DOLANDIRICILARI ANLAMA REHBERİ

ARTIK SADECE CÜZDANINIZI DEĞİL, KİMLİĞİNİZİ VE İTİBARINIZI DA ÇALIYORLAR!

Bir zamanlar dolandırıcı denildiğinde akla sokakta kurulan bir tuzak, telefonda söylenen inandırıcı bir yalan ya da elden verilen sahte para gelirdi… Bugünse insanın yüzü, sesi, özel hayatı ve cebinde taşıdığı telefon bile bir dolandırıcının elinde silaha dönüşebiliyor. Geçtiğimiz günlerde bir emniyet mensubu dostumla oturup son zamanlarda insanları mağdur eden sahtekârların yöntemlerini ve görevinde karşılaştığı olaylardan çıkardığı dersleri konuştum…

Anlattıklarına göre; şu an tehlikenin boyutları gerçekten çok büyük… Bu tehlike, dikkatsiz insanlar kadar eğitimli, tecrübeli ve mesleğinde başarılı kişileri de hedef alabildiğini gösteriyordu.

Emniyetçi dostumun sözlerinden aklımda kalan en çarpıcı hakikat şuydu; dolandırıcılar hem insanların parasını hem de güvenini, itibarını, mahremiyetini ve sevdikleriyle kurduğu bağı da hedef alıyor. Şimdi, emniyetçi dostumun anlattıkları istikametinde ele alalım konuyu…

1. Kendi sesinizle sizi dolandırabilirler. Yapay zeka araçlarıyla bir kişinin sesine benzeyen kayıtlar hazırlanabilir ve yakınlarına acil para isteyen bir telefon görüşmesi yapılabilir.

Ayırt edici ipucu: Ses ne kadar tanıdık olursa olsun, konuşan kişi sizi acele ettiriyor, gizlilik istiyor veya hemen para göndermenizi söylüyorsa telefonu kapatıp onu bildiğiniz numaradan kendiniz arayın.

2. Fotoğrafınız, hiç yaşamadığınız bir olayın delili gibi gösterilebilir. Sosyal medyada sıradan bir hatıra olarak paylaştığınız fotoğraflar alınabilir, başka görüntülerle birleştirilebilir veya değiştirilerek sizi hiç bulunmadığınız bir yerdeymişsiniz gibi göstermek için kullanılabilir.

Ayırt edici ipucu: Görüntünüzün yayımlanmaması karşılığında para ya da başka bir talepte bulunuluyorsa bu bir şantaj girişimi olabilir; delilleri saklayın, ödeme yapmayın ve emniyete başvurun…

3. Mahrem görüntüler, insanın en savunmasız anına dönüştürülebilir. Dostumun anlattığı tehlikeler arasında en ağır sonuçlar doğurabilecek olanlardan biri de buydu… Bir fotoğraf, görüntülü görüşmede kaydedilen bir an, ele geçirilen özel bir mesaj veya yapay zekayla üretilmiş sahte bir görüntü, mağdurun ailesine, eşine, çocuklarına ya da iş çevresine gönderilmekle tehdit edilerek acımasız bir şantaj aracına dönüştürülebiliyor. Dolandırıcı, kişinin korkusunu büyütüp onu yalnızlaştırmak için “Para göndermezsen herkese ulaştırırım” diyebiliyor.

Ayırt edici ipucu; Tehdidin para, yeni görüntü, kişisel bilgi veya başka bir talebe bağlanmasıdır ve böyle bir durumda ödeme yapmak görüntülerin silineceğini ya da tehdidin biteceğini garanti etmez. Tehdit mesajlarını, hesap adlarını, telefon numaralarını ve ödeme taleplerini mümkün olduğunca saklayın, güvendiğiniz birinden destek alın ve emniyete başvurun… Şunu unutmayın, mahrem görüntüleri üzerinden tehdit edilen kişi suçlu değil, bu görüntüleri izinsiz kullanan veya şantaj aracı yapan kişi suçludur.

4. Tanıdığınız kişinin hesabından gelen mesaj, tanıdığınız kişiden gelmeyebilir. Ele geçirilmiş bir sosyal medya hesabı üzerinden ortak hatıralarınızdan söz edilerek güven kazanılabilir ve ardından acil para talep edilebilir.

Ayırt edici ipucu: “Kimseye söyleme”, “Hemen gönder” veya “Telefonum bozuk” gibi ifadeler varsa başka bir iletişim kanalıyla doğrulamadan harekete geçmeyin.

5. Hakkınızdaki açık bilgilerle sahte bir yakınlık kurulabilir. İş yeriniz, aile üyeleriniz, okulunuz ve paylaşımlarınız bir araya getirilerek sizi uzun zamandır tanıyormuş gibi davranan inandırıcı bir hikaye hazırlanabilir.

Ayırt edici ipucu: Karşınızdaki kişinin hakkınızda çok şey bilmesi, onun gerçekten kim olduğuna delil olamaz… Kişisel bilgilerinizi paylaşmadan önce karşınızdaki kişinin kimliğini bağımsız biçimde doğrulayın.

6. Gerçek bir alışverişte ödeme bilgileri değiştirilebilir. Gerçek bir hizmet veya alışveriş yazışmasının içine yeni bir IBAN ya da farklı bir ödeme hesabı sokularak para yanlış kişiye yönlendirilebilir.

Ayırt edici ipucu: Son anda değişen hesap numarasını, bilinen resmî iletişim kanalından teyit etmeden ödeme yapmayın.

7. Cep telefonunuz, fark etmeden dolandırıcının aracına dönüşebilir. Sahte kargo mesajları, mükafat bağlantıları, taklit banka sayfaları veya güvenilir görünen uygulamalar üzerinden zararlı yazılımlar yayılabilir… Bunlar kişisel verileri toplamaya, sahte giriş ekranlarıyla şifreleri ele geçirmeye veya telefondaki erişim izinlerini kötüye kullanmaya çalışabilir.

Ayırt edici ipucu: Beklenmedik bir bağlantıdan uygulama yüklemeniz, banka bilgilerinizi girmeniz veya SMS doğrulama kodunuzu paylaşmanız isteniyorsa aman dikkat! Bu uygulamaları güvenilir kaynaklardan indirmeye dikkat edin ve gereksiz izinleri vermeyin ve şüphe halinde bankanızla güvenli bir cihazdan iletişime geçin…

8. Hesabınızı kullandırmanız sizi suçun parçası hâline getirebilir. Kolay kazanç vaadiyle banka hesabınızı başkasına açmanız veya hesabınıza gelen parayı başka bir yere aktarmanız istenebilir.

Ayırt edici ipucu: Size ait olmayan parayı aktarmanız karşılığında komisyon teklif ediliyorsa kabul etmeyin; hesabınızın suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılması ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.

9. Paranızı geri getireceğini söyleyen kişi ikinci kez tuzak kurabilir. İlk dolandırıcılığın ardından ortaya çıkan biri, paranızı bulduğunu veya özel bağlantıları sayesinde geri alabileceğini söyleyerek yeniden ödeme talep edebilir.

Ayırt edici ipucu: Geri alma garantisi karşılığında peşin ücret, kripto para, banka şifresi ya da doğrulama kodu istenmesi ciddi bir uyarıdır… Bankanız ve ilgili resmî kurumlarla doğrudan görüşün.

10. Resmî görünen her belge gerçek değildir. Kurum logosu, imza, mühür veya dosya numarası taşıyan sahte belgeler, kişiyi ödeme yapmaya ya da özel bilgilerini paylaşmaya yönlendirebilir.

Ayırt edici ipucu: Belgedeki telefon numarasını veya bağlantıyı kullanmak yerine kurumun resmî iletişim bilgilerini kendiniz bulun ve talebi doğrulayın.

Emniyetçi dostumun anlattıklarından çıkardığım en ehemmiyetli netice; dolandırıcıların tuzağına düşmenin eğitim seviyesiyle alakasının olmadığı hakikatidir ki zaten bu kişiler karşısındakinin zaafını anladığında daha profesyonel ve usta manevralar yapabilir.

Zaafı olan kişinin de aklı artık devreden çıkar ve düşüncesizle atılacak adımlar, var olan zayiatı daha da yıkıcı hale getirebilir. Burada serinkanlı olmak esastır ve panikle atılacak her adım karşınızdaki kişiye daha fazla koz verir… 

Ayrıca insan bazen bilgisiz olduğundan ziyade korktuğu, sevdiği birini kurtarmak istediği veya karşısındaki kişiye güvendiği için hata yapabiliyor. Özellikle mahrem görüntülerle tehdit edilen insanların korkudan susması, dolandırıcının işini kolaylaştırabiliyor lakin yardım istemek utanılacak bir davranış değildir zira herkes hata yapabilir.

Böyle durumlarda, yerine göre güvendiği bir dostundan yardım istemek kişinin kendisini korumak için atabileceği en doğru adımlardan biridir.

ŞUNLARA ÖZELLİKLE DİKKAT EDİNİZ; kendinizin ve sevdiklerinizin fotoğrafını paylaşırken çok dikkatli olun. Çünkü hatıra olsun diye çekip paylaştığınız fotoğrafların ve görüntülerin yarın kimin eline geçebileceği ve nerelerde hangi maksatlarla kullanılacağı belli değil…

Emniyetçi dostum, fiziki olarak kusuru bulunmayan kişilerin özenerek çektikleri fotoğrafların yapay zeka araçları kullanılarak özellikle fuhuş ve benzeri sitelerde kullanılabildiğini de söyledi. Hakikaten bunlar çok korkunç şeyler…

Hatta dostum bir örnek paylaştı… Tüylerim ürperdi duyduğumda… Bir düğünde çekilen videolardaki kadınların görselleri çeşitli yerlerde kullanılarak ve yapay zekâ maharetiyle farklı şekillere dönüştürülerek kullanılmaktadır demişti. Bunları duydukça gerçekten insan dehşete düşüyor… Sosyal medyada ve video sitelerinde paylaşılan görsellerin gelecekte nerede, hangi maksatlarla kullanılabileceğini şuan kestirmek gerçekten mümkün değil… Bunların nerelerde depolandığı ve kimlerin kötü maksatlarına hizmet için nerede bekletildikleri de muğlak bir durum…

Telefonunuza gelen her bağlantıyı masum, duyduğunuz her sesi gerçek, gördüğünüz her belgeyi de doğru kabul etmeyin.

Dolandırıcıyı ele veren şey her zaman, söylediği yalanlardan ziyade sizi düşünmeden karar vermeye zorlayan o birkaç saniyelik baskıdır… O an durup doğrulama yapmak, birikiminizi, itibarınızı ve huzurunuzu koruyan en güçlü savunmadır.