ŞÖHRET

Şöhret denilince akla günümüzün meşhurları gelse de bu kelime çok daha geniş manalara sahiptir. Nefsin sosyal hayattaki isteklerinin bütününü kapsayan şöhret, insanın cemiyetteki görünür olma arzusudur. Sosyal hayatta yer edinme ihtiyacı insanda doğuştan vardır. Herkes cemiyette bilinme ve var olma arzusuna sahiptir. İslamiyet’te kötülenen, bu arzunun aşırıya kaçması veya yanlış yollarla ele geçmesidir. Sosyal hayattaki statümüze göre tetiklenen ve sosyal hayata bakışımızı etkileyen nörotransmitterin ismi “Serotonin”1.

Serotonin genellikle depresyonla birlikte anılır ve bu onun için büyük bir eksikliktir. Serotonin, vücutta birçok işe yarar. Bizi ilgilendiren kısmı ise cemiyet içindeki tavırlarımıza yön vermesidir. Bu kimyasal da insanın cemiyet içinde işe yarar bir fert olarak kalabilmesi için beyinde salgılanır. Yine dopaminde olduğu gibi haramlar yoluyla elde edilerek daha fazla salgılanması insana dünyada ve ahirette zarar verir. Sosyal başarılarda da serotonin var kibirde de. Cemiyette saygı görmek de serotonin salgılatır gıybet etmek de. Yüksek statülü birinin takdir etmesi de serotonin kaynağı meşhur olmak da. Serotonin de dopamin gibi faydaları da zararları da olan bir kimyasal ve nefsle yakından ilgili.

Serotonin insanın dünyaya bakışına da tesir eder.2 Beyinde yüksek miktarda serotonin varsa, insan daha iyimser ve cemiyetle uyumlu bir nefse sahip olur. Serotonin miktarı azaldıkça insan daha kötümser ve az uyumlu bir havaya bürünür.

Normalde cemiyette işe yarar insanlar olabilelim diye beynimizde salgılanan serotonin, nefsimizi kibirlenmeye, başkalarını küçümsemeye, gıybet etmeye, şöhret meraklısı olmaya, sosyal medyada beğeni almak için saçma hareketler yapmaya sürükler.

1 Edwards, D. H., & Kravitz, E. A. (1997). Serotonin, social status and aggression. Current opinion in neurobiology, 7(6), 812-819. Maymunlarda bile böyle. Watson, K. K., Ghodasra, J. H., & Platt, M. L. (2009). Serotonin transporter genotype modulates social reward and punishment in rhesus ma caques. PloS one, 4(1), e4156.

2 Kiser, D., SteemerS, B., Branchi, I., & Homberg, J. R. (2012). The reciprocal interaction between serotonin and social behaviour. Neuroscience & Biobe havioral Reviews, 36(2), 786-798.