KADROSUZ İMAM, AYİN YAPAN NURCULAR VE… MEĞER, YEŞİLAY’I KİM KURMUŞ?

“Hiç aklıma gelir miydi ki o Yeşilay dergisi ve gelecekteki ekibi ile hayatımın böyle iç içe geçeceği!.. Ve bir gün… Benim çocukluğum boyunca modelim olan Raif dayım dedi ki; ‘Seni Cağaloğlu’na, gazeteye götüreyim mi?’”

Beş teyzem, iki dayım vardı. En büyük teyzemin ikinci oğlu Raif dayı ile, çocukluğumdan beri aramız hep iyi oldu. Renkli bir kişilik... Fotoğraf çekerdi, imam olan babası Hasan enişteden gizlemeye çalışarak saz çalardı, Fenerbahçe’yi tutardı, önceleri şarkılar söylediği etkili ve talimli sesiyle sonradan minarelerde ezan ve topluluklarda, cemiyetlerde Kur’an okumaya başladı… 

Eskiden onlar da Harmantepe’de otururlarmış. Bir gün Hanife teyzem çok kederli, üzgünken büyük oğlu Halil dayı bir koşu, üç sokak yukardaki bizim eve gelmiş. Anneme; 

“Teyze, Muammer’i anneme götüreceğim” demiş. Beni bir pazar çantasına koymuş. Bayır aşağı koşarak kendi evlerine gitmiş. Daha bahçe kapısına girerken; 

“Sana bir hediye getirdim anne” diye seslenmiş. Teyzem diyordu ki;

“Pazar çantasını şöyle biraz araladım, bir baktım ki şinik kadar (yani sekiz kiloluk hububat ölçüsü) bir kafa! A a, sen… Öyle kara kara gözlerle bana bakıyorsun, aman Allah’ım bende ne ağlamak kaldı, ne üzüntü kaldı, başladım gülmeye…”

❤️❤️❤️

O yıllarda, “kadrosuz imam” diye bir kavram var. Yani devlete bağlı olmayan, memuriyeti ve resmî maaşı olmayan cami imamları. Hocalarından gördüklerini, kendi inandığı gibi ve bildiği kadarını cemaatlerine anlatarak hizmet etmeye çalışan vefakar samimi Müslümanlar bunlar. 

Çavuş Hüseyin dedemin talebesi ve ilk damadı olan Hasan enişte de Kavacık’ta bir camiye geçmiş, sonra Dörtyol’da bir arsaya ev yapıp yerleşmişler. 

Üç oğlu da ergen yaşlarında. Babalarının (sanki o çalgıları görmemiş gibi yapıp) ağır adımlarla yarım saat süren camisine doğru yola çıkmasından sonra (benim de aralarında olduğum) evdeki misafirler ısrar ederler; sazı Raif, darbukayı abisi Halil, defi de kardeşi Saim dayılar alır ve başlarlardı çalmaya;

“Karadır kaşların ferman yazdırır…”

“Fırat kenarında yüzer kayıklar…”

“Senin en güzel yerin kahverengi gözlerin…”

Ve daha neleer neler.

❤️❤️❤️

Hasan enişte Hasan Yavuz Cami’inin en eski ve kadrosuz imamıydı. Tarihî parkın üst kenarında, çocukluğumuzun çocuk oyuncusu İlker İnanoğlu’nun kale gibi evinin hemen üstündeki o eski cami yıkılıp büyük bir cami yapılmıştı. Sonradan o da yıkıldı şimdi yenisi yapılıyor.

Cuma günü akşamları yemekte babaları bu üç delikanlıya soruyor. 

“Cuma hutbesinde hoca ne anlattı çocuklar?” Cevap hemen geliyor:

“Dinden imandan bahsetti baba, ne olsun” diyorlar. Yalan da değil hani! Çünkü bütün hocalar, cuma günleri dinden imandan bahsediyorlar!..

❤️❤️❤️

Babam da bu üç teyzemoğlu da Cam’dan emekli oldu. Babam goble denen el imalatındaydı. Halil dayı önceden başlamış. Raif ve Saim ise ortaokul seviyesinde mesleki eğitim veren ve pratik kazandıran, Paşabahçe Cam Fabrikası’nın meslek okuluna girmişler. Burayı bitirince teknik eleman olarak işe başlamışlar. Sonradan bu bina, hastane olmuş. Köybaşı’ndan Sultaniye yönüne doğru fabrika arasından geçen asfaltın solunda kalan bu binadaki hastane Paşabahçe’deki yeni yerine “SSK adıyla” taşınmadan önce ben burada doğmuşum…

Pazara gidip gelirken annem hep gösteriyordu.

Fabrika çoktan kapandı. Benim dünyaya geldiğim ve teyze oğullarımın eğitim aldığı bina boşaldı. Hatta duvarlarının tamamını kaplayan yemyeşil sarmaşıklar bile kurumuş ama en azından yapı ayakta. Şimdilik!..

❤️❤️❤️

Hasan eniştenin bir de Hüseyin abisi vardı. Üsküdar Doğancılar‘da otururlardı. Anadolu yakasında çalışan belediye otobüslerinin arızalarına bakan tamir otobüsünün şoförüydü. Hatta anneleri vefat ettiği zaman bu tamir otobüsü ile Kavacık’a gelmişti de cenazeden fazla “Kavacık’a ilk defa belediye otobüsü çıkması” konuşulmuştu. Ben çocuktum, gözlem yapıyor ve olayları zihnime kaydediyordum. Cenaze önce Hasan Yavuz camiine getirilmişti. Oradan da, sanki dünyanın sonu gibi uzak ve ıssız, ormanların içine doğru giden bir tenha yolun sonundaki mezarlığa defn edilmişti.

Şimdi hem Kadriye anne hem de gelini olan Hanife teyzem, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü yapıldıktan sonra devasa boyutlara ulaşan Kavacık’ta minicik bir yeşil alan gibi kalan mezarlıkta yatıyorlar…

❤️❤️❤️

İşte, teyzemin eltisi olan ve bizim de “Ayşe hala” dediğimiz bu okumuş, dindar hanımın dört oğlu olmuş. Hepsi de mühendislik okuyan bu dört kardeşten en büyüğü Elektrik Yüksek Mühendisi İbrahim abi uzun yıllar Kâbe-i Şerif’in elektrik işlerine bakan mühendislerden biri olarak görev yaptı…

O da Hüseyin dedemin son talebelerinden biriymiş. Hiç evlenmedi… Şimdi Velimeşe’de kalıyor, yazları oğlan çocuklarına ve erkeklere Kur’an okumayı öğretiyor. Annesinin mirası olan Koru Mahallesi’ndeki geniş araziyi cami arsası olarak verdiler. Evi de hemen bitişiğinde.

❤️❤️❤️

Bu konunun benle ne ilgisi var? Şu:

Divan sazındaki sarı lacivert püskülü görerek Fenerbahçeli olduğum, söylediği şarkıları dinleyerek şarkı söylemeye başladığım, eski sazının hatırasına onunla ortak bağlama aldığımız Raif dayı, işte bu İbrahim Öztürk abinin amca oğlu. 

İbrahim abi askere gidiyor, orada “Nurcu” denen bazı arkadaşlarla tanışıyor, risaleleri okumaya başlıyor. Fakat o zamanlar “nurcu” demenin ne manaya geldiğini tahmin bile edemezsiniz. Sanki kazık çakılması gereken cadılar yakalanmış gibi, namaz kılıp dua ederken çeşitli fotoğraflarını çekip “dini kitaplarla yakalanan üç nurcuyu ayin yaparken görüyorsunuz” benzeri haberler sık sık gazetelerde basılıyordu. Kötülenmek istenen biri için “nurcu muymuş neymiş” dense, o kişinin adı mahallelerde kötüye çıkar ve “ne olur ne olmaz, sonra başıma bir iş gelmesin” tedirginliği ile ondan uzak durulurdu.

❤️❤️❤️

Askerden dönen İbrahim abi, Cuma akşamları babalarına;

“Hoca bugün de dinden imandan bahsetti” diyen amca oğullarıyla yakın irtibata geçiyor… 

Ardından, 80 öncesi yıllarda önemli bir ekibi çatısı altında bulundurmuş olan Yeni Asya gazetesine abone olunuyor. “Ders” dedikleri kitap okuma sohbetlerine katılmaya başlıyorlar ve onlar da kırmızı ciltli risalelerden alıp okumaya başlıyorlar.

Raif abi önce beni Yeşilay’ın Mavi Kırlangıç çocuk dergisine abone yapmıştı. 

Yeşilay Cemiyeti ilk olarak Hilal-i Ahdar adıyla, Sultan Vahdeddin Han’ın izni ve dönemin Şeyhülislam'ı İbrahim Haydarizade'nin teşviki ve himayesiyle, Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Uzman başkanlığında hayata geçiriliyor. Prof. Dr. Fahreddin Kerim Gökay‘ın da yönetimde olduğu Hilal-i Ahdar’ı, genel kurulda ve merkez heyetinde yer alan Said Nursi ve bir grup vatansever de destekliyor…

Mavi Kırlangıç ayda bir, Yeşilay isimli dergi ise bazı aylar gelirdi adresimize. “İncirköy Köyönü Sk. Yıldırım Kardeşler Apt Da:3 Paşabahçe” adresinin önünde ilk defa düzenli olarak kendi adımı görmeye başlamak da baya bir “önemlilik” hissi veriyordu bana.

Hiç aklıma gelir miydi ki o Yeşilay dergisi ve gelecekteki ekibi ile hayatımın böyle iç içe geçeceği!..

…

Derneğin o zamanki başkanı Selahattin Kaptanağası adını, isim bana çok ilginç geldiği için ezberlemiştim. 

Bu efsane adam; tam 34 yıl 4 ay süren başkanlık görevini, 6 yıl 6 ay başkanlıkta kalacak olan Mustafa Necati Özfatura’ya devredecekti ki Necati amcayı pek çoğumuz baba, dede gibi sevmiş, kendimize akraba bilmiştik.

❤️❤️❤️

Önce yaptığı 5 yıl genel sekreterlik göreviyle birlikte, 2004 senesine kadar Yeşilay’a tam 40 yıl hizmet eden Selahattin Bey, 31 Ocak 2005’te vefat ediyor ve bir gün sonra, Prof. Dr. Ramazan Ayvallı’nın kıldırdığı cenaze namazını müteakip Üsküdar Yeni Valide Cami'nden alınarak Karacaahmet aile mezarlığına defnedildi.

Onun zamanında; Yeşilay Genel Merkezi’nin faaliyette bulunduğu eski ahşap bina yıkılarak 1973’te işhanı haline getiriliyor. Buranın kira gelirleri ile yedi ayrı şehirde yeni şubeler için gayrimenkuller alınıyor… Tarihçi İbrahim Hakkı Konyalı’ya iki büyük cilt Üsküdar Tarihi yazdırılıp yayınlanıyor… 35 yıl Yeşilay Dergisi, 5-10 yıl Mavi Kırlangıç çocuk dergisi ve pek çok kitap yayınlanıyor. Yeşilay binası, çeşitli okul ve salonlarda 10 bin kadar konferans, seminer ve diğer sayısız faaliyetlerde bulunulurken devlet ve kuruluşlardan tek kuruş yardım yapılmıyor.

Resmi tatiller hariç her gün Cağaloğlu’ndaki Yeşilay merkezine gelip 19.00''a kadar çalışan, hiçbir şahsî masrafını kasadan almadığı halde çok defa kendi cebinden harcamalar yapan Van asıllı Selahaddin Kaptanağası, büyük âlim Seyyid Fehim Hazretleri’nin kuddise sirruh medresesinde ders gören bir babanın oğlu olarak 1920 yılında Konya’da doğmuş. 

1952’de uçaksavar topçu teğmeni olarak Erzincan’a tayini çıkan Mustafa Necati Özfatura ise “İlk komutanım Selahaddin Kaptanağası idi” diyor.

❤️❤️❤️

Raif dayım bize gazete de getirmeye başlamıştı. Hikayeler, masallar, bulmacalar, çizgi romanlar, bu gazete hoşuma gidiyordu. Sonra biz de abone olduk. Abone olduk ama o zamanki şartlar şimdiye benzemiyor; düşünün her gün akşamdan postaya verilen gazetemiz, İstanbul’da Paşabahçe-Beykoz sahil yolundaki mahallemize ancak haftada üç, çok nadiren de dört defa gelebiliyordu. Anadolu’ya ise haftada bir posta ulaşması normal karşılanıyordu.

Sonra ben Yeni Asya Yayınları ile tanıştım. Bunların arasında nice çocuk gibi okuduğum Niyazi Birinci kitapları öne çıkar; Tekir ile Joli, Aslan Yürekli Memiş, Karıncalar Savaşı ve daha niceleri… Ardından Yavuz Bahadıroğlu’nun Sunguroğlu serisi başlayacaktı. Biz bunları önce gazetede tefrika şeklinde okumaya çalışıyorduk. Ayrıca Vehip Sinan’ın Topuz çizgi romanı da vardı gazetede.

…

Ve bir gün… Benim çocukluğum boyunca modelim olan Raif dayım dedi ki;

“Seni Cağaloğlu’na, gazeteye götüreyim mi?”