EKRANLARDA SAVAŞ, ZİHİNLERDE PANİK

Savaş cephede başlar, ekranlarda devam eder.

Günümüz medyasında savaş haberleri çoğu zaman bilgi vermek amacıyla değil, dikkat çekmek ve izlenme oranlarını artırmak amacıyla sunulmaktadır. Televizyon kanallarında saatlerce tekrar edilen görüntüler, kırmızı alarm renkleriyle verilen “son dakika” başlıkları ve sosyal medyada tıklanma odaklı dramatik manşetler…

Bütün bunlar modern çağın yeni bir psikolojik atmosferini meydana getirmektedir: sürekli kriz hissi.

Oysa insan beyni sürekli alarm durumuna uygun bir organ değildir.

Beynin tehdit algı merkezi olan amigdala, tehlike sinyallerine karşı son derece hassastır. Gerçek bir savaşın ortasında olmasanız bile, ekranlarda sürekli patlama görüntülerine, siren seslerine ve panik tonuna maruz kalmak beynin tehdit algı sistemini harekete geçirir.

Bu durumda vücutta stres hormonları (kortizol) artar ve sinir sistemi “tetikte kalma” moduna geçer.

Bu durum kısa süreli olduğunda adaptif bir savunma mekanizmasıdır.
Ancak sürekli tekrar ettiğinde zihinsel sağlık üzerinde ciddi sonuçlar meydana getirebilir.

Bugün klinik gözlemler şunu açık biçimde göstermektedir:
Sürekli kriz ve savaş görüntülerine maruz kalan bireylerde; panik ataklar, yaygın kaygı bozukluğu, fobik tepkiler, uyku bozuklukları, sosyal çekilme ve depresif duygu durum tabloları daha sık ortaya çıkmaktadır.

Bu noktada asıl mesele savaşın kendisinden ziyade, savaşın zihinsel olarak sürekli yaşatılmasıdır.

Medya ve sosyal medya platformları çoğu zaman farkında olmadan toplumun kolektif sinir sistemini sürekli alarm halinde tutmaktadır.

Bunun bir başka sonucu ise güven duygusunun zedelenmesidir.

İnsan zihni geleceğe dair temel bir güven hissine ihtiyaç duyar. Sürekli kriz, kaos ve felaket görüntülerine maruz kalan bireylerde ise dünya algısı giderek daha karanlık bir çerçeveye oturur. Dünya sanki her an çökecek bir düzen içindeymiş gibi hissedilmeye başlanır.

Bu psikolojik atmosfer yalnızca bireysel ruh sağlığını değil, ekonomik davranışları da etkiler.

Geleceğe güven duymayan toplumlarda risk alma isteği azalır.
Yatırım cesareti düşer.
Tüketim davranışları değişir.
Girişimcilik motivasyonu zayıflar.

Ekonomi yalnızca rakamlardan oluşmaz; aynı zamanda psikolojik bir iklimdir.

Toplumun zihni sürekli tehdit altında hissediyorsa, ekonomik hareketlilik de doğal olarak zayıflar.

Bu nedenle medya kuruluşlarının yalnızca haber verme sorumluluğu değil, aynı zamanda psikolojik sorumluluğu da vardır.

Elbette savaş haberleri verilecektir.
Gerçekler gizlenmemelidir.

Ancak haber ile korku atmosferi üretmek aynı şey değildir.

Sürekli alarm tonuyla sunulan haber dili, toplumun sinir sistemini yıpratan bir gürültüye dönüşmektedir.

Sağlıklı bir toplum için bilgi gerekir.
Fakat aynı zamanda ölçü, denge ve sorumluluk da gerekir.

Çünkü savaşların en derin yaraları cephelerde değil, insanların zihinlerinde açılır.