Ehli Sünnet ve Bid’at Ehlinin Yaklaşımları

Kur’an-ı Kerim, yapısı itibarıyla farklı şekillerde anlaşılmaya ve tefsir edilmeye müsait zengin bir hitaptır. Tarih boyunca farklı fikir ekollerinin, Kur’an’ın bazı ayetlerini ön plana çıkararak kendi görüşlerini delillendirmeye çalıştıkları inkâr edilemez bir gerçektir. Tam da bu noktada, ayağı yere basmayan keyfi yorumlara karşı en büyük maniyi Sünnet-i Seniyye teşkil eder; zira sünnet, Kuran’ın hayata ve yaşantıya geçmiş en berrak halidir.

Tefsir, hadis, kelam ve tasavvuf gibi tüm İslami ilimlerin asıl temeli Hz. Peygamber’in “sallallahü aleyhi ve sellem” sünnetidir. Günümüzde sıkça şahit olduğumuz "yalın Kuran güzellemesi" yapan bidatçıların asıl gayesi ise İslam’ın bu sarsılmaz temellerini, yani sünneti ve diğer talî kaynakları gereksizmiş gibi göstererek devre dışı bırakmaktır. "Tefsir usulünü esas alacağız" iddiasıyla ortaya çıkanların birçoğunun gizli amacı, İslam düşüncesini bütüncül bakış açısından sıyırmak ve fıkıh usulünün bağlayıcı disiplininden kaçmaktır.

Unutulmamalıdır ki, Ehl-i Sünnet’in Kur’an’ı anlamada muhkem bir metodu olduğu gibi; Şia, Mutezile, Hariciye gibi bidat mezheplerin ve modern dönemin reformizm, modernizm, Kur’ancılık, tarihselcilik gibi akımlarının da kendilerine has sinsi metotları vardır. Örneğin Şia, öncelikle kendi kıraat ve hadis kaynaklarını esas alarak sözü önünde sonunda imamet teorisine bağlar. Mutezile; isim, sıfat, kader ve büyük günah meselelerini sürekli ön plana çıkararak ayetleri sözde akılcı bir boyuta taşımaya çalışır. Hariciler, Zahiriler ve bugünün Vehhabileri ise literalist (lafızcı) bir yaklaşımla dar ve sığ bir yorum metodu benimserler.

Modern akımlardan "Kurancılar", sünneti ve icmaı inkâr ettikleri için kendi zihin dünyalarında hangi felsefi anlayışa yakınlarsa Kuran’ı o yöne doğru meyil vererek yorumlarlar; bu yüzden kendi aralarında bile asla bir fikir birliği yoktur. "Tarihselciler" ise Kuran’ı adeta miadı dolmuş tarihi bir metin olarak görmekle kalmaz, ayetlerin lafzının değil sadece manasının Allah kelamı olduğunu iddia edecek kadar ileri giderler. Bu bozuk fikirlerini doğrudan söyleyemediklerinden, dolaylı yoldan Makâsıdü'ş-Şerîa (şeriatın amaçları) ilmini suistimal ederek propaganda yaparlar.

Benzer şekilde "reformistler" ve "modernistler" de asıl niyetlerini gizlemek adına Ehl-i Sünnet’in tepkisini çekmeyecek Arapça kökenli tecdit, ihya ve ıslah gibi saygın kavramların arkasına saklanırlar. Bunlar esasen tıpkı oryantalistler gibi Kuran’ı değişime açık tarihsel bir metin olarak görürler; Protestanların Kitab-ı Mukaddes’i eleştirdiği tarzda bir metin kritiği, orijinallik tahlili ve tenkidi yürütürler.

Sonuç olarak, Ehl-i Sünnet’in Kuran’ı anlamada esas aldığı yegâne yöntem olan Fıkıh Usulü iyice anlaşılmadan ve bu bozuk akımların temel şifreleri bilinmeden, Kuranı Sünni bakış açısıyla yorumlama meleksi kazanmak mümkün değildir. Fıkıh usulü, sadece fıkıh metodolojisi değil; İslam’a göre doğru düşünmenin ve hüküm vermenin genel perspektifidir. Günümüzde İslami ilimler arasında samimi bir kavram birliği ve fikri disiplin arayışında olanların, eğer gerçekten iyi niyetliyseler, teslim olacakları yegâne hakem Usûl-i Fıkıh’tır.