HAKİKAT Mİ, HEVA MI?

Dinin ve hakikatin en büyük imtihanı, düşmanlarının açık saldırıları değil; onu savunduğunu iddia edenlerin yanlış temsilidir. Bugün hakikat adına konuştuğunu söyleyen nice insan, aslında kendi hevasını merkeze alarak din bezirgânlığı yapmaktadır. Ayrılığa sürükleyen bu zihniyet, farklı olanı dışlayarak kendisini “tek doğru” ilan etmekte; böylece hakikati yüceltmek yerine onu daraltmakta ve yozlaştırmaktadır.

Oysa insanlar fıtrat gereği farklı kültür, anlayış ve mizaçlara sahiptir. Bu farklılıklar, mezhep, meşrep ve meslek çeşitliliği olarak tezahür eder. Eğer bu çeşitlilik ilim, edep ve iyi niyet çerçevesinde yaşanırsa, çokluk içinde birlik doğar ve tevhid daha görünür hâle gelir. Ancak hevaya tabi olunulduğunda, bu farklılıklar kaçınılmaz olarak fitne üretir. Sorun farklılıkta değil; farklılığı taşıyan niyettedir.

Allahü Teâlâ’nın ve Resûlullah’ın “sallallahü aleyhi ve sellem” tercihlerini hiçe saymak, her zaman açıktan yapılmaz. Bazen bu, süslü cümlelerle; bazen “yorum”, “çağdaş okuma” veya “yeni bakış açısı” kılıfı altında gerçekleşir. Nassları kendi arzu ve beklentilerine göre eğip bükenler, inkarlarını aslında Firavun ve Nemrut gibi aşikar olarak değil; daha sofistike ve münafıkça bir gizlilikle sürdürmektedirler. Onların asıl amacı hakikati savunmak ziyade amaçları doğrultusunda kullanmaktır.

Bu zihniyet için din; insanı Allah’a yaklaştıran bir rehber değil, güç devşirilen bir alandır. Bu tarz insanların elinde ölçü kaybolur, edep zedelenir, ilim yerini sloganlara bırakır. Böylece hakikat, insanları birleştiren bir rahmet olmaktan çıkar; ayrıştıran, ötekileştiren ve çatıştıran bir söyleme dönüşür.

Neticede mesele, farklı görüşlerin varlığı değil; bu görüşlerin hangi ahlâkla, hangi ilimle ve hangi istikametle savunulduğudur. Hakikat, heveslerin emrine girdiği anda tevhid bozulur, birlik dağılır ve din; hidayet vesilesi olmaktan çıkıp fitnenin dili hâline gelir. Bu yüzden her mümin, konuşmadan önce niyetini; hüküm vermeden önce haddini; hakikati savunduğunu iddia etmeden önce ise kime hizmet ettiğini ciddi biçimde sorgulamak zorundadır.