Savaş bölgesine bağımlılığımız en düşük seviyede

Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarındaki hareketlilik sonrası elektrik ve doğal gaza zam yapılıp yapılmayacağı gündeme gelmişti. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Nisan ayında doğal gaz ve elektrikte değerlendirme yapabiliriz" dedi. Bakan Bayraktar "Savaş bölgesine bağımlılığımız en düşük seviyede" ifadesini kullanarak "Enerji arz güvenliğimizde sıkıntı yok" dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Anadolu Ajansı Editör Masası'nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Bakan Bayraktar'ın açıklamalarından öne çıkanlar:

ORTA DOĞU VE KÜRESEL KRİZ

Orta Doğu'da yaşananlarla birlikte yaşanan krizi iyi anlamak lazım. Yaşadığımız gerilim, savaş küresel etkileri olan çok büyük bir kriz. Dünya birçok krizden geçti. Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı gibi olaylar yaşandı. Ama bu kriz bunlardan daha büyük ve uzun sürerse etkileri daha büyük olabilir. O potansiyeli içinde barındırıyor. Umarım kısa sürede sona erer ve etkileri az olur. Yıl sonuna kadar sürmesi bütün küresel ekonomiyi etkileyecek boyuta dönebilir. İşin merkezinde enerji var. Dünya ekonomisini küresel ölçekte etkileyebilir. Enerji arz güvenliği anlamında bir sorun görünmüyor. Çeşitlendirme politikalarımız bizi güvenli limanda tutuyor.

Petrol satan ülkeler pandemide bir talep eksikliği yaşamıştı. Şimdiki sorun talep tarafında bir sorun yok ama arz sorunu var. Petrolün veya enerjinin güzergahında bir sıkıntı yaşanıyor. Hürmüz Boğazı nedeniyle yüzde 20'lik bir petrol akışı sekteye uğradı. Bizim bu bölgeye bağlılığımız en düşük seviyede. Toplam tedariğimizin yüzde 10'u bu bölgeden. Yani yönetilebilir seviyede.

TEDARİK VE FİNANSAL ETKİLER

Ürün tedarik edemediğinizde tüketimi azaltmanız lazım. Bunun ciddi bir finansal etkisi var. Bu nedenle eşel mobil uygulamasını devreye aldık. ÖTV şu anda sıfır olarak uygulanıyor. Devlet finansal tedbirini aldı.

Bu krizden sonra ne olacak sorusu aklıma geliyor. Yeni bir enerji mimarisi veya yeni bir sayfa açılacak. Bizim için fırsatlar ne olabilir diye düşünüyoruz. Irak Petrol Boru Hattı burada önemli. Kerkük petrolünü Kırıkkale'ye götürecek bir hat. Türkiye olarak 50 yıldır faal tuttuğumuz bir hat. Kapasitesi günlük 1,5 milyon varil. Bir tahkim durumu var. Bu sorunu dostane çözmek gerekiyor. Herkesin kazanacağı bir yol bulmalıyız. Irak'ın 3,5 milyon varillik ihracatı var ve durmuş durumda. Hürmüz Boğazı nedeniyle. 1,5 milyon varillik ihracatı farkı bir rota ile gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun Irak'a, Türkiye'ye ve dünyaya faydası var. Bu kriz yeni projelerin hayata geçirilmesine olanak sağlayacağını düşünüyorum.

Katar'daki LNG için farklı bir hat düşünülebilir. Bunu gündeme getiriyoruz. Hazar geçişli bir Türkmen gazı boru hattını gündeme getirdik. Türkmenistan İran'a veriyordu, biz de İran'dan alıyorduk. Bu boru hattı ciddi bir şekilde masada olmalı. Suriye'deki petrol sahalarının Türkiye'deki boru hatlarına bağlanması söz konusu. Bunu dile getirdik muhataplarımıza. Bu tezlerimizi yıllardır söylüyoruz. Karar alma süreçlerine bu kriz olumlu etkileyecektir umarım.

ELEKTRİK VE DOĞAL GAZA ZAM GELECEK Mİ?

Türkiye'de son 5-6 yıldır bir destek programımız var. Fiyat düzenlemelerinde de küresel gelişmelere bakıyoruz. Bizim elimizde olan bir şey değil. Gaz ve petrol piyasalarına bakıyoruz. Petrolün varil fiyatındaki 1 dolarlık artışın Türkiye'ye maliyeti 400 milyon dolar. Bir anda 60 dolarlardan 100 dolarlara geldi. Şu anda doğal gaz ve elektrikte 2026 için 305 milyar liralık bir destek hazırladık. Şu anda son gelişmelerle krizin yıl sonuna kadar sürmesi dahilinde bu rakam 925 milyar liraya çıkacak. Ek maliyet ortaya çıkacak. Bunun ne kadarı vatandaşa yansıtılacağı konuşuluyor. Biz desteklerimize devam edeceğiz. 620 milyarlık bir para bulmamız lazım. Bu veriler ışığında Nisan ayında bir değerlendirme yapacağız.

Ortalama tüketimlerin yüzde 75'inden fazlasını tüketenleri destek gruplarından çıkarmayı düşünüyoruz. Bu abonelerimizin yüzde 15'ini etkileyecek bir durum. Nisan ayında buna başlayabiliriz. Kışı geçirmek istiyorduk. Nisan’da tüketimler düşecek. Tüketim bazlı bir çalışma olacak. Tüketimi fazla ama gelir seviyesi düşük olanlar ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımıza başvuru yapabilirler.

RUSYA VE LNG TEDARİĞİ

2020 yılında hayata geçti ama biz bunun imzalarını 2016 yılında attık. Bizim Rusya'dan gaz aldığımız iki hat var. TürkAkım ilk olarak 2016 yılında gündeme geldi. Rusya'dan gazı Karadeniz'in altından doğrudan almaya başladık. Herhangi bir ülkeye bağımlılığımızı ortadan kaldırdık.

Mevcut gazlaştırma tesislerimizin sayısını artırdık. LNG'de de Kuzey Amerika'daki ticaretin arttığını gördük ve geçtiğimiz sene yaptığımız anlaşmalar oldu. Bizi bu konuda eleştirdiler ama ne kadar doğru bir adım attığımız ortaya çıktı. Doğal gaz tedariği için çeşitlendirmeler yaptık.

Bizim Kızılelmamız Türkiye'yi enerjide bağımsız kılmak. Bizim içeride ve dışarıda yapacağımız işler var. Yarın sabah Abdülhamit gemimizle yeni bir sondaja başlıyoruz. Nisan ayının 10'unda Çağrı Bey Somali'de faaliyete geçecek.

Türkiye, ihtiyacının yüzde 15'ini üretir durumda petrolde. Libya'da iki saha aldık. Somali'de aramalar olacak. Büyük enerji firmaları ile anlaşmalar yaptık. Potansiyel sahaları değerlendirerek ortaklıklar kuruyoruz. 2026 bizim için önemli bir yıl olacak. TPAO'nun yurtdışında etkin rol oynayacağı bir yıl olacak.

Katar LNG tesislerinin vurulması ve geri dönüşün birkaç yıl alacağı konuşuluyor. Bu süreç uzarsa geri dönüş süresi de uzar. Belirsizlikler devam eder. Yeni enerji mimarisi için ülkeler daha istekli olur diye düşünüyorum.

ENERJİ PLANLARI VE ELEKTRİK ÇAĞI

Bu yıl itibariyle enerjide yaptığımız planların revizyon yılı. Şimdi bir yapay zeka çağından bahsediyoruz. Bunu henüz kamuoyu ile paylaşmadık. Biz önümüzdeki çağı elektrik çağı olarak görüyoruz. Elektrikli araç sayısının Türkiye'de 6 milyona ulaşacağını düşünüyoruz. Bizim bunun için çeşitli kaynaklara ihtiyacımız var. Bu yıl COP yılı. Belki Sayın Cumhurbaşkanımız yeni vizyonlar açıklar. Nükleer enerjide atılımlar yapıyoruz. Petrol ve doğal gazda üretimini artıran bir Türkiye var. Ama işin merkezinde elektrik var. Elektrik iletim altyapısına ciddi yatırımlar yapacağız.

Ceyhan merkezli petrol ve petrol ürünleri depolama alanı hamlemiz var. 600 bin varil Bakü-Tiflis-Ceyhan hattından petrol geliyor. 2,5 milyon varilin Ceyhan'a geldiğini düşünün. Doğal gaz depolarımızın yüzde 70'i dolu. Bunları doldurma gayreti içindeyiz. Bu anlamda bir sıkıntımız yok. Bunun için 5 milyar dolara ihtiyacımız var. Bu anlamda bir sıkıntımız görünmüyor.

NÜKLEER ENERJİ

Bütün gayretimiz Akkuyu'da ilk elektrik üretimini yapmak. Bu yıl nükleerin 70'inci yılı. Bu yıla üretim yakışır. 29 Ekim'e ulaşır mı bilemiyorum ama bu yıl üretim yapmak istiyoruz. Geçtiğimiz 50 yıl nükleeri ıskaladığımız bir dönem. İnşaat oranı yüzde 95'e ulaşmış durumda. CHP Genel Başkanı Akkuyu durdurulmalı diye açıklama yapıyor. Buna engel olan zihniyet bu. Nükleer santral güneş enerjisi santrali gibi değil. 24 Kasım 2015'te Rusya ile bir siyasi kriz yaşadık. Sayın Cumhurbaşkanımız ve Sayın Putin ciddi bir irade ortaya koydu. 2018 yılında başlayan bir inşaat süreci var. Bu dönemde pandemiyi atlattık. Ukrayna-Rusya savaşı bu süreci etkiledi. 6 Şubat depremleri etkiledi. Bu süreçte doğrudan ve dolaylı ambargolara maruz kaldık. Almanya'daki tedarikçinin parayı almasına rağmen parçayı göndermemesini gördük. Ama sonuna geldik. Yeni bir nükleer çağ başlıyor. Bizim son dönemde yaptığımız görüşmelere baktığınızda Güney Kore ile temas halindeyiz. Yeni nükleer çağda küçük modüler reaktörler etkin olacak. Biz de bunun için gerekli adımları atıyoruz.

İRAN GAZI VE GELECEK PROJELER

İran gazı hakkında ne kadar az konuşsak o kadar iyi. Bizim enerjide herhangi bir sorunumuz yok. Biz bunu nasıl yapıyoruz bu bizim mutfağımız. İran gazında herhangi bir kesinti yok. Nükleer modüler reaktörler için hukuki çalışmalar yapılıyor. 2030'ları bulacağını düşünüyoruz. 70 yıldır neden olmadı denilebilir. 2-3 yılda bir değişen hükümetler vardı. Bu tarz projelerin hayata geçmesi için siyasi istikrarda önemli. Çok açık söyleyeyim 15 Temmuz Darbesi başarılı olsaydı Akkuyu'nun devam etme imkanı yoktu.