IHAAW105240-SAG/5-05-2026


- Bakan Memişoğlu: "2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik"

Hasan Özkan
ANKARA (İHA) - Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, "2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik" dedi.
Bakan Memişoğlu, sağlık hizmetlerinde yaşanan gelişmelere ve vatandaşların sağlık hizmetlerine kolay ulaşımı için yapılan çalışmalara ilişkin sosyal medya hesabından açıklamalarda bulundu. Memişoğlu, Türkiye'nin dört bir yanında sağlık hizmetlerini daha erişilebilir ve daha etkin hâle getirmek için kararlılıkla çalıştıklarını ifade etti.

"2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik"
Sağlık hizmetlerinin ulaştırılmasında önceliklerinin vatandaşların sağlığı olduğunu ifade eden Memişoğlu, "Ancak ortaya koyduğumuz çabanın somut karşılığını göstermek adına bu verileri paylaşmakta da fayda görüyorum. Temmuz 2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, kararlı adımlarımızla 463 bin seviyesine indirdik. Randevu bekleyen vatandaş sayımızda yüzde 88,3 oranında, rekor bir düşüş sağladık" dedi.

"Son 1 yılda aile hekimlerimiz üzerinden 13 milyon vatandaşımıza randevu oluşturuldu"
Vatandaşların sağlık sorunlarında ilk adım olarak aile hekimlerine başvurmalarının çok kıymetli olduğunu belirten Memişoğlu, "Aile hekimlerimiz, muayene sonrası gerekli gördükleri durumlarda vatandaşlarımıza doğrudan randevu oluşturabiliyor. Bu kapsamda son 1 yılda aile hekimlerimiz üzerinden yaklaşık 13 milyon vatandaşımıza randevu oluşturuldu. Bu süreçte büyük bir özveriyle çalışan aile hekimlerimize, tüm uzman hekimlerimize ve sağlık ordumuzun her bir ferdine teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.
(HÖ-BÇ-SO-Y)

5.05.2026 11:04:54 TSI
NNNN

Bir zamanlar bazı kimseler direniyordu: 

"Hayır efendim!" biz bunu kabul edemeyiz, diyorlardı. 

-Nedenmiş o? 

-Bizim netice alamadığımız hastaları siz iğneyle mi tedavi edeceksiniz? 

-Ama görüyorsunuz işte, şimdi bütün dünya kabullendi ki akupunktur birçok vakada vazgeçilmez üstünlüğünü koruyor...

-Buna bir açıklama yapmanız lazım. Hem de bizim bildiğimiz dilden bir açıklama. 

Böyle diyordu bir zamanlar geleneksel tıbbın üzerine bilimsel araştırmaya gerek duymayan kimileri... 

Kendi bilgi dağarcığında da olmayan akupunktur tedavi yöntemini merak edip öğreneceği yerde reddetmeyi tercih ediyorlardı. Sanki bu daha kolaydı. Oysa dünya dönüyordu ve var olduğu müddetçe de dönecekti... İşte böyle... Yıllar boyu geleneksel tıbbın kimi temsilcileri alternatif tedavilere alerji kaptı... Kabullenmek istemedi... Ancak onlar her ne kadar kabul etmeseler de yazılı ve görsel basın akupunkturu sevmişti. Dünyada akupunktur beğenilmiş tercih edilmeye başlanmıştı. Çünkü haber değeri olan farklı bir tedavi metoduydu. Vücuda iğne batırılarak yapılan bir tedaviydi. Üstelik hastalar bu durumdan şikâyet etmiyordu. 

Nihayet, akıl ve vicdan sahibi değerli hekimler, akupunkturu araştırmaya başladılar. Uygulamalara kendileri de katılarak bizzat gördüler ki, akupunktur ile gerçekten birçok rahatsızlık tedaviye alınabiliyor. Sonunda geleneksel tıp akupunkturun bilimsel bir tedavi yöntemi olduğunu kabul edildi ve Sağlık Bakanlığımız GETAT Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıbbın içerisinde akupunktur tedavisini de aldı...

Peki akupunktur ne demekti? Akupunktur tedavisi nasıl bir şeydi? 

Vücuttaki denge sistemi 

Alemde, nasıl ki "gece-gündüz", "soğuk-sıcak", "acı-tatlı" gibi zıtlıklar dengesi varsa, insan vücudunda da böyle zıtlıklardan oluşan bir denge sistemi var. Bu sisteme "yin" ve "yang" dengesi deniyor. Sağlıklı kimselerde bu denge yerindedir. Bu denge bozulmaya başladıkça rahatsızlık ortaya çıkmaya başlar. İleri derecesi, hastalık dediğimiz bozulmadır. Bir otomobil düşünün... Nasıl sıfır km otomobil, kullanmaya başlandıktan sonra (kullanmaya da bağlı olarak) zaman içinde arızalar vermeye başlar ve ne kadar iyi bakılırsa bakılsın bir zaman sonra eskir, tıpkı insan vücudu da böyledir. Doğuşta insan da her bakımdan sıfır km'dir. Ancak zamanla bizi de bazı sıkıntılar bekler ve doğuşta bir denge üzerine kurulu sistemimiz etkilenir. O zaman ağzımızdan bu ve benzeri söyle cümleler dökülür: 

"Hiç keyfim yok" 

"Rahatsızım" 

"Hastalandım" 

"Ağrılarım var" 

Aslında size bu sözleri söyleten şey, vücuttaki enerji akışının bir şekilde kesintiye uğramış olmasıdır. 

Peki ne sebeple vücuttaki denge bozulur? Neler etkendir?

Binlerce sebebi var... 

• Aşırı sıcak ve soğuklar, 

• Cereyanda kalma, 

• Hava kirliliği, 

• Nemli ve rutubetli ortam, 

• Beslenme bozukluğu, 

• Stres, gerilim, öfke, 

• Zor hayat şartları, 

• Yürüyüş ve hareket azlığı 

• Suni gıdalar ve yiyecekler, 

• Fastfood tarzı, ayakta ve hızlı beslenme, 

• Sigara ve alkol gibi zararlı maddeler, 

• Tuvalet alışkanlığı bozukluğu bu dengeyi etkileyen sebeplerdendir. Akupunktur tedavisi bozulan dengeyi düzeltir ve denge sistemini kuvvetlendirir. Zaten o sebeple, sağlıklı insan dahi yılda bir kür akupunktur tedavisi olup var olan dengesinin bakımını yaptırmalı ve hastalıklara karşı dengesini korumaya almalıdır. 

Akupunktur vücudu bir bütün olarak tedavi eder. 

Akupunktur tedavi yönteminde vücut, öyle parça parça ele alınmaz. Kalp için ayrı, böbrek için ayrı, migren için ayrı tedavi olmaz. Hastaların şikayetlerini, makinenin parçaları gibi tek tek ele alarak tedavi etmek, akupunktur eğitim ve felsefesine uymaz. Çünkü vücut bir bütündür. Yani siz vücudunuzdaki rahatsızlığın ne olduğunu söylemeseniz bile, akupunktur teşhis yöntemiyle vücudunuzda nerede ne tür bir rahatsızlık var genel hatlarıyla belli olur. Örneğin siz bilmeseniz bile, varsa eğer boynunuzdaki kireçlenmeyi ya da boyun fıtığını, midenizdeki ülseri, stres ya da depresyonda olup olmadığınızı, bayanlarda adet düzensizliğini, karaciğerde yağlanma olup olmadığını, böbreklerde sorun olup olmadığını, omuzda, sırtta var olan ve sebebi bilinmeyen ağrıları akupunktur yöntemiyle tedavi edebilirsiniz. 

Akupunktur nelere iyi geliyor? 

Akupunkturla, ameliyat, acil travma gibi vakalar haricinde her konuda hastaya çare vardır. Bu metotla tedavi edilen hastalıklar her geçen gün daha da artmaktadır. Örneğin, boyun fıtığında akupunktur tedavisi çok başarılı neticeler vermektedir. 

• Önceleri akupunktur koroner kalp hastalıklarında, kalp ritim bozukluklarında, kolesterol yüksekliğinde, gut hastalığında, artrozlarda, Behçet hastalığında, boyun fıtığında vs. hiç düşünülmüyordu. Oysa şimdi yaygın olarak kullanılıyor. 

• Yine bilhassa yaralanma, yırtılma, menüsküs yırtığı, romatoid artrit, ameliyat yaralarının ve sekel izlerinin, cilt kırışıklıklarının onarım ve tamirinde, selüloitte oldukça iyi neticeler alınmaktadır. 

• Sütü gelmediği için bebeğini emziremeyen annelerin sütü, akupunktur tedavisiyle gelmektedir. 

• Hamilelerde mide bulantısı, baş ağrısı gibi şikayetler akupunktur tedavisiyle yok olmaktadır. • Sık sık grip, nezle, anjin, farenjit, kulak iltihabı olan çocuklarda bağışıklık sistemleri kuvvetlendirilip, bu hastalıklara yakalanma riski oldukça azaltılmaktadır. 

• Koroner kalp hastalıklarının en az %75- 80'inde trigliseritler azalır. Stres, gerilim, yüksek tansiyon düzelir ve böylece şikayetler kısa zamanda ortadan kalkmış olur.

Akupunktur ile tedavi edilen hastalıklardan bazıları 

Bel ve boyun fıtığı Romatoid artrit, Baş ağrısı ve migren Yüz felci Epilepsi (sara) Behçet hastalığı Bronşial astma (astım) Alerjik bronşit Kronik bronşit Farenjit Aftlar (ağızdaki yaralar) Tinnutis (Kulak çınlaması) Meniere sendromu Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) Ateroskleroz (Damar sertliği) İnsomnia (uykusuzluk) Obezite (şişmanlık) Sigara alışkanlığı Sistit (idrar yolu iltihabı) Nörojenik mesane Renalkolik (böbrek ağrısı) Dismenore (sancılı adet) Oligomenore (adet azlığı) Frijidite İmpotans (iktidarsızlık) Menopoz hastalıkları Ağrısız doğum Peptik ulcus (Ülser) Konstipasyon (kabızlık) Alopesi (saç dökülmesi) Zona Akne (ergenlik sivilceleri) Vitiligo Psöriasis (sedef hastalığı) Guatr İnfertilite (kısırlık) Diyabet (şeker hastalığı) Selüloit Alerjik konjonktivit (göz nezlesi) Göz Tembelliği, Gece körlüğü vb.

Maraş Akupunktur ve Lazer Tedavi Merkezi 

Tel: (O 216) 443 83 84 

www.marasakupunktur.com

#drismailmaras

Ramazan ayıyla birlikte oruç ibadeti devam ederken, değişen beslenme düzeninin insan sağlığına etkileri de dikkat çekiyor. Gün boyu süren açlığın ardından yapılan sahur ve iftar öğünlerinin dengeli ve ölçülü tüketilmesi, vücudun dinlenme sürecine girmesine katkı sağlıyor. Bu süreçte sindirim sisteminin çalışma temposu düşerken, mide ve diğer organların daha az zorlanmasıyla birlikte bünyenin kendini toparlama imkânı buluyor.

Ramazan döneminde abur cubur tüketiminin azalması ve gereksiz kalori alımının düşmesi, özellikle sindirim organlarının daha sakin çalışmasına imkân tanıyor. İftar ve sahurda aşırı ve hızlı yemek tüketilmemesi halinde bu olumlu etkinin daha belirgin hale geliyor.

ORUÇ TUTAN BÜNYE KENDİNİ DİNLENMEYE ALIYOR

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Gastroenteroloji Uzmanı Dr. İbrahim Emre Kurtça, oruç tutun bir bünyenin kendini dinlemeye aldığını söyleyerek, "Bu ayda zararlı şeylerden uzak duruyoruz ve gereksiz yere kalori almıyoruz. Oruç tutmanın bu iyi yönlerinden faydalanarak, iftarda ve sahurda da vücuda aşırı yüklenmeyi yapmazsak vücudumuz dinlenme haline geçer" dedi.

"MİDENİN EN GÜZEL DİNLENDİĞİ AY, RAMAZAN AYIDIR"

Gerektiği gibi oruç tutulduğunda insan vücuduna faydası olduğunu söyleyen İbrahim Emre Kurtça, "Ramazan ayında abur cubur tarzı yiyeceklerin yenmesi azalıyor. Bu ayda böyle şeylerden uzak duruyoruz ve gereksiz yere kalori almıyoruz. Oruç tutmanın bu iyi yönlerinden faydalanarak, iftarda ve sahurda da vücuda aşırı yüklenmeyi yapmazsak vücudumuz dinlenme haline geçer. Herhangi bir yerimiz sakatlandığı zaman kendimizi dinlenmeye alıyoruz. Bizimde midemizin en güzel dinlendiği ay, Ramazan ayıdır. Eğer biz kurallara uyarak oruç tutarsak ve sağlık uzmanlarının verdiği önerilere uyduğumuz zaman bu durum bizim hem bağırsaklarımız, pankreasımız ve midemiz açısından da dinlenmemizi sağlamaktadır. Gerektiği gibi oruç tutarsak bize faydaları daha çok olur. Oruç tutmadan önce herhangi bir rahatsızlığımız varsa doktor görüşü alınmalıdır. Eğer mide ve şeker gibi çeşitli rahatsızlıklar varsa uzman görüşü alınmalıdır. Oruç tutacağız diye sağlığımızdan olmamalıyız" dedi.

Editör : MELİN ÖZTÜRK

Türkiye Gazetesi

Oruç açarken ilk lokmanın hurma olması tesadüf değil. Doğal şeker içeriğiyle hızlı enerji veren hurma, kan şekerini dengelerken kalp ve bağırsak sağlığını da korumaya yardımcı oluyor.

HURMA NEDİR VE BESİN DEĞERİ NEDİR?

Hurma, çoğunlukla kurutularak tüketilen, besin değeri yüksek ve doğal olarak tatlı bir meyvedir. İçerdiği vitamin, mineral ve antioksidanlar sayesinde özellikle kalp ve akciğer sağlığını destekler. Hem taze hem de kuru formda tüketilebilir.

Ortalama büyüklükte bir adet kuru hurmanın besin değerleri şöyledir:

Kalori: 20 kcal

Toplam yağ: 0,03 g

Toplam karbonhidrat: 5,33 g

Diyet lifi: 0,6 g

Şeker: 4,5 g

Protein: 0,17 g

B6 vitamini: 0,012 mg

Demir: 0,07 mg

Magnezyum: 3 mg

Potasyum: 47 mg

Bunlara ek olarak hurma; A ve C vitamini ile manganez açısından da zengindir. İçeriğindeki güçlü antioksidanlar sayesinde kanser, felç, tip 2 diyabet ve kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

UYARI: Bazı kişilerde hurmaya karşı alerjik reaksiyonlar görülebilir. Ayrıca kurutulmuş hurmalarda bulunan sülfit bileşikleri hassas bireylerde alerjik belirtilere yol açabilir. Ağız ve dilde kaşıntı, hapşırma ve burun akıntısı gibi belirtiler görüldüğünde bir uzmana danışmak önemlidir.

HURMA NASIL TÜKETİLİR?

Hurma oldukça pratik ve çok yönlü bir besindir. Tatlı ya da tuzlu birçok tarifte kullanılabilir.

Atıştırmalık olarak: Badem, ceviz veya Antep fıstığı ile birlikte tüketilebilir.

Salatalarda: Doğranmış veya dilimlenmiş hurma, salatalara doğal bir tatlılık katar.

İçeceklerde: Muz ile karıştırılarak doğal ve besleyici bir smoothie hazırlanabilir.

Enerji toplarında: Fındık, yulaf, Hindistan cevizi ve benzeri malzemelerle karıştırılarak pişirmeden enerji topları yapılabilir.

Taze hurmalar buzdolabında hava geçirmez kapta aylarca saklanabilir; dondurucuda ise daha uzun süre dayanır. Kurutulmuş hurmalar ise uygun koşullarda yaklaşık bir yıl, dondurulduğunda ise yıllarca muhafaza edilebilir.

HURMANIN SİNDİRİME FAYDALARI

Hurma, yüksek lif içeriği sayesinde bağırsak hareketlerini düzenler ve sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasına katkıda bulunur. Düzenli tüketimi kabızlığı hafifletmeye yardımcı olur. Sindirim sisteminin düzenli çalışması, dolaylı olarak karaciğer ve böbrek sağlığını da destekler.

KAN ŞEKERİNİ DENGELEMEYE YARDIMCI OLUR

Hurma, doğal bir şeker türü olan fruktoz içerir ve düşük glisemik indeksli bir besindir. İçerdiği lif ve antioksidanlar sayesinde kan şekerinde ani yükselmelere neden olmaz. Bu özelliğiyle rafine şekere alternatif olarak tercih edilebilir. Ancak kalori değeri yüksek olduğundan ölçülü tüketilmesi önemlidir.

KALP SAĞLIĞINI DESTEKLER

Lif, potasyum ve antioksidan bakımından zengin olan hurma; atardamar sağlığını korumaya yardımcı olur. Kolesterol içermemesi ve tansiyonu dengeleyici etkisi sayesinde kalp hastalıkları riskini azaltmaya katkı sağlar.

KRONİK HASTALIKLARA KARŞI KORUMA SAĞLAR

Hurma; polifenoller ve lignanlar gibi güçlü antioksidan bileşikler içerir. Bu maddeler, hücreleri serbest radikallerin zararlı etkilerinden koruyarak kronik hastalıkların gelişme riskini azaltabilir.

BEYİN FONKSİYONLARINI DESTEKLER

B vitamini içeriği sayesinde hurma, beyin sağlığını destekler. Düzenli tüketiminin nörolojik hastalıklara karşı koruyucu etkisi olabileceği ve Alzheimer riskini azaltmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.

KEMİK SAĞLIĞINI GÜÇLENDİRİR

Hurma; magnezyum, manganez, bakır ve selenyum gibi kemik sağlığı için önemli mineralleri içerir. Ayrıca K vitamini ve bor içeriği sayesinde kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olur ve osteoporoz riskini azaltabilir.

CİLT SAĞLIĞINA KATKI SAĞLAR

C ve D vitamini içeriği sayesinde hurma, cildin elastikiyetini korumaya yardımcı olur. Yaşlanma karşıtı etkileriyle bilinir ve melanin birikimini azaltarak cilt görünümünü destekler.

KİLO KONTROLÜNE YARDIMCI OLUR

Yüksek lif oranı sayesinde uzun süre tokluk hissi sağlar. Sabahları, özellikle egzersiz öncesinde tüketildiğinde enerji verir ve kilo kontrolüne yardımcı olabilir. Ancak kalori içeriği göz önünde bulundurularak porsiyon kontrolü yapılmalıdır.

 Moleküler biyoloji ve genetik uzmanı Doç. Dr. Urartu Şeker ve ekibi iki akıllı ilacı birleştirerek genetik mühendislik yoluyla daha akıllı bir ilaç üretmeyi başardı. Bilim dünyasında “bispesifik antikor” (aynı anda iki farklı hedefe bağlanacak şekilde üretilen) olarak adlandırılan bu teknoloji, bugüne kadar Türkiye’de ilk defa başarıyla geliştirildi ve fonksiyonel olarak doğrulandı.

Göğüs kanseri başta olmak üzere birçok kanser türünde kullanılma potansiyeline sahip iki hedefli bu akıllı ilaç adayı Türkiye’nin ileri biyoteknoloji ligine resmen adım attığının güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

TEK İLAÇ, İKİ HEDEF

Bugüne kadar kullanılan akıllı kanser ilaçlarının büyük bölümünün yalnızca tek bir hedefe odaklandığını anlatan Doç. Dr. Şeker, “Ancak zamanla kanser hücreleri mutasyon geliştirerek bu ilaçlara karşı direnç kazanabiliyor, tedaviler etkisini kaybedebiliyordu. Direnç gelişiyordu. Geliştirdiğimiz yeni molekül ise bu probleme doğrudan çözüm getirmeyi hedefliyor. Antikor, kanser hücresinin yüzeyindeki EGFR ve HER2 adlı iki kritik reseptörü aynı anda hedef alıyor. Bu sayede tümör hücresinin kaçış yolları büyük ölçüde kapanıyor ve ilaç direncinin ortaya çıkması çok daha zor hâle geliyor. Bu yaklaşımı “kanser hücresini iki kapıdan birden kilitlemek” şeklinde tanımlayabiliriz” dedi.

Bu keşfin en çarpıcı yönlerinden biri de mevcut iki farklı akıllı ilacın özelliklerinin, genetik mühendisliği yoluyla tek bir yeni molekülde birleştirilmesi olduğunu anlatan Doç. Dr. Şeker, “Normalde bu iki ilaç ayrı ayrı verilebiliyor. Ancak bilimsel veriler, bu ilaçların tek bir bispesifik yapı içinde birleştirilmesinin, ayrı kullanımına kıyasla çok daha güçlü ve etkili sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor. Ayrıca Türkiye’nin bu tarz teknolojiye sahip ilk defa üretilmiş bir ilacı. Dünyada çok fazla var ama Türkiye’de yok” diye konuştu.

TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK ÖNEME SAHİP

Bu çalışmanın ‘sadece bir yayın değil, bir teknoloji platformu’ olduğunu ifade eden Doç. Dr. Şeker, “Bu başarı, Türkiye’nin artık, antikor mühendisliği, akıllı kanser ilaçları, İleri biyoterapötik geliştirme alanlarında kendi teknolojisini üretebileceğini gösteren bir platform niteliği taşıyor. Bu tür çalışmaların artması için buluşumuzu patentlemedik ve herkese açık hâle getirdik. Başkaları da üzerine yeni şeyler koysun başka çalışmalarla geliştirsin istedik. Bugün Türkiye, kullandığı akıllı kanser ilaçlarının tamamını yurt dışından ithal ediyor. Bu durum hem hastalar hem de sağlık sistemi için ciddi bir ekonomik yük oluşturuyor. Bu çalışma, ilaçta dışa bağımlılığını azaltabilecek stratejik bir adım” dedi.

İSTEDİĞİMİZ HER İLACI YAPABİLECEK NOKTADAYIZ

Doç. Dr. Urartu Şeker, bu çalışmanın en büyük kazanımını şu sözlerle özetliyor: "Biz sadece bir molekül üretmedik. Bu ilacı nasıl geliştireceğimizi öğrendik. Artık knowhow Türkiye’de. Bundan sonra bizi durduracak teknik bir engel yok. Geliştirilen molekül henüz klinik aşamada değil. Bir sonraki hedef; molekülün daha da iyileştirilmesi, ardından faz-1 ve faz-2 klinik çalışmalara geçilmesi. Bunun için kamu destekleri ve yatırım süreçleri planlanıyor."

TÜBİTAK FONUYLA YAPILDI

Araştırma, TÜBİTAK tarafından fonlandı ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin ilaç geliştirme altyapısında yürütüldü. Çalışma, tüm zorluklara ve engellere rağmen, bilim insanlarının imece usulü dayanışmasıyla tamamlandı

Muhabir : ZİYNETİ KOCABIYIK

Tagatose nedir ve nerede bulunur?

Tagatose; süt ürünlerinde (ısıtma veya enzim işlemi sırasında), elma, ananas ve portakal gibi meyvelerde doğal olarak bulunan ancak doğada çok nadir rastlanan bir şeker tür.

Meyvelerdeki toplam şeker oranının sadece yüzde 0,2'sini oluşturduğu için doğrudan özütlenmesi oldukça zordur. Şimdiye kadar üretimi hem verimsiz hem de çok maliyetli olan bu madde için Tufts Üniversitesi araştırmacıları biyosentetik bir çözüm geliştirdi.

Bakteriler şeker fabrikasına dönüşüyor

Cell Reports Physical Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, Escherichia coli bakterilerini genetik olarak mühendislik işleminden geçirerek adeta minik birer fabrikaya dönüştürdü.

Cıvık mantardan elde edilen ve "Gal1P" adı verilen özel bir enzim, bakterilere aktarıldı.

Bu yöntemle bakteriler, bol miktarda bulunan glikozu yüzde 95 verimlilikle tagatose'a dönüştürmeyi başardı. Geleneksel yöntemlerde bu oran yüzde 40 ile yüzde 77 arasında kalıyordu.

Galaktoz gibi pahalı ham maddeler yerine glikozun kullanılması, üretimi ekonomik olarak çok daha uygulanabilir hale getirdi.

Sofra şekerinin tatlılık oranının yüzde 92'sine sahip. Yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların aksine pişirme ve fırınlama sırasında şeker gibi karamelize olur ve ürünün fiziksel yapısını korur.

Sofra şekerinden yaklaşık yüzde 60 daha az kalori içeriyor.

İnce bağırsakta sadece kısmen emildiği için kan şekeri ve insülin seviyelerinde çok düşük artışlara neden oluyor. Bu özellik diyabet hastaları için büyük önem taşıyor.

Diş çürüklerine yol açan bakterileri beslemek yerine onların büyümesini yavaşlatıyor. Ayrıca bağırsaktaki yararlı bakteriler için probiyotik etkisi gösterebilir.

Gelecekte bizi ne bekliyor?

Araştırmacılar, bu yeni biyosentez stratejisinin sadece tagatose için değil, diğer nadir şekerlerin üretiminde de devrim yapabileceği belirtiyor.

FDA tarafından "genel olarak güvenli" (GRAS) sınıfına alınan tagatose, bu yeni üretim yöntemiyle birlikte gıda sanayisinde çok daha yaygın ve uygun maliyetli bir alternatif haline gelebilir.

Hekimlikte Temsil Sorunu: Aidat, Kongre ve Sessizlik

Meslek odaları, varlık sebebi itibarıyla üyelerini korumak, yönlendirmek ve temsil etmek için vardır. Özellikle hekimlik gibi ağır sorumluluk, yüksek risk ve yoğun baskı barındıran bir meslekte bu temsil hayati önemdedir. Ancak bugün gelinen noktada, tabip odalarının bu temel işlevi ne ölçüde yerine getirdiği ciddi biçimde sorgulanmaktadır.

Bir hekimin meslek odasından beklentisi nettir:
Hakkı yenildiğinde yanında durması,
belirsizlik yaşadığında yol göstermesi,
devletle ve kurumlarla karşı karşıya kaldığında koruyucu bir şemsiye olması.

Sahadaki tablo ise bu beklentiden oldukça uzaktır. Bugün birçok hekim, tabip odalarını; yüksek aidatlar talep eden, bu aidatların kullanımına dair yeterli şeffaflık sunmayan, ancak hekimin gerçek sorunlarında sessiz kalan yapılar olarak algılamaktadır. Aidatların sanatsal etkinliklere, sembolik ya da ideolojik alanlara harcandığı yönündeki yaygın kanaat, meslek odalarının önceliklerini tartışmalı hale getirmektedir. Sanat elbette kıymetlidir; ancak bir meslek odasının asli görevi, üyelerinin hukukunu, emeğini ve mesleki geleceğini korumaktır. Bu denge bozulduğunda temsil krizi kaçınılmaz olur.

Bu krizin en somut örneklerinden biri, geçmişte kamu ve üniversite bünyesinde çalışan hekimlerin muayenehanelerinin kapatılması sürecinde yaşanmıştır. Binlerce hekimin mesleki özgürlüğünü ve ekonomik varlığını doğrudan etkileyen bu süreçte, tabip odalarından güçlü bir duruş ya da kapsayıcı bir savunma hattı yükselmemiştir. Muayenehanesi olan hekimler adeta yalnız bırakılmıştır.

Benzer bir sessizlik, bilimsel kongreler ve akademik etkinlikler alanında da dikkat çekmektedir. Bilimsel kongreler, teoride bilginin paylaşıldığı, deneyimin aktarıldığı ve bilimin canlı tutulduğu platformlar olmalıdır. Ancak bugün özellikle tıp alanında pek çok kongre, bilimsel üretimden çok ekonomik bir ekosistemin parçası haline gelmiş görünmektedir.

Artık birçok hekim için kongre takvimine bakmak, bilimsel içerikten önce kayıt ücretleriyle yüzleşmek anlamına gelmektedir. Son dönemde bazı kongrelerde ücretlerin geçmiş yıllara kıyasla düştüğü görülse de, tablo bütünüyle değişmiş değildir. Kayıt bedellerine ek olarak konaklama, ulaşım ve yan etkinlikler eklendiğinde, toplam maliyet kısa sürede ciddi rakamlara ulaşmaktadır. Özellikle kamuda çalışan, serbest hekimlik yapan ya da genç akademisyenler için bu yük hâlâ önemli bir eşik oluşturmaktadır.

Sistemin sunduğu “doğal çözüm” ise sponsorluk mekanizmalarıdır. Böylece bilimsel toplantılara katılım, bireysel mesleki çabadan çok; ilaç ve tıbbi cihaz firmalarıyla kurulan ilişkiler üzerinden mümkün hale gelmektedir. Bilime erişim, emekle değil; sponsor bulabilme imkanıyla ölçülür duruma geldiğinde, bu durum yalnızca ekonomik değil; bilimsel bağımsızlık açısından da ciddi bir kırılma alanı üretmektedir.

Kongre içeriklerinde yaşanan dönüşüm bu tabloyu daha da belirginleştirmektedir. Bilimsel programların içine eklenen “kurs”, “workshop” ve “sertifika programı” başlıklı etkinlikler çoğu zaman ayrı ücretlendirilmekte; katılımcı, zaten bir kayıt bedeli ödemişken bilgiye tam erişim için yeniden ödeme yapmak zorunda bırakılmaktadır. Bilgi, parçalara ayrılmış bir ürün gibi sunulmakta; bilimsel eğitim giderek ticari paketlere dönüşmektedir.

Bu ekosistemin en az konuşulan ama en kritik boyutlarından biri ise şeffaflıktır. Kongreleri ve bilimsel toplantıları düzenleyen derneklerin; hekimlerden toplanan kayıt ücretleri ve sponsor firmalardan elde edilen gelirlerin nasıl kullanıldığı konusunda açık, düzenli ve denetlenebilir bilgilendirme çoğu zaman yeterli değildir. Oysa bu yapılar ticari şirketler değil; bilimsel ve mesleki amaçla faaliyet gösteren kurumlardır. Şeffaflık bir tercih değil, etik bir sorumluluktur.

Bu noktada meslek örgütlerinin rolü yeniden sorgulanmaktadır. Tabip odaları ve ilgili meslek yapıları; kongre ekosisteminin erişilebilirliği, sponsorluk bağımlılığı ve ticarileşme riskleri karşısında yol gösterici ve koruyucu bir çerçeve sunmakta yetersiz kalmaktadır. Hekimleri bu yükten koruyacak ilkesel sınırlar ve yönlendirici politikalar ortaya konmamaktadır.

Sonuçta hekimler iki seçenekle baş başa kalmaktadır:
Ya sponsorluk ilişkilerine mahkum olmak,
ya da bilimsel ortamlardan dışlanmak.

Bu tablo yalnızca hekimleri değil; mühendislikten temel bilimlere, eczacılıktan sosyal bilimlere kadar bütün akademik alanları ilgilendirmektedir. Bilim, erişilebilir olduğu ölçüde gelişir. Bilgi, belirli bir kesimin imtiyazı haline geldiğinde; eleştirel düşünce daralır, üretim yavaşlar.

Bugün pek çok hekim kendine şu soruyu sormaktadır:
“Benim adıma konuşan kurum gerçekten benim yanımda mı?”

Bu soru cevapsız kaldıkça, meslek odalarının meşruiyeti zedelenir. Aidatla ayakta duran ama hekim lehine somut bir fonksiyon üretemeyen yapılar zamanla atıl kurumlara dönüşür. Aynı şekilde bilimsel kongreler de bilimin vitrini olmaktan çıkıp pazarlama alanına dönüştüğünde, bilim insanı özne olmaktan çıkar; katılımcı-müşteri konumuna itilir.

Belki de artık şu soruları daha sakin ama daha net sormanın zamanıdır:
Meslek odaları kimi temsil ediyor?
Bilimsel kongreler gerçekten kimin için düzenleniyor?

Bilim, ancak özgür, erişilebilir ve şeffaf olduğunda ilerler.
Aksi halde bilgi artar gibi görünür;
ama bilgelik eksilir.

Dr. Mehmet Yavuz

Hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte çorapla uyuma alışkanlığı yaygınlaşırken, uzmanlar bunun vücudun doğal biyolojik dengesini bozduğuna dikkat çekiyor. Uyku sırasında vücut sıcaklığının doğal olarak düşmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, çorap kullanımının bu süreci engelleyerek uyku kalitesini olumsuz etkilediğini ifade ediyor.

KAN DOLAŞIMI RİSK ALTINDA

Çorapla uyumanın en önemli risklerinden biri kan dolaşımı üzerindeki olumsuz etkisi olarak gösteriliyor. Özellikle lastikli ve dar çorapların ayak bileklerinde baskı oluşturarak kan akışını yavaşlattığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede pıhtılaşma ve tromboz gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Sağlıklı bir dolaşım için ayakların gece boyunca serbest bırakılması gerektiği vurgulanıyor.

AŞIRI ISINMA İÇ ORGANLARI ETKİLEYEBİLİR

Uykuya geçiş sırasında vücudun kendini soğutma mekanizmasını devreye soktuğunu belirten uzmanlar, çorapların bu doğal süreci engellediğini ifade ediyor. Isının hapsolmasıyla oluşan aşırı ısınmanın yalnızca uyku kalitesini düşürmekle kalmadığı, iç organların çalışma düzenini de olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, ayakların zaman zaman battaniye dışına çıkarılmasının vücut ısısını dengelemeye yardımcı olacağını söylüyor.

MANTAR VE CİLT ENFEKSİYONLARINA ZEMİN HAZIRLIYOR

Gece boyunca çorap içinde kalan ayaklarda terleme ve nem oluşumunun kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiliyor. Bu sıcak ve nemli ortamın mantar enfeksiyonları için uygun koşullar oluşturduğu belirtiliyor. Ayrıca sentetik ve düşük kaliteli çorapların uzun süreli kullanımının alerjik reaksiyonlara ve çeşitli cilt enfeksiyonlarına yol açabileceği ifade ediliyor.

SİNİR SİSTEMİ VE UYKU DÜZENİ OLUMSUZ ETKİLENİYOR

Uzmanlara göre, ayaklarda oluşan sıkışma hissi yalnızca fiziksel değil, sinir sistemi üzerinde de olumsuz etkilere neden oluyor. Sürekli baskı altında kalan sinir uçlarının huzursuzluk hissini artırdığı, bunun da uykuya dalma süresini uzatarak derin uyku evresine geçişi zorlaştırdığı belirtiliyor.

MS HASTALIĞINDA RİSK FAKTÖRLERİ GÜNDEMDE

Haberin devamında, uzun yıllar “gizemli hastalık” olarak tanımlanan Multipl Skleroz (MS) ile ilgili son araştırmalara da yer verildi. Bilim insanları, MS riskinin gebelik döneminden başlayarak yetişkinliğe kadar uzanan genetik ve çevresel faktörlerin etkisiyle şekillendiğini belirtiyor. Araştırmalar ilerledikçe yaşam alışkanlıklarının bağışıklık sistemi üzerindeki rolünün daha net ortaya çıktığı ifade ediliyor.

Editör: MELİN ÖZTÜRK

Yasak, çocukluk çağı obezitesinde en büyük paya sahip olduğu belirtilen 13 ürün kategorisini kapsıyor. Bu kapsamda gazlı içecekler, çikolata ve şekerlemeler, pizza, kek ve dondurmaların yanı sıra bazı kahvaltılık gevrekler, yulaf lapaları, sandviçler, şekerli ekmek ürünleri ve aromalı yoğurtlar yer alıyor.

Reklam kısıtlamasına girip girmeyeceği, her ürün için besin değerlerini esas alan bir puanlama sistemiyle belirlenecek. Doymuş yağ, tuz ve şeker oranı yüksek olup kabul edilebilir sınırların dışında kalan ürünlerin reklamları yasaklanacak. Daha sağlıklı olarak değerlendirilen ürünlerin ise reklamı yapılabilecek.

Uygulamanın denetimi Reklam Standartları Kurumu (ASA) tarafından yapılacak. Hükümet, bu düzenlemenin gıda sektörünü ürün içeriklerini daha sağlıklı hale getirmeye teşvik etmesini hedefliyor.

"Reklamlar çocukların beslenme alışkanlıkları üzerinde doğrudan etkili”

İngiltere hükümeti, reklam yasağının her yıl çocukların beslenmesinden yaklaşık 7,2 milyar kalorinin çıkarılmasını sağlayacağını, yaklaşık 20 bin çocukta obezitenin önlenmesine katkı sunacağını ve uzun vadede sağlık sistemine yaklaşık 2 milyar sterlinlik fayda sağlayacağını öngörüyor.

Hükümet, reklamların çocukların beslenme alışkanlıkları üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirterek, yeni düzenlemenin çocukları en çok kullandıkları medya ortamlarında ve en savunmasız oldukları zaman dilimlerinde korumayı amaçladığını vurguluyor.

İngiltere'de ilkokula başlayan çocukların yüzde 22,1'i fazla kilolu veya obez

Ülkedeki resmi verilere göre ilkokula başlayan çocukların yüzde 22,1'i fazla kilolu veya obezken, bu oran ilkokul sonunda yüzde 35,8'e yükseliyor.

5 yaşına kadar olan çocuklarda diş çürüğü ise ülkede hastaneye yatışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Küresel Hastalık Yükü (Global Burden of Disease) Kanser Çalışması’nın son verilerine göre, gerekli önlemler alınmadığı takdirde dünya genelinde kanser kaynaklı ölümlerin 2050 yılına kadar iki katına çıkması bekleniyor.

Araştırmayı yürüten uzmanlar, özellikle Güney Asya ve Sahra Altı Afrika’daki tabloya dikkat çekerek, milyonlarca kişinin önlenebilir ya da erken tedavi edilebilir kanserler nedeniyle hayatını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Bilim insanlarının 1990-2023 yılları arasındaki verileri inceleyerek 2050’ye yönelik projeksiyonlar oluşturduğu çalışmada, kanserin artık yalnızca yüksek gelirli ülkelerin sorunu olmadığı ortaya kondu. Araştırmaya göre, kanser yükünün giderek daha büyük bölümü düşük ve orta gelirli ülkelere kayıyor.

2023’te 10,4 milyon kişi kanserden hayatını kaybetti

Analize göre 2023 yılında dünya genelinde 18,5 milyon yeni kanser vakası tespit edildi, 10,4 milyon kişi ise kanser nedeniyle hayatını kaybetti. Bu rakam, dünya genelindeki her altı ölümden birinin kanser kaynaklı olduğunu gösterdi. Kanser ölümlerinin üçte ikisinden fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleştiği belirtildi.

Çalışmada, 2023 yılındaki kanser ölümlerinin yüzde 41,7’sinin değiştirilebilir risk faktörlerinden kaynaklandığı ifade edildi. Tütün ve alkol kullanımı, sağlıksız beslenme, yüksek vücut kitle indeksi, hava kirliliği ile zararlı iş ve çevre koşullarının bu ölümlerde önemli rol oynadığı kaydedildi.

Uzmanlar, etkili kamu politikalarıyla ve sağlıklı yaşamı teşvik eden düzenlemelerle her yıl milyonlarca kanser vakasının önlenebileceğini vurguladı.

2050’de 30,5 milyon yeni vaka bekleniyor

Otuz yılı aşkın verinin kullanıldığı projeksiyonlara göre, 2050 yılında dünyada her yıl yaklaşık 30,5 milyon yeni kanser vakası görülebilir ve yıllık kanser ölümleri 18,6 milyona ulaşabilir. Bu rakamlar, bugünkü seviyelerin neredeyse iki katına işaret ediyor.

Uzmanlara göre nüfus artışı ve yaşlanma bu yükselişte etkili olurken, yaşam tarzındaki değişimler, kentleşme, hava kalitesindeki bozulma ve ekonomik dönüşüm de kanser riskini artırıyor. Gerekli müdahaleler yapılmazsa bu eğilimin devam edeceği öngörülüyor.

“Önleme politikaları küresel öncelik olmalı”

Uzmanlar, erken teşhisin hayati önem taşıdığına dikkat çekerek, meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanseri gibi türler için tarama programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Tütün kontrolü, hava kalitesinin iyileştirilmesi, obeziteyle mücadele ve iş güvenliği önlemlerinin de güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Ayrıca, patoloji laboratuvarlarının artırılması, onkoloji alanında uzman sağlık personelinin yetiştirilmesi ve uygun maliyetli tedavilere erişimin sağlanmasının da sağlık sistemleri açısından zorunlu olduğu ifade edildi. Uzmanlar, güçlü kanser kayıt sistemleri olmadan ülkelerin etkili planlama ve ilerleme ölçümü yapamayacağını da belirtti.

Kanser artık gençleri de daha fazla etkiliyor

Araştırmada, kanserin artık yalnızca ileri yaştaki bireylerin hastalığı olmadığına da dikkat çekildi. Birçok bölgede, geçmişte daha ileri yaşlarda görülen bazı kanser türlerinin genç bireylerde de artış gösterdiği kaydedildi. Bu durumun eğitim, istihdam, aile hayatı ve ekonomik güvence üzerinde ciddi etkiler yarattığı vurgulandı.

Uzmanlar, 2050 yılına yönelik tahminlerin kesin bir kader olmadığını belirterek, “Önümüzdeki 25 yıl kritik önem taşıyor. Bilgi birikimimiz mevcut, şimdi ihtiyaç duyulan şey ortak irade ve kararlı adımlar” değerlendirmesinde bulundu.

İnceleme kapsamında işletmeden alınan savunmada, ayrımcılık yapılmadığı, küçük çocuğun menfaati gözetilerek yönlendirme yapıldığı ileri sürüldü.

Top havuzunda 90-140 santimetre arasında boy şartı bulunduğu, yetişkinlerin bu alana alınmadığı, ancak diğer oyuncakların kullanılabileceğinin çocuğun öğretmenine iletildiği savunuldu.

Mağdur çocuğun velisi tarafından sunulan görüşte ise 10 Nisan 2025'te yaşanan olayda, çocuğun öğretmeni ve bakıcısı S.K.O. eşliğinde top havuzuna girmek istediği, ancak işletme çalışanlarının "çocuğun diğer çocuklara zarar verebileceği" gerekçesiyle oyun alanına kabul etmediği belirtildi.

TİHEK, inceleme sonucu "ayrımcılık yasağının" ihlal edildiğine karar vererek, işletmeye üst sınırdan 204 bin 285 lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.

"Çocuğun üstün yararı ilkesiyle bağdaşmıyor"

TİHEK'in kararında, olaya ilişkin video kayıtları izlendiğinde, çocuğun özel gereksinimi nedeniyle diğer çocuklara zarar verebileceği veya zarar görebileceği hususunun ifade edildiği, ilgili oyun parkı görevlisi tarafından çocuğun bahsedilen boy sınırlaması aralığında olmaması nedeniyle içeri alınamayacağına dair bir değerlendirme yapılmadığının tespit edildiği kaydedildi.

Kararda, M.A.Y'nin diğer çocuklara zarar verebileceği veya zarar görebileceği yönündeki ön yargı ve aşırı korumacı refleks nedeniyle alınmayarak "ayrı tutma" suretiyle dışlanmasının, çocuğun üstün yararı ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirmesine yer verildi.

Anayasa'nın 10'uncu maddesi ile 6701 sayılı Kanun'daki eşit muamele ve ayrımcılık yasağı hükümlerine atıf yapılan kararda, engellilik temelinde ayrımcılığın açıkça yasaklandığı vurgulandı.

Kararda, engelli çocukların akranlarından ayrı tutulmaksızın, eğlence ve dinlenme olanaklarından eşit biçimde yararlanabilmelerinin sağlanması ve sosyal yaşamın tüm alanlarına dahil edilebilmeleri için tüm çocukların erişimine uygun, kapsayıcılık ilkesi çerçevesinde tasarlanmış oyun alanlarının oluşturulması ve engelliliğin önündeki davranışsal bariyerlerin kaldırılmasına yönelik çabaların güçlendirilmesinin büyük önem taşıdığının altı çizildi.

Türkiye’de de doğurganlık hızı hızla azalıyor. Son TÜİK rakamlarına göre Türkiye’de bu sayı 1,48’e kadar düştü. Bir yandan politika yapıcılar bir yandan bilim adamları Türkiye nüfusunun artırılabilmesi için çözüm arayışında.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) düzenlediği 13. Üreme Sağlığı ve İnfertilite Kongresi’nde kısırlığın sebepleri ve çok istemelerine rağmen çocuk sahibi olamayan ailelerin çocuk sahibi olabilmesi için çözüm önerileri tartışıldı.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Ali Sami Gürbüz, gençlere “erken evlenin” çağrısında bulundu. Günümüzün sosyo ekonomik şartları sebebiyle gençlerin evlilik öncesinde kariyer yapma, evlenenlerin ise çocuktan önce ev ya da araba sahibi olma veya gezip tozma gibi kriterleri öncelediklerini hatırlatan Doç. Dr. Gürbüz, “Kısırlık hem kadın hem de erkeklerin problemi. Yaş ilerledikçe hem kadının hem de erkeğin çocuk sahibi olma ihtimali zayıflamaya başlıyor. 25 yaşındaki sağlıklı bir kadının aylık olarak anne olma şansı yüzde 25-30 iken, 35 yaşında bu yüzde 15’e düşer. Düşük yapma riski 25 yaşında yüzde 10 iken 35 yaşında bu yüzde 20’ye yükselir. 35 yaşındaki bir erkeğin baba olma şansı hâlâ yüksektir ancak sperm hareketliği azalmaya başlar. DNA hasar oranı artabilir. Gebelik elde etmek daha uzun sürebilir. Günümüzde 15-20 yıl öncesine göre daha geç evleniliyor. Bu da çocuk sahibi olma şansını düşürüyor. Erken evliliklerin teşvik edilmesi gerekir. Gerçi doğru bir kararla devlet çeşitli krediler vererek ekonomik sebeplerle evlenemeyen gençleri destekliyor. Bu desteklerin daha da artırılması gerekir” dedi.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) Başkanı Prof. Dr. Barış Ata da tıbbın bugün ulaştığı noktada çocuk doğar doğmaz ileride çocuk sahibi olup olamayacağının belirlenebileceğini söyledi. Kısırlığı gösteren yaklaşık 10 tane genin tanımlandığını ifade eden Prof. Dr. Ata, bu genetik mutasyonların bulunduğu kişilerin çocuk sahibi olma konusunda problem yaşadığını belirterek, “Bunu doğar doğmaz ölçmek mümkün. Şu anda 20 genetik hastalığa bakan genetik paneller var. Mesela SMA hastalığına bakılıyor. Bunlara eklenen başka testlerle çocuk doğunca alınacak kandan erken menopoza girip girmeyeceği öğrenilebilir. Buna göre tedbirler alınır. Özellikle bizim ülkemizde akraba evlilikleri fazla olduğu için genetik mutasyonlar daha fazla görülüyor” dedi.

10 YILDA BİR EDİRNE KAYBETTİK

Toplumların nüfusunun sabit kalabilmesi için doğurganlık hızının en az 2,1 seviyesinde olması gerekiyor. Yani sağlıklı nüfus artışı için bir kadının en az 2,1 çocuk doğurması bekleniyor. Oysa bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de doğurganlık hızı hızla azalıyor. Son TÜİK rakamlarına göre Türkiye’de bu sayı 1,48’e kadar düştü. 2015 yılında 1 yılda yapılan canlı doğum 1 milyon 336 bin 908 iken, 2023 yılında ilk kez bir milyonun altına düşerek 958 bin 408 oldu. 2024 yılında ise 937 bin 559’a geriledi. Bu 10 yıl içinde yaklaşık olarak bir Edirne ilinin nüfusumuzdan eksildiğini gösteriyor.

YUMURTA DONDURMA KRİTERLERİ KOLAYLAŞTIRILMALI

Günümüz hayat şartları ve çevresel etkenler sebebiyle kadınlarda yumurta rezervlerinin genç yaşta hızla azalmaya başladığı ve bunun da kısırlık oranlarının artışında önemli bir faktör olduğunun altını çizen Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği (TSRM) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Işıl Kasapoğlu, “Bu durumda ileri yaşta da çocuk sahibi olabilmek için yumurta dondurma önerilebilir. Ancak bu tedavinin de erken yaşta yapılması gerekir. Çünkü 20 yaşındaki bir kadının yumurta kalitesi ve sayısı ile 40 yaşındaki kadının aynı değildir. Eve bir canlı bebek götürebilmek için 42 yaşındaki kadının 33 tane yumurtasını dondurması gerekirken, 32 yaşındaki kadının 15 tane dondurması yeterlidir. Türkiye’de yumurta dondurma izni bazı özel kriterlere göre verilmektedir. Oysa günümüzde doğurganlığın korunabilmesi için bu kriterler kolaylaştırılmalı ya da serbest bırakılmalıdır” dedi.

DOĞURGANLIK CHECK-UP’I YAPILSIN

Birçok çiftin çocuk sahibi olmayı ertelerken kendi üreme sağlığı hakkında hiçbir bilgisi olmadığını söyleyen Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) Genel Sekreteri Prof. Dr. Yaprak Üstün, erteleme kararından önce evli çiftlerin çocuk sahibi olup olmayacaklarının kontrol edilebileceği bir check-up yaptırması gerektiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Üstün, “Hem kadınlar hem erkekler için bunu ölçebilecek testler var. Yumurtalık rezervi taraması, sperm sayısı ve kalitesi ölçme gibi... Çiftlerin çocuk erteleme kararından önce mutlaka doktora giderek ne kadar zamanlarının kaldığını öğrenmesi gerekir. Eğer doktor bekleyebilirsiniz derse, çocuk sahibi olmak istediklerinde çok geç kalmış olmazlar” diye açıkladı.

KISIRLIK TEDAVİLERİ ÖZEL DAL OLMALI

Tıptaki teknolojik gelişmelerle birlikte kısırlık tedavileri ve tüp bebek uygulamalarının büyük bir hızla geliştiğine dikkat çeken Prof. Dr. Barış Ata, “Bu kapsamda, Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite alanı, modern tıbbın en hızlı gelişen, en çok bilimsel yenilik üreten ve en yüksek multidisipliner iş birliği gerektiren dallarından biri olarak öne çıkmaktadır. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığının temel eğitiminden çok daha ileri düzeyde hormonal, genetik, metabolik, cerrahi ve laboratuvar bilgi birikimi gereklidir. Bu alanlarda yeterliliğin sağlanması, yalnızca temel uzmanlık eğitimiyle mümkün değildir. İleri düzey süreç, özel bir eğitim gerektirir. Üreme endokrinolojisi ve infertilite, batıda uzun yıllardır bağımsız bir yan dal olarak kabul edilmiştir. Bizde ise sadece 6 aylık bir sertifikasyon ile üremeye yardımcı teknoloji eğitimi verilmektedir Türkiye, tüp bebek uygulamalarında dünya çapında başarıya sahip bir ülke olmasına rağmen, bu alanda yan dal yapılanmasının eksikliği hem klinik hizmetlerde hem akademik üretimde hissedilmektedir. Bu kongrede yabancı uzmanlarla üreme endokrinolojisi ve infertilite alanın bir yan dal olabilmesi için atılması gereken temel adımlar da tartışıldı” dedi.

Halk arasında Çin tuzu olarak bilinen monosodyum glutamat (MSG) maddesinin bağırsak iç yüzeyini bozduğunu söyleyen Kocaeli Üniversitesi Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı ve Türk Pediyatri Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi, Prof. Dr. Metin Aydoğan “Katkı maddesi içeren yiyecek ve içecekler, hazır meyve suları, işlenmiş gıdalar, bağırsak epitelini darmadağınık ediyor. Bu da pek çok hastalığın sadece alerjik hastalıkların değil, MS’i de artıyor, ilerde kanser riskini de artırıyor. Sindirim sisteminin merkezi olan ve ikinci beyin olarak tanımlanan bağırsakların sağlığı, bütün metabolizmayı etkilemektedir. Bağışıklık sistemi hücrelerinin yüzde 70’i bağırsaklarda bulunmaktadır. Bağırsak iç yüzeyi bozulursa, sızan toksinler, mikroplar ve sindirilmemiş besinler kan dolaşımına karışır, bağışıklık sistemi ise tanımadığı bu maddelere karşı saldırıya geçer. Yani bağışıklık sistemi kendi dokusuna saldırır” dedi.

Abur cuburların içindeki Çin tuzunun bağımlılık yaptığını ifade eden Prof. Dr. Aydoğan “Paketlenmiş ve işlenmiş gıdalar en çok MSG içeren ürünlerdir. Özellikle noodllelar, hazır çorbalar, cipsler, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis), krakerler, dondurulmuş gıdalar ve fast food ürünleri MSG içerebilir. Bu tür yiyecekler çocukların lezzet algısını bozarak ya da yanıltarak o gıdaların daha çok tüketilmesine sebep oluyor yani bir tür bağımlılık oluşturuyor. Ayrıca çocuklarda beyin gelişimi ve dikkat eksikliği gibi problemlerle birlikte hormonal bozukluklar, diyabet ve obezite riskini de artıyor. Eğer çocuklarınıza zarar vermek istiyorsanız cips yedirin” diye konuştu.

TEMİZLİK MADDELERİNE DİKKAT

• Evde kullanılan ve dışarıda maruz kalınan temizlik maddelerinin de hava yolu ya da ağızdan alınarak hava yolları epiteli ile bağırsak epitelini bozduğunu söyleyen Prof. Dr. Metin Aydoğan dikkat edilmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:
• Kargodan, market ve manavdan gelen paketleri evin içinde açmayın. O plastik partiküller, havada asılı kalıyor. Çocuklar ve erişkinler bunları soluduklarında dolaşım sistemine katılıyor.
• Bulaşık makinelerinin içine parlatıcı koymayın.
• Çamaşır makinesine yumuşatıcı koymayın.
• Özellikle büyük restoranlarda çok hızlı yıkamalar yapıldığı için tabak ve bardakların üzerinde çok ciddi deterjan kalıntıları kalıyor. Bunları da ağız yoluyla alıyoruz.

Günlük hayatın koşuşturması, fark etmeden bedenimizi ve zihnimizi yıpratıyor. Sindirim sistemimizden bağışıklığımıza, kalbimizden uyku düzenimize kadar her şeyi etkiliyor. Bedeninizin sessiz mesajlarını görmezden gelmeyin. Kendinize zaman ayırın, zihninizi dinleyin, ruhunuza şefkatle yaklaşın. Çünkü stres, görmediğimiz yerlerde bile iz bırakıyor. 

Stres erkeklerde bedeni, kadınlarda ruhu daha çok yıpratır. Erkek bedeni stresle kasılır, yorulur; kadın zihni ise suskun fırtınalarla dolup taşar. Bedeninin sesini dinle, zihnini sakinleştir. Stres seni parçalamadan önce, sen onu yönet.