Öksürük ve hapşırıkların arttığı kış mevsimi yaklaşırken, pek çok kişi, soğuk algınlığının ilk belirtilerini hissettiğinde hastalığı önlemek umuduyla portakal suyuna, C vitamini tabletlerine veya zencefilli bağışıklık güçlendirici içeceklere yöneliyor. Her ne kadar soğuk algınlığını veya gribi önleyebilecek tek bir vitamin ya da besin bulunmasa da C vitamini, bağışıklık sisteminin normal işleyişini destekliyor. Ancak beslenme uzmanları, C vitamini bakımından portakaldan çok daha zengin başka besinlerin de bulunduğuna dikkat çekiyor.

En fazla C vitamini hangi besinlerde bulunuyor?

120 gram ağırlığındaki küçük bir portakal yaklaşık 62 miligram (mg) C vitamini içeriyor. Bu miktar, çiğ olarak tüketildiğinde yaklaşık 100 mg C vitamini sağlayan yarım kırmızı biberin içerdiği miktarın oldukça altında kalıyor.

Beslenme uzmanı Rob Hobson: "C vitamini bakımından en zengin besinler arasında kırmızı biber, siyah frenk üzümü, kivi, çilek, brokoli ve Brüksel lahanasının yanı sıra turunçgiller de bulunuyor" açıklamasında bulundu. Yapılan araştırmalara göre, 19 - 64 yaş arasındaki yetişkinlerin günde 40 mg C vitamini alması gerekiyor. Bu ihtiyacın sağlıklı ve dengeli bir beslenme düzeniyle karşılanması öneriliyor. C vitamini bakımından zengin diğer meyve ve sebzeler arasında çilek, siyah frenk üzümü, brokoli, Brüksel lahanası ve kivi de yer alıyor.

Bu besinlerin 80 gramlık bir porsiyonunda bulunan C vitamini miktarları şöyle:

• Çilek: 46 mg
• Siyah frenk üzümü: 160 mg
• Brokoli: 63 mg
• Brüksel lahanası: 48 mg
• Kivi: 47 mg

Verilere göre, patates de iyi bir C vitamini kaynağı. Her 100 gramında yaklaşık 7 - 9 mg C vitamini bulunsa da çoğu insan bir öğünde 100 gramdan fazla patates tüketiyor. Bu nedenle patates, günlük C vitamini alımına katkıda bulunabiliyor.

       C vitamini bağışıklık sistemi için neden önemli?

Askorbik asit olarak da bilinen C vitamini, suda çözünen bir vitamindir ve vücutta depolanmaz. Bu nedenle günlük beslenme yoluyla yeterli miktarda alınması büyük önem taşır. C vitamini, vücuttaki dokuların onarılmasına yardımcı olurken hücreleri serbest radikallerin neden olduğu hasara karşı koruyor ve vücudun doğal savunma mekanizmalarını destekleyerek bağışıklık sisteminin normal işleyişine katkıda bulunuyor.

C vitamini, bağışıklık sisteminin normal işleyişinde önemli bir rol oynuyor. Vücudun ilk savunma hattını oluşturan cildin ve diğer koruyucu bariyerlerin sağlığının korunmasına yardımcı oluyor. Ayrıca makrofajlar ile B ve T lenfositleri gibi bağışıklık hücrelerini destekliyor. Uzmanlar, tek başına C vitamini alımının soğuk algınlığını önlediğine veya iyileşme sürecini hızlandırdığına ilişkin güçlü bilimsel kanıtların sınırlı olduğunu belirtiyor. Bununla birlikte vitamin açısından zengin besinlerle sağlıklı bir bağışıklık sisteminin desteklenmesi, hastalıklara karşı korunmaya katkı sağlayabiliyor.

D vitamini, C vitamini ve çinko, düzenli olarak beslenme yoluyla alındığında veya beslenme düzeni takviyelerle desteklendiğinde bağışıklık sisteminin işleyişine katkıda bulunuyor. Dengeli beslenmek ve bu vitaminleri düzenli olarak yeterli miktarda almak önemli. Çünkü bu besin ögeleri bağışıklık sisteminin güçlenmesinde rol oynuyor ve dolayısıyla vücudun virüslere karşı daha hazırlıklı olmasına yardımcı oluyor.

Japonya'da yürütülen yeni bir bilimsel araştırma, vücuda henüz tek bir damla kafein girmese dahi yalnızca taze demlenmiş kahve kokusunu solumanın dakikalar içinde olumsuz duyguları hafiflettiğini ve beyinde gevşeme dalgalarını tetiklediğini ortaya koydu.

Showa Eczacılık Üniversitesi'nden bilim insanlarının çalışmasında, 20 ila 29 yaş arasındaki gönüllülerin kahve içmeden sadece ortamdaki kahve aromasına maruz kaldıkları anlardaki beyin aktivitesi, kalp ritmi ve psikolojik durumları izlendi.

"OLUMSUZ DUYGULARI BASTIRIYOR"

Analizlerde, taze kahve kokusu eşliğinde geçirilen beş dakikanın ardından katılımcıların kaygı, yorgunluk, kafa karışıklığı ve moral bozukluğu puanlarında belirgin bir düşüş saptandı. Araştırmacılar, aromanın kişide ani bir enerji patlaması yaratmaktan ziyade, biriken negatif ruh halini ve stres seviyesini hızla aşağı çektiğini belirledi.

"BEYİN DALGALARINDA RAHATLAMA SAPTANDI"

Taşınabilir cihazlarla yapılan ölçümlerde, kahve kokusunun beyin dalgalarındaki rahatlama endeksini yukarı taşıdığı; buna karşın katılımcıların kalp atış hızında veya nabız değişkenliğinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı tespit edildi.

Uzmanlar, bu tablonun fiziksel bir kafein uyarımından çok, koku duyusunun hafıza ve duygu merkezleriyle kurduğu güçlü bağdan kaynaklanabileceğini vurguladı. Kahve kokusunun zihinde dinlenme, sabah rutini ve mola hissi gibi olumlu çağrışımları tetikleyerek psikolojik bir rahatlama sağladığı kaydedildi.

Birçok kişi gün boyunca çorap giydikten sonra bacaklarında ve ayak bileklerinde izler fark ediyor. Peki bu durum normal mi? Çorapların bacaklarda ve ayak bileklerinde iz bırakması, özellikle çoraplar gün boyunca ya da birkaç saat giyildiğinde oldukça yaygın bir durum. Çoğu insan bu izlere fazla önem vermiyor. Ancak görünüşte zararsız olan bu çizgiler, bazı durumlarda sağlıkla ilgili ipuçları verebilir.

Bacaklarda ve ayak bileklerinde oluşan çorap izleri genellikle endişe edilecek bir durum değil. Ancak özellikle başka belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa dikkate alınması gerekiyor. Peki, çorap izleri ne zaman normal ve ne zaman bir sağlık sorununa işaret edebilir?

Çorap izleri oldukça yaygın

Çorap izleri, kişinin gün boyunca oturması veya ayakta kalması gibi durumlarda sık görülüyor. Beslenme alışkanlıkları da bu izlerin oluşumunda rol oynayabiliyor.

Damar cerrahı Dr. Katherine Teter, çoraplar çıkarıldıktan sonra ayak bileklerinde veya bacaklarda iz görülmesinin oldukça yaygın olduğunu belirtiyor. Teter, özellikle günün büyük bölümünü ayakta çalışarak ya da uzun süre oturarak geçiren kişilerde bunun daha sık görüldüğünü söylüyor. Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak, bacakların aşağıda ve hareketsiz bir pozisyonda kalmasına neden oluyor.

Gün boyunca sürekli oturmuyor veya ayakta durmuyorsanız, bacaklarınızdaki izlerin nedeni çok daha basit olabilir: Çoraplarınız fazla sıkı olabilir. Aile hekimi Dr. Brintha Vasagar da uzun süre oturulduğunda veya ayakta kalındığında kanın bacaklarda birikebileceğini belirtiyor. Vasagar’a göre bir diğer yaygın neden ise yetersiz sıvı tüketimi. Vücut susuz kaldığında sıvı bacaklarda birikebilir. Bu durum bacaklarda şişliğe ve dolayısıyla çorap izlerinin daha belirgin hale gelmesine yol açabilir.

Benzer şekilde, özellikle tuzlu bir yemek yemek de bacaklarda şişliğe neden olabilir. Tuzun parmaklarda şişliğe yol açabildiği gibi bacaklarda da sıvı tutulmasına ve bunun sonucunda çorap izlerinin oluşmasına neden olabileceğini belirtiyor.

Hangi durumlarda doktora başvurmalısınız?

Çoğu insan için çorap izleri sorun teşkil etmiyor. Ancak izlere başka belirtiler eşlik ediyorsa durum farklı olabilir. Bunlardan biri, çorap giymeseniz bile bacaklarda şişlik olması. Böyle bir durum fark ederseniz mutlaka bir doktora görünmelisiniz. Ayrıca bu belirtilerin de dikkate alınması gerekiyor:

• Ayak bileklerinin çevresinde cilt renginde koyulaşma veya hiperpigmentasyon,
• Belirgin ve büyük varisler,
• Uzun süre ayakta kaldıktan sonra bacaklarda ağırlık hissi,
• Bacaklarda ağrı veya yorgunluk,
• Bacakları yukarı kaldırdığınızda bu şikâyetlerin azalması.

Bu belirtiler, toplardamarlarla ilgili sorunlara işaret edebilir. Uzmanlar, bu tür damar sorunlarının genellikle tehlikeli olmadığını, ancak hastalarda belirgin şikayetlere yol açtığında tedavi edilebildiğini ifade ediyor.

İzler yalnızca bir bacakta görülüyorsa dikkat!

Çorap izlerinin yalnızca bir bacakta görülmesi, bir tarafta diğerine göre çok daha belirgin olması veya zaman içerisinde giderek artması durumunda doktora başvurulması öneriliyor.

Vücudun iki tarafının genel olarak dengeli olması nedeniyle, bir bacakta diğerinden belirgin şekilde farklı bir durum ortaya çıkması altta yatan bir sorunun işareti olabilir. Daha ciddi durumlarda, zaman içerisinde giderek belirginleşen ve daha uzun süre kalan bacak şişlikleri böbrek hastalığı veya kalp yetmezliği gibi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir.

Bu tür durumlarda belirtiler genellikle zaman içerisinde ilerleyebilir. Örneğin; çorapların bıraktığı izler haftalar veya aylar içinde daha derin hale gelebilir ya da daha uzun süre kaybolmadan kalabilir. Kalp yetmezliğinde ise bacaklardaki şişliğe ek olarak nefes darlığı ve özellikle yatarken tamamen düz uzanmakta zorlanma gibi başka belirtiler de görülebilir. Vücutta meydana gelen bu değişiklikler, bir uzmana danışmak gerektiğinin önemli bir işaretidir.

Çorap izi her zaman dolaşım problemi anlamına gelmez

Bacaklarında çorap izi gören birçok kişi bunun doğrudan bir dolaşım problemi olduğunu düşünebilir. Ancak çoğu zaman durum böyle değil. Kan pıhtıları genellikle başka belirtiler olmadan ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle çorap izlerinin tek başına kan pıhtısına işaret etmesi beklenmiyor. Kan pıhtısı olan bir kişide genellikle bacakta veya baldırda belirgin şişlik, ağrı ve bazen kızarıklık görülebiliyor. Bu belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurulması ve gerekirse ultrasonla değerlendirme yapılması gerekiyor.

Hangi çoraplar tercih edilmeli?

İster klasik ister kompresyon çorapları kullanın, çorapların bacaklarda iz bırakması oldukça yaygın. Önemli olan, rahat ve ayağa - bacağa uygun çoraplar tercih etmek.

Kompresyon çorapları ise özellikle günün büyük bölümünü ayakta geçiren kişiler için faydalı olabilir. Bacağı sıkan ve genellikle diz altına kadar uzanan bu çoraplar, sıvının bacaklarda birikmesini azaltmaya yardımcı olabilir. Böylece uzun süre ayakta kalmaya bağlı şişlik, ağırlık ve yorgunluk hissi azalabilir. Kan dolaşımı normal olsa bile bu çorapların günün sonunda ayak ve ayak bileklerindeki ağırlık ve yorgunluk hissini azaltıyor.

Kompresyon çorapları günün büyük bölümünü oturarak geçiren kişiler için de faydalı olabilir. Uzun süre oturulan uçak yolculuklarında önerilen kompresyon çorabı kullanımının, masa başında uzun saatler çalışan kişiler için de benzer şekilde yararlı olabilir. Bunun yanı sıra uzun süre oturmak zorunda kalan kişilerin yaklaşık iki saatte bir ayağa kalkıp yürümesi de öneriliyor.

Çorapların bıraktığı izleri azaltmak için ne yapılabilir?

Eğer çorap izlerinin altında herhangi bir sağlık sorunu bulunmuyorsa, bu izleri azaltmak için bazı basit önlemler alınabilir. Bunlar arasında:

• Bacakları zaman zaman yukarı kaldırmak,
• Uygun kişilerde kompresyon çorabı kullanmak,
• Düzenli egzersiz yapmak,
• Dengeli beslenmek,
• Yeterli miktarda sıvı tüketmek yer alıyor.

Ancak tüm bu önlemlere rağmen çoraplar çıkarıldıktan sonra izler uzun süre kaybolmuyorsa veya giderek daha belirgin hale geliyorsa aile hekimine başvurmak ve kontrol yaptırmak faydalı olabilir. Vasagar, bunun otomatik olarak kalp yetmezliği gibi ciddi bir hastalık anlamına gelmediğini, ancak altta yatabilecek diğer olasılıkların değerlendirilmesinin önemli olduğunu vurguluyor.

Çorapların bacaklarda iz bırakması çoğu zaman normal ve zararsız bir durum. Ancak izlere kalıcı veya belirgin şişlik, tek taraflı değişiklik, ağrı, cilt renginde değişiklik, nefes darlığı gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa bir sağlık uzmanına danışmak gerekiyor.

Unutkanlık, odaklanma zorluğu, günlük işlerde zorlanma gibi belirtiler, çoğu zaman yaşla birlikte gelen sıradan etkiler gibi görülebilir. Ancak araştırmalara göre bu belirtiler, daha ciddi bir sorunun habercisi de olabilir. Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, Alzheimer ve diğer sporadik nörodejeneratif hastalıkların bazı belirtileri, tanıdan tam 10 yıl önce ortaya çıkabiliyor.

Bilim insanları, Fransa merkezli büyük bir sağlık verisi bankasında (UK Biobank) toplanan on binlerce kişinin davranışsal ve bilişsel değişimlerini inceledi ve Alzheimer da dahil olmak üzere farklı hastalıklara sahip bireylerde, tanı konmadan yıllar önce fark edilebilecek ortak belirtiler olduğunu ortaya koydu.

Bu erken belirtileri tanımak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve daha sağlıklı bir yaşam planı oluşturmak için kritik olabilir. İşte Alzheimer’dan önce gelen 5 sessiz uyarı işareti:

1- Dikkat ve konsantrasyon sorunları

Alzheimer’ın klinik belirtileri başlamadan yıllar önce, bireylerin dikkatlerini toplamakta zorlandığı fark edilebiliyor. Özellikle karmaşık görevlerde konsantrasyon kaybı, yeni bilgilere odaklanmakta zorlanma veya dikkat dağınıklığı gibi durumlar, dışarıdan basit bir yorgunluk hali gibi görünebilir. Ancak Swaddiwudhipong ve arkadaşlarının Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan 2022 tarihli çalışması, bu tür dikkat sorunlarının, hastalığın biyolojik süreçleri başladığında bile fark edilebildiğini gösteriyor.

Bu tür problemler genellikle okul ya da iş hayatında performans düşüşü olarak kendini gösterebilir. Birey, daha önce kolaylıkla sürdürebildiği zihinsel efor isteyen görevlerde başarısız olmaya ya da daha fazla hata yapmaya başlayabilir. Özellikle birden fazla işi aynı anda yürütmekte zorlanma ve dikkatin kolay dağılması gibi durumlar, yaşla ilgili doğal değişimlerin ötesine geçiyorsa ciddiye alınmalı.

2- Bellek problemleri (özellikle kısa süreli hafıza)

Kısa süreli hafıza kaybı, Alzheimer’ın en bilinen belirtilerinden biridir; fakat bu belirti hastalık öncesi dönemde de kendini göstermeye başlar. Araştırmalara göre, tanıdan yaklaşık 5 ila 10 yıl önce kişiler, yeni bilgileri öğrenmekte zorlanabilir ya da kısa süre önce yaşanan olayları unutmaya başlayabilir. Örneğin biriyle yapılan konuşmanın içeriği birkaç saat içinde unutulabilir veya sık sık “Bu konuyu konuşmuş muyduk?” gibi sorular sorulabilir.

Bu tür unutkanlıklar, yaşa bağlı hafıza dalgalanmalarından farklıdır, çünkü tekrarlayıcıdır ve giderek belirginleşir. Kişi çoğu zaman yaşadığı unutkanlıkların farkında olur ama başlarda bunu stres, uykusuzluk veya yoğunlukla açıklar. Ancak bu semptomlar, ilerleyici bilişsel bir sürecin erken habercisi olabilir. Özellikle yeni bilgileri kaydetmede belirgin bir zorluk yaşanıyorsa, bu duruma dikkat edilmelidir.

3- Kelime bulma güçlüğü ve dilde yavaşlama

Alzheimer sürecinin ilk evrelerinde sık karşılaşılan bir diğer belirti de, konuşma sırasında doğru kelimeyi bulmakta zorlanma ya da anlatımda akıcılığın bozulmasıdır. Bu durum bazen “dilin ucuna gelip söyleyememe” şeklinde yaşanırken, bazen de kişi sıkça dolaylı anlatıma başvurur: “Hani şu şey...” gibi ifadeler artar. Araştırma, bu tür dil yavaşlamalarının preklinik dönemde belirgin hale geldiğini ortaya koyuyor.

İletişimdeki bu zorluklar, günlük sohbetleri bile sekteye uğratabilir. Özellikle yazılı ya da sözlü anlatımda cümleleri tamamlamada zorlanmak, bir kelimeyi yanlış yerde kullanmak ya da konuşma sırasında sık sık duraksamak dikkat çekicidir. Bu belirtiler zamanla kişinin sosyal çevresinden çekilmesine ya da konuşmalara daha az katılmasına neden olabilir.

4- Karmaşık görevleri yürütmede güçlük

Alzheimer’ın erken evrelerinde, bireyin daha önce kolaylıkla yerine getirdiği karmaşık görevlerde zorlandığı görülür. Bu görevler arasında yemek tarifi takip etmek, faturaları düzenli ödemek, banka işlemleri yapmak veya teknolojiyle ilgili görevleri yerine getirmek gibi aktiviteler yer alır. Araştırmada, bu tür yürütücü işlev bozulmalarının tanıdan çok önce, özellikle hastalığın nörodejeneratif etkilerinin başladığı dönemde ortaya çıkabileceği gösteriliyor.

Bu durum yalnızca bir seferlik bir karışıklık değil; tekrar eden ve günlük yaşam işlevselliğini bozan bir örüntü şeklinde olur. Kişi adım adım yapması gereken bir görevde bir şeyleri atlamaya, işleri karıştırmaya ya da daha fazla yardım almaya ihtiyaç duymaya başlar. Genellikle bu tür belirtiler, yakın çevre tarafından “dalgınlık” ya da “unutkanlık” olarak algılansa da, hastalığın öncü işaretlerinden biri olabilir.

5- Görsel-uzamsal algılamada bozulma

Araştırma, Alzheimer’ın preklinik evresinde dahi kişilerin görsel-uzamsal becerilerinde sorunlar yaşamaya başlayabileceğini ortaya koyuyor. Bu, özellikle nesneler arasındaki mesafeyi ayarlayamama, eşyaları yanlış yere koyma ya da yön bulma becerisinde zorlanma gibi durumlarla kendini gösterebilir. Erken dönemde bu tür değişiklikler genellikle hafif düzeydedir ve fark edilmesi zor olabilir.

Örneğin bir kişi daha önce defalarca gittiği bir yerde aniden yönünü şaşırabilir ya da yeni bir yerde yol tarifi almasına rağmen kolayca kaybolabilir. Bazı bireylerde bu sorunlar araç kullanırken dikkat çekici hale gelir. Park ederken mesafeyi ayarlayamama, dönüşlerde zorlanma veya trafik işaretlerine tepki vermede gecikme gibi belirtiler görülebilir. Bu tür işaretler, beynin görsel bilgiyi işleme yeteneğindeki erken bozulmalarla ilişkili olabilir.

Erken belirtiler görüldüğünde ne yapmalı?

Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıklar, genellikle sessiz ve yavaş ilerleyen bir seyir izler. Bu nedenle, yukarıda sıralanan belirtilerden biri ya da birkaçı sürekli hale gelmeye başladıysa, zaman kaybetmeden bir uzmana başvurmak büyük önem taşır. Bu süreçte ilk adım, bir nöroloji uzmanına veya geriatrik psikiyatri alanında çalışan bir hekime danışmak olmalı. Erken evrelerde yapılan nöropsikolojik testler, detaylı bir bilişsel değerlendirme sağlar ve tanının netleşmesine yardımcı olur.

Tanı kesinleşmese bile, bu tür bilişsel değişimlerin farkında olmak, yaşam kalitesini uzun vadede korumak için önemli bir avantaj sağlar. Uzmanlar, düzenli fiziksel aktivite, uyku kalitesini artıran rutinler, sosyal etkileşimi sürdürmek ve beyni uyarıcı etkinliklerde bulunmak (kitap okuma, satranç, yeni bir beceri öğrenme gibi) gibi yaşam tarzı değişimlerinin, bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini belirtiyor.

Beslenme de bu süreçte kritik öneme sahip. Araştırmalar, özellikle Akdeniz tipi beslenme modelinin, Alzheimer riskini azalttığını ortaya koyuyor. Sebze, meyve, zeytinyağı, balık ve tam tahıllar açısından zengin bu diyetin; oksidatif stresi ve inflamasyonu azaltarak beyin sağlığını koruduğu gösterilmiştir. Ayrıca, B12 vitamini, D vitamini, folat ve omega-3 yağ asitleri gibi besin öğelerinin yeterli alınması da hafıza ve dikkat üzerinde olumlu etkilere sahip olabilir.

Erken belirtiler her zaman demans anlamına gelmeyebilir. Ancak bu tür değişimleri ciddiye almak, gerekirse düzenli takip ve uygun müdahaleyle, süreci yavaşlatmak ve kişinin yaşam kalitesini uzun süre korumak mümkün olabilir. Beyin sağlığı da tıpkı kalp sağlığı gibi, erken önlemlerle güçlendirilebilir.

Rize’den Samsun’a gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Canik ilçesinde bulunan Samsun Şehir Hastanesi resmi açılış törenine katıldı. Burada kalabalığa hitap eden Erdoğan, "İstikbalin şehri Samsun’dayız. Sizlerle birlikte şehir hastanemizin açılışını gerçekleştiriyoruz. Şunu bir defa tüm samimiyetimle söylemek isterim. Gençler, Samsun bizim gururumuz. Samsun bizim göz bebeğimiz, aşkımız, sevdamız. Bugüne kadar Samsun’a mahcup olmadık. Bundan sonra da olmayacağız. Biz birileri gibi lafazanlık yapmıyoruz. Samsun’u ruhumuzla seviyoruz. Bu sevgimizi de lafta bırakmıyor, eserlerimizle, icraatlarımızla, işte bugün burada olduğu gibi hizmete aldığımız dev projelerle ortaya koyuyoruz. Bir medeniyet ve kültür şehri olan bir liman ve lojistik şehri olan bir tarım ve sanayi şehri olan bütün yolların birleştiği bir ulaşım şehri olan Samsunumuzun bu özelliklerini son çeyrek asırdır yaptığımız yatırımlarla güçlendirerek Samsun’a karşı olan tarihi vazifemizi yerine getiriyoruz. Değerli kardeşlerim, şöyle bir bakın. Burası bak Samsun Şehir Hastanesi. Şehir hastanemizin bugünden itibaren hizmete girmesiyle Samsun bütün bu vasıflarına sağlık şehri unvanını da ekleyecektir. Samsun Şehir Hastanemiz 234 bin metrekare alan üzerine 127 adet deprem izolatörü kullanılarak inşa edildi. Bu ne demek? Yani depreme karşı her türlü dayanıklılığa burası sahip. Bin 458 yatak kapasitesi. 230 yoğun bakım yatağı. Yüksek teknolojiyle donatılmış 40 ameliyathanesi. 320 polikliniği ve ağız diş sağlığı ünitesi. Tüm bunlara ilave olarak toplam yeni bir 60 şal koridor açtık. Samsun Şehir Hastanesi bölgemizin sağlık üssü olarak hizmet verecektir. 17 milyar TL’lik yatırım bedeli ile herkesin göğsünü kabartan sağlık tesisi Samsun’a hayırlı uğurlu olsun" diye konuştu.

"Samsun’un toplam yatak kapasitesi 5 bin 415’e yükseldi"

Samsun’un toplam yatak kapasitesinin 5 bin 415’e yükseldiğini açıklayan Erdoğan, "Şehir hastanemizde görev yapacak sağlık personelimizden de beklentilerimiz var. Bu ne demek? Artık Samsunlu kardeşim şehir hastanemizde, inşallah bütün elemanlarıyla, bütün imkanlarıyla kapıdan içeri Samsunlu kardeşlerim geldiği zaman onlara kucak açacak ve bu şehir hastanesinde evelallah yok yok. Burada inşallah mutluluk var. Hastanemizin hizmete girmesinde emeği geçen kurumlarımızı, yüklenici firmaları, mühendisinden işçisine herkesi tebrik ediyorum. Samsun’a kazandırdığımız sağlık tesislerinden sadece bir tanesidir. Yatırımlarımızla şehrimizi Karadeniz’in önemli sağlık merkezlerinden biri haline getirdik. Son 25 yılda Samsun’da 3 bin 551 yatak ve 120 diş hekimi kapasitesini 27 yeni sağlık tesisiyle Samsunlu kardeşlerimizin hizmetine sunduk. Uzman hekim sayımızı dört katına, toplam hekim sayımızı üç katına çıkardık son iki yılda. Bin 517 yeni sağlık çalışanının şehrimize atamasını yaptık. Şu an Samsun’un toplam yatak kapasitesi 5 bin 415’e yükselmiş durumda. Yeni yatırımlarla Samsun’un sağlık altyapısını daha da güçlendiriyoruz. 350 yataklı Atakum Devlet Hastanesi ve 250 Tekkeköy Devlet Hastanesi’nin inşaatları devam ediyor. Alaçam ve Ayvacık’a 75’er yataklı yeni devlet hastaneleri kazandırılıyor. 350 yataklı İlkadım Devlet Hastanesi’nde ise proje sürecinin sonuna yaklaşıyoruz. İnşallah onları da peyderpey tamamlayacak ve hizmete açacağız" şeklinde konuştu.

"Türkiye 21 yeni şehir hastanesine daha kavuşacak"

"Şehir hastaneleri projeleri benim hayalimdi" diyen Erdoğan, şöyle devam etti:

"Bir SGK’lı olarak sizler gibi bu kardeşiniz de geçmişte çok sıkıntı çekti. Sağlık sistemindeki aksaklıkları, tıpkı yaşı kırkın üzerinde olan kardeşlerim gibi ben de bizzat tecrübe ettim. Eski Türkiye’nin dili olsa da konuşsa. Bir zaman makinası olsa da çok değil. Bundan sadece 25-30 sene önce hastanelerimizin hangi durumda olduklarını gençlerimize gösterebilsek. Sağlam girenin hasta çıktığı, ilaçların biri bulunsa diğerinin bulunmadığı. İlaç alabilmek, muayene olabilmek için saatlerce kuyrukta beklenildiği, vatandaşın insan yerine konulmadığı o kötü günleri hep beraber yaşadık. 2002’de göreve geldiğimizde her işin başı sağlık dedik ve önceliklerimizin en başına eğitimle birlikte sağlığı koyduk. Ülkemizin dört bir yanına hastaneler, sağlık ocakları inşa ettik. Sağlık cihazlarını, ambulansları, doktor, hemşire sayısını kat kat artırdık. Parası olmayanın kapıdan döndüğü, parası olmayanın hastanede rehin alındığı manzaralara son verdik. Hangi gelir grubu, hangi meslekten olursa olsun vatandaşımızın insanca muamele göreceği bir sağlık sistemini ülkemiz genelinde tesis ettik. Başta şehir hastanelerimiz olmak üzere 24 yıllık yatırımlarımız sayesinde Türkiye bu alanda dünyada parmakla gösterilen bir konuma ulaştı. Önceden bizim vatandaşımız sağlık hizmeti almak için yurt dışına giderdi. Şimdi bu tablo tersine döndü. Her yıl yüz binlerce yabancı hasta şifalarını artık Türkiye’de arıyor. Bunda şehir hastanelerimizin hizmete girmesinin önemli katkısı var. Bugün itibarıyla 27 şehir hastanemizi tamamlamış bulunuyoruz. Yaklaşık 40 bin yatak kapasitesine sahip bu hastanelerimiz modern birer sağlık üssü olarak tüm vatandaşlarımıza birinci sınıf hizmet veriyor. Rize’den Diyarbakır’a, Trabzon’dan Şanlıurfa’ya, Sakarya’dan Ordu’ya yapımı devam eden 13 şehir hastanemizi de inşallah tamamlayacağız. Ayrıca proje çalışmaları süren 8 şehir hastanemiz var. Bunların da tamamlanmasıyla Türkiye 26 bini aşkın yatak kapasitesine sahip 21 yeni şehir hastanesine daha kavuşacak. Kardeşlerim tabii bu arada şu acı gerçeği de hatırlatmak durumundayız. Ülkemizde sadece iktidar karşıtlığı üzerine kurulu cephe siyasetinin. O günleri, sağlık çalışanlarımızın da olağanüstü fedakarlıklarıyla en rahat yöneten ülkelerden biri olduk. Şehir hastanelerimizin ne kadar vizyoner, ne kadar isabetli, ne kadar stratejik bir yatırım olduğu herkes tarafından anlaşıldı. Bugün şöyle geriye doğru baktığımızda, iyi ki bu hastaneleri milletimizin hizmetine sunmuşuz diyoruz. Hizmet ve eser karşıtlarının eleştirilerine iyi ki kulak asmamışız diyoruz. Her imkânın bulunduğu bu modern sağlık tesislerini Türkiye’ye zamanında kazandırdığımız için Cenab-ı Allah’a hamd ediyoruz. Sağlık altyapımızı şehir hastaneleri yanında vatandaşlarımızın ilk başvuru noktası olan koruyucu sağlık hizmetleriyle de büyütüyoruz. Ülkemiz genelinde 36 bin yatak kapasitesine sahip 140 hastaneyle bin 250’yi aşkın aile sağlığı ve sağlıklı hayat merkezi yapıyoruz. Yani sağlıkta bize görev veren, bize yetki veren, bize sorumluluk yükleyen vatandaşlarımızın güvenine layık olmak için ter döküyoruz. İnşallah son nefesimize kadar da tüm Türkiye için, Türk milleti için aşkla çalışmaya devam edeceğiz."

"Türkiye’de darbeler defteri artık kapanmıştır"

"Türkiye’de darbeler defteri artık kapanmıştır" ifadesini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları söyledi:

"Değerli kardeşlerim, dün demokrasi tarihimize kara bir leke olarak geçen 12 Eylül darbesinin 16. yıl dönümü, sokak olayları ve siyasi istikrarsızlık bahane edilerek millet iradesinin gasp edilmesinin üzerinden tam 46 yıl geçti. Hangi görüşten kökenden olursak olalım millete, hepimize büyük acılar yaşattılar. Güya adaleti tesis etmek adına bir sağdan bir soldan pek çok insanımızı darağaçlarına gönderdiler. Henüz hayatının baharındaki gencecik fidanlarımızı kaybettik. Millet olarak umutlarımızı, yaşama sevincimizi kaybettik. 12 Eylül darbesi, milletimizi ekonomi geri kalmışlığa, yoksulluğa, vesayetçilerin keyfi idaresine mahkum etti. Terör başta olmak üzere bugün hâlâ enerjimizi tüketen birçok sorunun temelinde 12 Eylül darbesi var. Milletimiz bu kötü gidişe 3 Kasım 2002’de ‘yeter, söz de karar da milletindir’ diyerek set çekmişti. O gün bu gündür demokrasimize kasteden bütün girişimler başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Terör eylemlerinden Gezi kalkışmasına, 17-25 Aralık darbe girişiminden 15 Temmuz ihanetine kadar millet iradesine uzanan kirli eller kırılmıştır. Bilinmesini isterim ki Türkiye’de darbeler defteri artık kapanmıştır. Bir daha açılmasına da bu millet müsaade etmeyecek. Biz de 12 Eylül ve 28 Şubat’ın faillerinin Türk adaletine hesap vermesini sağlayarak bu konudaki kararlılığımızı gösterdik. İnşallah bundan sonra da milletin iradesine gölge düşürülmesine asla izin vermeyeceğiz. Başımızı yere eğmeden demokrasi mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz. Halkımızdan aldığımız yetkiyle milletin emanetine gözümüz gibi bakacak, bu mukaddes emaneti gerektiğinde canımız pahasına koruyacağız. Rabb’im yâr ve yardımcımız olsun diyorum. Bu düşüncelerle Samsun Şehir Hastanemizin sizlere ve milletimize tekrar hayırlı olmasını diliyorum."

Erdoğan’ın konuşmasının ardından kurdele kesilerek Samsun Şehir Hastanesi’nin resmi açılışı gerçekleştirildi.

Şehir Hastanesi’nin açılışında Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak da birer konuşma yaptı.

Açılış törenine ayrıca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Samsun Valisi Orhan Tavlı, AK Parti Samsun milletvekilleri Mehmet Muş, Çiğdem Karaaslan, Yusuf Ziya Yılmaz, Orhan Kırcalı, Ersan Aksu, MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Samsun Milletvekili İlyas Topsakal, ilçe belediye başkanları, İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Uras, AK Parti İl Başkanı Mehmet Köse, MHP İl Başkanı Burhan Mucur, siyasi parti il başkanları, kamu kurum ve kuruluş temsilcileri katıldı.

Samsun Şehir Hastanesi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla Samsun Şehir Hastanesi’nin açılışı gerçekleştirildi. Bin 458 yatak kapasitesine sahip hastanede 230 yoğun bakım yatağı, 320 poliklinik ve 40 ameliyathanenin yanı sıra nükleer tıp, iyot tedavi, kalp ve kemoterapi merkezleri de bulunuyor. İleri sağlık hizmetlerini aynı çatı altında buluşturan hastanenin, Samsun ve bölgenin sağlık altyapısına önemli katkı sağlaması bekleniyor. Bin 20 sismik izolatörle inşa edilen Samsun Şehir Hastanesi, modern altyapısı ve geniş kapasitesiyle Türkiye Yüzyılı vizyonunun sağlık alanındaki önemli yatırımlarından biri olarak öne çıkıyor.

Erdi Demir-Furkan Abrek Ünal

Sigara kullanımının dünyada önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye'deki tüketim oranlarının da endişe verici boyutlara ulaştığını ifade etti.

Özkaya, "Dünya Sağlık Örgütü'nün 'dünyanın en hızlı yayılan ve en uzun süren salgını' olarak ifade ettiği sigara, son yıllarda gelişmiş ülkelerde azalmakta iken bizim gibi gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde tüketimi her geçen yıl artış göstermektedir. Toplumsal, ekonomik ve sosyokültürel etmenler nedeniyle nikotin bağımlılığı sık gelişebilmekle birlikte bugün biliyoruz ki Türkiye dünyada sigara tüketiminde zirveyi bırakmıyor. Yapılan araştırmalarda Türkiye'nin kişi başına düşen ortalama günlük sigara tüketim adedi sayısında 17,1 ile dünya birincisi. Bu rakam Yunanistan'da 15,7, İsrail'de 15,5, Japonya ve Avusturya'da ise 15,4 adet" diye konuştu.

"TÜRKİYE'DE 80 MİLYON KİŞİ 100'ER PAKET SİGARA İÇMİŞ GİBİ"

Türkiye'deki toplam sigara tüketiminin boyutuna dikkat çeken Özkaya, geçen yıl yaklaşık 8 milyar paket sigara satıldığını belirterek, "Sağlık Bakanımız geçen günlerde sigarayla ilgili bir istatistik verdi. Türkiye dünyada sigara tüketiminde ikinci sırada yer almakla birlikte geçen yıl yaklaşık 8 milyar paket sigara satılmış. Bu şu demek; Türkiye'de 80 milyon insan yaşıyorsa herkes en az 100 paket sigara içmiş demek. Yeni doğan bebekler dahil, son 1 yılda şu an Türkiye'de yaşayan herkes 100 paket sigara içmişe denk geliyor" diye konuştu.

"20. YÜZYILDA YAKLAŞIK 100 MİLYON ERKEN ÖLÜME YOL AÇTI"

Sigaranın yalnızca bireysel değil, küresel ölçekte de ciddi bir sağlık sorunu olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özkaya, sigara kullanımının 20. yüzyıl boyunca yaklaşık 100 milyon kişinin erken ölümüne neden olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Özkaya, "Sigara içmek, on yıllardır dünyanın en büyük sağlık sorunlarından biri olmuştur. 20. yüzyıl boyunca, çoğu günümüzün zengin ülkelerinde olmak üzere yaklaşık 100 milyon insanın ölümüne neden olmuştur. Sigara içmenin sağlık üzerindeki yükü artık yüksek gelirli ülkelerden düşük ve orta gelirli ülkelere doğru kaymaktadır. Bazı tahminler, 21. yüzyılda bir milyar insanın tütünden ölebileceğini öne sürmektedir. Türkiye'de ortalama her iki erkekten biri sigara kullanıyor. 18 yaş üstü her dört kadından da biri sigara içiyor. Bunlar oldukça yüksek rakamlar" şeklinde konuştu.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu bir dizi ziyaretlerde ve açılışlarda bulunmak üzere Gaziantep’e geldi. Bakan Memişoğlu ilk olarak 400 yataklı Nizip Devlet Hastanesi açılış törenine katıldı. Törene; Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, ilçe belediye başkanları ve sağlık personeli katıldı. Törende açıklamalarda bulunan Bakan Memişoğlu, yeni sağlık yatırımlarına devam ettiklerini söyledi.

"SAĞLIK ALTYAPIMIZI SON TEKNOLOJİ CİHAZLARLA DONATTIK"

Memişoğlu, "Hastanelerimizin yüzde 80’ini yeniledik veya yeniden inşa ettik. Sağlık altyapımızı modern ve son teknoloji cihazlarla donattık. 25 senede sağlığa yaptığımız yatırımların ve fedakar sağlık çalışanlarımızın gayretiyle sağlık tesislerimizde yılda 1 milyar kez vatandaşlarımıza sağlık hizmeti verebiliyoruz. Yapımını tamamladığımız 27 şehir hastanemizde yaklaşık 40 bin yatak kapasitesiyle aziz milletimize hizmet ediyoruz. Ülkemizin dört bir yanında yeni sağlık yatırımlarımıza da hızla devam ediyoruz. Toplam 16 bin yataklı 13 şehir hastanemizin inşaatları birer birer yükseliyor. Buna ilave olarak 7 şehir hastanemizin ise proje çalışmaları sürmektedir. İnşa süreçleri tamamlandığında, ülkemiz 24 bini aşkın yatak kapasiteli 20 yeni şehir hastanesine daha kavuşacak. 1700 yataklı Şanlıurfa Şehir Hastanemizin geçici kabul sürecinde artık sona geldik. İnşallah yıl sonuna kalmadan hasta kabulüne başlayacağız" dedi.

"GAZİANTEP'TE TOPLAM YATAK KAPASİTESİNİ 9 BİNE YÜKSELTTİK"

Memişoğlu, Gaziantep'te yatak kapasitesini 9 bine yükselttiklerini belirterek, "Gaziantep'te depremden etkilenen 24 bin vatandaşımıza psikolojik destek sağladık. 6 bin kişiye fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmeti verdik. Dayanışma ve birliktelik ruhuyla sağlık tesislerimizi eskisinden çok daha güçlü şekilde yeniden ayağa kaldırdık. 6 Şubat 2023'ten bugüne Gaziantep'te 21 yeni hastane ve sağlık tesisi inşa ettik. İlimizin toplam yatak kapasitesini 9 bine yükselttik. 2012 yılından bugüne kadar Gaziantep’te yaklaşık 60 bin vatandaşımıza evlerinde sağlık hizmeti sunduk" diye konuştu.

"DÜNYANIN EN GELİŞMİŞ DİJİTAL SAĞLIK ALTYAPISINA SAHİBİZ"

Bakan Memişoğlu, "Sağlık yatırımlarına verdiğimiz önemin yanı sıra mevzuat altyapımızı da güncelledik. Bu kapsamda göreve geldiğimiz günden bugüne toplam 160 mevzuat düzenlemesini hayata geçirdik. Son düzenlememizle evde sağlık, palyatif bakım ve aile hekimliği hizmetlerini tek çatı altında topladık. 2012’den bugüne 4,5 milyon vatandaşımıza evde sağlık hizmetleri sunduk. Dünyanın en gelişmiş dijital sağlık altyapısına sahibiz. 86 milyon vatandaşımız sağlık verilerine e-Nabız'la tek tıkla ulaşabiliyor. Yaptığımız düzenlemelerle sporcu sağlık raporlarından organ bağışına kadar pek çok hizmetimizi elektronik ortama taşıdık. Son bir yılda 80 yaş üstü ve yatağa bağımlı yaklaşık 1 milyon vatandaşımızın raporlarını hastaneye gitmeden elektronik ortamda yeniledik. Sağlık, bir insanın sahip olabileceği en büyük hazine; gelecek nesillere bırakılacak en değerli mirastır. Sağlıklı yaşam toplumumuzda bir kültür haline gelmelidir. Antep’imizde diyetisyenden fizyoterapiste, ağız ve diş sağlığından ruh sağlığı hizmetlerine kadar 17 branşta ücretsiz hizmet verdiğimiz 5 Sağlıklı Hayat Merkezimiz var. Tüm hemşehrilerimizi bu merkezlerimize davet ediyorum. Gayemiz, her bir vatandaşımızın sağlığını korumak" dedi.

"NİZİP DEVLET HASTANEMİZ, GELİŞMİŞ İMKANLARIYLA İHTİYAÇLARA CEVAP VERECEK"

Bakan Memişoğlu, "Açılışını gerçekleştirdiğimiz 400 yataklı Nizip Devlet Hastanemiz; modern altyapısı ve mimarisiyle bölgemizin önemli şifa merkezlerindendir. 125 poliklinik, 95 yoğun ve palyatif bakım yatağı, 12 tam donanımlı ameliyathane ve diş ünitesine kadar gelişmiş imkanlarıyla vatandaşlarımızın sağlık ihtiyaçlarına cevap verecektir. Nizip Devlet Hastanemiz ülkemize, milletimize ve Gaziantep’e hayırlı, uğurlu olsun" diye konuştu.

Konuşmaların ardından dua edilip, kurdele kesilerek hastanenin açılışı gerçekleştirildi.

Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü'nden Prof. Dr. Erol Kurç, tatil yolculuklarında hareketsiz kalmanın, gizli pıhtı riskini çoğaltabileceğini belirtti.

Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Kurç, özellikle yaz tatili döneminde uzun süre hareketsiz kalınan yolculuklarda toplardamar sağlığının korunmasının büyük önem taşıdığını aktardı.

Kurç, uzun süre aynı pozisyonda oturmanın, bacak kaslarının yeterince çalışmamasına bağlı olarak toplardamarlardaki kan akışını yavaşlatabildiğini, kan dolaşımındaki yavaşlamanın da özellikle risk faktörleri bulunan kişilerde pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabileceğini kaydetti.

Kurç, ileri yaş, obezite, sigara kullanımı, gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı, yakın zamanda geçirilen ameliyatlar, kanser tedavisi, hareketsiz yaşam tarzı ve daha önce derin ven trombozu öyküsü bulunmasının riski artıran önemli faktörler arasında yer aldığına dikkati çekti.

Risk faktörlerinden bir veya birkaçına sahip kişilerin uzun süre hareketsiz kalmasının, pıhtı gelişme ihtimalini artırabileceğini anlatan Kurç, "Bununla birlikte herhangi bir risk faktörü bulunmayan kişilerde de uzun yolculuklar sonrasında pıhtı gelişmesi tamamen göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle herkesin uzun yolculuklarda dolaşımını destekleyecek önlemler alması önem taşır" değerlendirmesini yaptı.

TEK BACAKTA ŞİŞLİK, AĞRI, GERGİNLİK HİSSİ ARTIŞINA DİKKAT!

Prof. Dr. Kurç, derin ven trombozunun her zaman belirti vermeyebildiğini, en sık görülen bulguların ise tek bacakta şişlik, ağrı, gerginlik hissi, ciltte kızarıklık ve ısı artışı olduğunu ifade etti.

Bazı hastalarda hiçbir belirti ortaya çıkmadan da pıhtı gelişebileceğine işaret eden Kurç, "En büyük risk ise pıhtının bulunduğu yerden koparak akciğere ulaşmasıdır. Böyle bir durumda ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, öksürük ya da bayılma görülebilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır" ifadelerini kullandı.

Yeterli sıvı tüketiminin de dolaşım açısından önemli olduğunu kaydeden Kurç, yolculuk boyunca vücudun susuz kalmamasına özen gösterilmesi gerektiğini anlattı.

Kurç, bel ve bacak bölgesini sıkan dar kıyafetler yerine daha rahat giysilerin tercih edilmesinin de dolaşımı olumlu yönde destekleyebileceğine işaret etti.

Risk grubunda bulunan kişilerin uzun yolculuk öncesinde hekim değerlendirmesinden geçmesinin önem taşıdığını belirten Kurç, "Daha önce pıhtı öyküsü bulunanlar, aktif kanser tedavisi görenler veya yakın zamanda ameliyat geçiren kişilerde yolculuk öncesinde bireysel risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Gerekli görülen durumlarda koruyucu tedavi seçenekleri mutlaka hekim önerisi doğrultusunda planlanmalıdır" değerlendirmesini yaptı.

Kurç, derin ven trombozunda erken tanının ciddi komplikasyonların önlenmesinde kritik rol oynadığına işaret ederek, tatil dönüşünde ortaya çıkan belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.

Yolculuk sonrasında gelişen tek taraflı bacak şişliği, ağrı, kızarıklık veya nefes darlığı gibi yakınmaların, basit kas ağrısı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kurç, şunları kaydetti: 'Erken dönemde yapılan değerlendirme ve uygun tedavi hem pıhtının büyümesini hem de yaşamı tehdit eden pulmoner emboli gelişme riskini azaltabilir. Uzun yolculuklarda düzenli hareket etmek, yeterli sıvı tüketmek ve risk faktörlerinin farkında olmak ise alınabilecek en etkili koruyucu önlemler arasında yer alır.'

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, sosyal medya hesabından hantavirüs salgınına ilişkin güncel bilgileri paylaştı. Ghebreyesus, salgının başında Güney Afrika’da tespit edilen 2 vakanın tüm temaslılarının takip sürecinin tamamlandığını ve ek vaka bildirilmediğini açıkladı.

Ghebreyesus, İspanya ve Hollanda’daki temaslıların da karantina ve takip süreçlerinin tamamlandığını belirterek, 25 Haziran itibarıyla 30 temaslının hâlâ takipte olduğunu bildirdi.

Ghebreyesus açıklamasında şunları kaydetti:

"Salgının başında Güney Afrika'da tespit edilen 2 vakanın tüm temaslıları takip sürelerini tamamlamış olup, ek vaka bildirilmemiştir. İspanya ve Hollanda'daki herkes için MV Hondius mürettebatı dahil olmak üzere, karantina ve takip süreleri de tamamlanmıştır. 25 Haziran itibarıyla 30 temaslı hâlâ takip altında. Toplam vaka sayısı 13 olarak kalmakta olup, 3 ölüm vakası dahil. Durum stabil olup, salgın sona ermek üzeredir. DSÖ, yanıt sürecine dahil olan tüm ülkelere işbirlikleri için teşekkürlerini sunar.”

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, A Haber canlı yayınında gündeme ilişkin soruları yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin Covid-19 salgını sürecini başarıyla yönettiğini belirten Memişoğlu, bakanlığın talimatıyla gerçekleştirilen teftiş programının 3'üncüsüne ilişkin bilgiler verdi.

Memişoğlu, "3'üncü teftiş programında yaklaşık 50 il yer alacak. Böylece il müdürlerimiz ve yöneticilerimizle ilgili yanlış bir uygulama varsa hem onları düzeltiyoruz hem de gelecekle ilgili bir risk varsa yöneticilerimizi uyaracak şekilde bir değerlendirme yaptırıyoruz. Böylece hastanenin alım süreçlerinden hizmet süreçlerine, personel yönetilmesinden mesaisine kadar her açıdan o ildeki sağlık sistemine check-up yapıyoruz" ifadelerini kullandı.

"SAĞLIK SİSTEMİNDE TALEP ARTTI"

Türkiye'nin her köşesinde sağlık hizmetinin ücretsiz alınabilmesiyle sağlık sistemindeki talebin arttığının altını çizen Memişoğlu, "2024'te, yaklaşık 3,9 milyon randevu bekleyen vardı. Orada bir sıkışıklığımız olmuştu. Özellikle sıkışık branşların nerede ve hangi hastanelerde olduğunu analiz ettik. Bunun neticesinde de 390 tane kulak burun boğaz muayene masası, 400 küsur tane göz ünitesi kurduk. Uzman atamalarımızı da randevu bekleyenlerin süreçlerini dikkate alarak yaptık." diye konuştu.

Memişoğlu, aile hekimliği mevzuatında değişiklik yaptıklarını belirterek, kendilerine kayıtlı hastaların taramalarını yapabilen aile hekimleri aracılığıyla 31 milyon kişiye ulaşıldığını söyledi.

Vatandaşların hastaneye gitmeden sağlık sorunlarının çözülebileceğini ifade eden Memişoğlu, 1859 ilacın aile hekimleri tarafından yazılabildiği bir sistem getirdiklerini anlattı.

Temel sağlık hizmeti olarak bilinen birinci basamak sağlık sistemini bu şekilde etkin hale getirdiklerini kaydeden Memişoğlu, aile hekimine yönelen hastaların yaklaşık yüzde 76'sının problemlerinin çözüldüğünü, sorunu çözülemeyen yüzde 24'lük kısmın ise hastaneye yönlendirildiğini ifade etti.

Memişoğlu, şunları kaydetti: "Türkiye bugün ulaşılabilir sağlık sistemi anlamında dünyanın örnek ülkelerinden biridir. 2025 yılında her bir vatandaşın 12,4 kez sağlık sisteminden faydalandığı bir ülkeden bahsediyoruz. Bugün Avrupa ortalaması 6 bandındadır, büyük bir gelişimdir bu. Dünyanın en gelişmiş ülkelerinden dahi bugün Türkiye'ye gelip sağlık hizmeti almaya çalışıyorlar. Eskiden insanlar ameliyat olmak için Türkiye'den başka ülkelere gidiyordu. Türkiye'deki sağlık sisteminin son 24 senede gelişmesi sayesinde bugün dünyanın en gelişmiş ülkesi diye gördüğümüz ülkelerden bile ülkemize gelip ameliyat olan, sağlık hizmeti alan, kanserini tedavi ettiren insanlar, vatandaşlar var."

"BU SENE DE HEDEFİMİZ TÜRKİYE GENELİNDE 60 HASTANEYİ HİZMETE SUNMAK"

Türkiye'nin 24 senede sağlıkta büyük devrim yaşadığını kaydeden Memişoğlu, "27 tane şehir hastanemiz var. 11 hastanemiz inşaat aşamasında, bunların yaklaşık 6 tanesini bu sene sonuna yetiştirmeye çalışıyoruz. Bunun yanında da yaklaşık 10 tane hastanemizde projelendirilme, ihale aşamasındayız." diye konuştu.

Sancaktepe'de 4 bin 50 yataklı Avrupa'nın en büyük şehir hastanesinin inşaatının devam ettiğini, İzmir'de, Muğla'da, Tokat ve Konya'da da planladıkları hastaneler olduğunu aktaran Memişoğlu, "Geçen sene yaklaşık 30 tane hastane hizmete aldık, bu sene de hedefimiz Türkiye genelinde şehir hastaneleri dahil 60 hastaneyi insanlarımızın hizmetine sunmak." dedi.

Memişoğlu, bugün 100 yatağın üzerindeki hastanelerin hepsinin depreme karşı izolatörlü yapıldığını da kaydetti.

Yoğun bakım kapasitesine de değinen Memişoğlu, "Türkiye'de yoğun bakım kapasitesi 48 bin. Bu da Avrupa'daki yoğun bakım kapasitesinin yaklaşık 2,5 katı. 2002 senesinde bu sayı 2 bin 300'dü" diye konuştu.

Memişoğlu, "2024 KPSS ile geçen sene 47 bin hekim dışı personel alımı yaptık. Ondan önce de iki dönem daha alım olmuştu. 2026 Eylül'deki KPSS sonrasında bu alımları planlayacağız. Yani 2026'nın sonunda bir alım planlıyoruz. Bugün fizyoterapistlerin, uzman psikologların ve diyetisyenlerin kendi sağlık ünitelerini açabilecek hale gelmesini sağladık. Kamu da istihdamın haricinde, orada istihdam edilmemiş arkadaşlarımız kendi özel ünitelerini açabilir haldeler. Bizzat kendilerini ruhsatlandırıyoruz" ifadelerini kullandı.

"SON 5 AYDA 3 BİNE YAKIN İNSANIMIZ ERKEN KANSER TEŞHİSİ KONULARAK TEDAVİ EDİLDİ"

Artık vatandaşın hekimi değil hekimlerin vatandaşı aradığını belirten Memişoğlu, "Aile hekimlerimiz 31 milyon insanı taradılar. 5 milyon kişide şeker hastalığı, hipertansiyon gibi hastalıklarda riskli oldukları için tedaviye başladık. Yani bizim hastalanmadan bu insanları korumamız gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.

Kanser taramalarının da yapıldığını aktaran Memişoğlu, "Sadece son 5 ayda 3 bine yakın insanımız erken kanser teşhisi konularak tedavi edildi. Kanserden korkmayın, geç kalmaktan korkun" diye konuştu.

Memişoğlu, Türkiye'de her üç kişiden birinin sigara kullandığını, sigara bırakma polikliniklerinin sayısını 1500'e çıkardıklarını, mobil timler oluşturduklarını, aile hekimlerine eğitimler verdiklerini, sigara bırakma danışmanlık hizmeti ve ücretsiz sigara bırakma ilaçları verdiklerini anlattı.

İnsanların sağlıklı kalmasını istediklerini aktaran Memişoğlu, "Sigara alanları net değil, biz sigara alanları netleştireceğiz ve sigarayı görünür olmaktan çıkaracağız. Çünkü bizim neslimizin riski bu. Türkiye'yi dumansız bir ülke haline getirmek hedefiyle çalışacağız" dedi.

Memişoğlu, Türkiye'nin aşılanmada dünyanın en iyi ülkelerinden biri olduğunu, şu anda 13 tane aşıyı ücretsiz şekilde bütün çocuklara, zatürre, grip aşısını da belli yaş grubuna ulaştırdıklarını ve yüzde 95'in üzerinde bir aşılanma oranı olduğunu belirtti.

İki tane hepatit aşısının üretildiğini de kaydeden Memişoğlu, "Aynı zamanda bu 13 aşıyı da Türkiye'de üretebilir bir planlamaya ve organizasyona başladık. Çok kısa zamanda bu aşıları Türkiye'de kendi altyapımızla üreteceğiz. Aşı karşıtlığı bizi çok üzüyor" dedi.

Memişoğlu, aşıların keşfinden sonra salgın hastalıkların gerilediğini hatırlatarak, koronavirüste de aşılarla beraber salgını durdurduklarını kaydetti.

                                                                Nörolog Dr Mehmet Yavuz Yazıyor…

İnsanlık tarihinin en eski hayallerinden biri ölümsüzlüktü.

Krallar, simyacılar ve filozoflar yüzyıllar boyunca "gençlik pınarı"nı aradılar. Bugün ise aynı arayış, laboratuvarlarda ve genetik araştırma merkezlerinde devam ediyor.

Son günlerde dünya basınında büyük yankı uyandıran bir gelişme yaşandı. Harvard Üniversitesi'nden genetik profesörü David Sinclair'in kurucu ortakları arasında bulunduğu Life Biosciences şirketi, yaşlanmanın biyolojik mekanizmalarını hedefleyen gen tedavisi için Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) insan çalışmaları izni aldı. 

Peki bu ne anlama geliyor?

Gerçekten yaşlanmayı durduran bir tedavi bulundu mu?

Şimdilik bu sorunun cevabı: Hayır.

Ancak ilk kez insanlık, yaşlanmanın altında yatan bazı biyolojik süreçleri tersine çevirmeyi amaçlayan bir yaklaşımı insanlarda test etmeye hazırlanıyor.

Bu çalışmanın temelinde David Sinclair'in uzun yıllardır savunduğu "Bilgi Teorisi" (Information Theory of Aging) bulunuyor. Sinclair'e göre yaşlanmanın önemli sebeplerinden biri, hücrelerin epigenetik bilgilerini zamanla kaybetmeleri. Başka bir ifadeyle, hücreler gençlik dönemlerinde hangi genleri ne zaman açıp kapatacaklarını çok iyi bilirlerken, yaş ilerledikçe bu hassas düzen bozuluyor.

Tıpkı eskiyen bir CD'nin çizilmesi gibi...

Bilgi tamamen kaybolmuyor ama okunması zorlaşıyor.

İşte Life Biosciences'ın geliştirdiği ER-100 adlı gen tedavisi, bu epigenetik bilgiyi kısmen yeniden düzenlemeyi hedefliyor.

Bilim dünyasında bu yaklaşım "kısmi epigenetik yeniden programlama" olarak adlandırılıyor.

Burada dikkat çekici olan nokta ise kullanılan yöntem.

Araştırmacılar, Nobel Ödülü kazanan Yamanaka faktörlerinin tamamını değil, üç tanesini kullanarak hücreleri tamamen kök hücreye dönüştürmeden, daha genç bir duruma geri getirmeye çalışıyorlar. Çünkü tam yeniden programlama kontrolsüz hücre büyümesi ve kanser gibi ciddi riskler taşıyabiliyor.

Şimdilik bu tedavi yaşlanmayı tamamen durdurmak amacıyla uygulanmayacak.

FDA'nın onay verdiği ilk çalışma, yaşa bağlı görme kayıplarına neden olan iki önemli göz hastalığı üzerinde gerçekleştirilecek: Glokom ve optik sinir hasarı ile seyreden NAION hastalığı. Araştırmanın ilk amacı etkinlikten çok güvenliği değerlendirmek olacak. 

Yani henüz elimizde "gençlik iksiri" yok.

Bu noktada aşırı iyimserlik kadar aşırı kötümserlik de doğru olmayabilir.

Çünkü yaşlanma biyolojisi son derece karmaşık bir süreçtir.

İnsan bedeni yalnızca birkaç genin kontrol ettiği basit bir sistem değildir. Genetik yapı, bağışıklık sistemi, damar sağlığı, metabolizma, çevresel faktörler ve yaşam tarzı birbirleriyle sürekli etkileşim hâlindedir.

Üstelik David Sinclair'in çalışmaları bilim dünyasında hem büyük heyecan hem de eleştiri uyandırmaktadır. Bazı araştırmacılar, Sinclair'in yaşlanmanın geri çevrilebileceğine dair iddialarının fazla iyimser olduğunu düşünürken; diğerleri ise insanlık tarihinde ilk kez gerçekten dönüştürücü bir teknolojinin eşiğinde olabileceğimizi savunuyor. 

Peki, bu gelişme neden bu kadar önemli?

Çünkü insanlık tarihinde ilk kez "yaşlanmak zorundayız" cümlesi ciddi biçimde sorgulanıyor.

Belki de gelecekte tıp yalnızca hastalıkları tedavi etmekle kalmayacak.

Hastalık ortaya çıkmadan önce yaşlanma hızını da yönetmeye çalışacak.

Alzheimer hastalığı...

Parkinson hastalığı...

Kalp-damar hastalıkları...

Kas erimesi...

Görme kaybı...

Bütün bunlar yaşlanma biyolojisinin farklı yüzleri olarak yeniden değerlendirilebilir.

Ancak burada unutulmaması gereken önemli bir gerçek var.

Hayat süresini uzatmak ile sağlıklı yaşama süresini uzatmak aynı şey değildir.

Asıl hedef, insanlara yalnızca daha fazla yıl kazandırmak değil; o yılların içine sağlık, bağımsızlık ve hayat kalitesi katabilmek olmalıdır.

Belki de bundan sonraki büyük tıbbi devrim antibiyotiklerin keşfi kadar önemli olacak.

Belki de bu çalışmalar beklenen sonucu vermeyecek.

Bunu henüz bilmiyoruz.

Ama bildiğimiz bir şey var:

İnsanlık ilk kez yaşlanmanın biyolojik saatine doğrudan müdahale etmeye çalışıyor.

Ve belki de torunlarımız, bizim bugün kaçınılmaz kabul ettiğimiz birçok yaşlılık hastalığını, bir gün tarihin doğal bir parçası olarak okuyacaklar.

Şimdilik yaşlanmayı durduran bir tedavi bulunduğunu söylemek için çok erken.

Ama şunu rahatlıkla söyleyebiliriz:

Bilim, ilk kez yaşlanmanın kapısını ciddi biçimde çalmaya başladı.

Pankreas kanseri, tıp dünyasında maalesef düşük hayatta kalma oranları ve ölümcül ünüyle biliniyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri, kanserli hücrelerin kendi etraflarına yoğun, fibrotik (bağ dokusundan oluşan) ve koruyucu bir bariyer örmesi.

Bu aşılmaz duvar, hem kemoterapi ilaçlarının içeri girmesini engelliyor hem de bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıyıp onlara saldırmasını durduruyor.

Ancak Dana-Farber Kanser Enstitüsü ve Salk Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen ve prestijli Nature Cancer dergisinde yayımlanan yeni bir klinik çalışma, bu makus talihi değiştirebilecek devrim niteliğinde bulgular sundu.

TÜMÖRÜN KORUYUCU DUVARINI İÇERİDEN ÇÖKERTMEK

Araştırma ekibi, halihazırda Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından kronik böbrek hastalıkları için onaylanmış bir D vitamini analoğu olan parikalsitol adlı ilacı inceledi. Normal şartlarda hücre çekirdeğindeki D vitamini reseptörlerine bağlanan bu sentetik madde, pankreas tümörünü çevreleyen ve "fibroblast" adı verilen hücreleri adeta yeniden programlıyor.

Yapılan laboratuvar ve insan deneyleri, ilacın tümör çevresindeki bu yoğun dokuyu zayıflattığını gösterdi. En önemlisi ise, bu bariyerin incelmesiyle birlikte kanserle savaşan T hücrelerinin (bağışıklık sistemi askerlerinin) tümörün kalbine sızmasına olanak tanıması oldu.

KEMOTERAPİ İLE BİRLEŞTİĞİNDE ÇARPICI SONUÇLAR

Daha önce hiç tedavi görmemiş 36 metastatik pankreas kanseri hastası üzerinde yapılan çalışmada, standart kemoterapi tedavisine parikalsitol ilave edildi. Deneyin temel amacı bu kombinasyonun insan vücudu için güvenli olup olmadığını test etmekti ve sonuçlar ilacın yüksek oranda tolere edilebildiğini kanıtladı.

Ancak araştırmacıları asıl şaşırtan şey, etkinlik oranlarındaki muazzam artış oldu. Sadece plasebo (etkisiz madde) ve kemoterapi alan hastaların yalnızca %9'unda kısmi iyileşme görülürken, tedaviye D vitamini analoğu eklenen grupta bu oran %42'ye fırladı.

Dahası, ilacı alan beş hasta bir yılın sonunda hastalığın ilerlemediği stabil bir evrede kalmayı başardı; plasebo grubunda ise bunu başarabilen tek bir hasta bile yoktu.

GENETİK ALTYAPI VE GELECEK VİZYONU

Çalışmanın en dikkat çekici detaylarından biri de hastaların biyolojik altyapılarındaki farklılıkların sonuca etkisiydi.

Araştırmacılar, tümörlerinde yüksek oranda "D vitamini reseptörü" bulunan hastaların kemoterapiye çok daha olumlu yanıt verdiğini ve genel hayatta kalma sürelerinin zirveye ulaştığını tespit etti. Bu durum, gelecekte tedavilerin hastanın genetik haritasına göre kişiselleştirilebileceğinin en büyük kanıtı.

Salk Enstitüsü'nden Dr. Ronald Evans, bu gelişmeyi şu sözlerle özetliyor: "Bu çalışma, pankreas kanserindeki tedavi direncini kırmak için yepyeni bir yaklaşım sunuyor. Vücudun kendi doğal sistemlerini kullanarak tümörün savunmasını zayıflatıyor ve kemoterapinin asıl işini yapmasına olanak tanıyoruz."

Büyük ilaç şirketlerinin genellikle yeni ve pahalı moleküller peşinde koştuğu günümüz tıp dünyasında; zaten piyasada olan, güvenilirliği kanıtlanmış ve nispeten ucuz bir ilacın yeniden konumlandırılması sadece bilimsel değil, ekonomik açıdan da hastalara büyük bir umut ışığı vadediyor.

Şimdilik küçük çaplı olan bu deneyin, yakın gelecekte geniş çaplı araştırmalarla pankreas kanseri için yeni bir "standart tedavi" protokolüne dönüşmesi bekleniyor.

Sağlıksız beslenme, hareketsizlik, sigara, aşırı kilo, bilinçsiz vitamin kullanımı, aşırı tuzlu ve paketli gıdalar, sosyal medyadan duyularak tüketilen karışımlar gibi etkenlerle son yıllarda kalp hastalıklarının görülme sıklığı hızla artıyor. Rakamlar; dünyada halen 632 milyon kalp hastası olduğunu, yılda yaklaşık 20 milyon kişinin de bu hastalık nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor. İşte bu önemli hastalığa karşı erken tanı ve tedavinin önemini vurgulamak, koruyucu önlemler konusunda toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla Acıbadem Üniversitesi Kalp ve Damar Cerrahisi Öğretim Üyeleri; Prof. Dr. Cem Alhan, Prof. Dr. Şahin Şenay ve Kardiyoloji Uzmanı Sinan Dağdelen ‘Kalbin İçin Harekete Geç’ söyleşisinde bir araya geldiler.

KALP HASTALIKLARININ YÜZDE 50’Sİ HİÇBİR BELİRTİ VERMEDEN İLERLİYOR!

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Sinan Dağdelen toplantıda yaptığı konuşmada; bilimsel araştırmalara göre; ani kardiyak ölümlerin 3’te 2’sinde, önceden kalp hastalığı tanısı olmadığını vurgulayarak “Kalp ve damar hastalıklarının yüzde 50’si hiçbir şikayete yol açmadan, sinsice ilerliyor. Bu nedenle toplumumuzda ‘Hiçbir şikayetim yok, sağlıklı besleniyorum, düzenli spor yapıyorum, ben sağlıklıyım” şeklindeki düşünce çok yanlış ve tehlikelidir” dedi.

Son yıllarda özellikle sosyal medya ve televizyondan duyularak ‘şifalı ve doğal’ diye tüketilen besinlerin tüketilmesinin de kalp ve damar sağlığı açısından çok ciddi zararlara yol açabildiğini vurgulayan Prof. Dr. Dağdelen şöyle konuştu: “Televizyondan, reklamlardan, sosyal medyadan duyduğunuz şeyleri asla kullanmayın. Sirkeyi salataya koyup yiyorsanız iyidir ya da sarımsağı cacığa katıp tüketiyorsanız faydalıdır ama bunları her sabah tedavi amacıyla tüketiyorsanız o artık, besin değil ilaçtır ve sağlığınıza fayda yerine ciddi zararlar verebilir!”

Prof. Dr. Dağdelen, bilinçsiz ve gereksiz vitamin kullanımının da kalp damar hastalıklarını önlemek yerine, bazı vitaminlerin fazlasının zararlı olabildiğini belirterek, “Doktorunuzun size önerdiği tedaviye güvenin ve uygulayın. Çünkü size özel süzgeçten geçirilmiş, tıbbi metinler üzerine yapılmıştır. Size önerdiği ilaçları mutlaka düzenli kullanın, takviyeleri sadece doktorunuzun gerekli görmesi halinde alın. Amerika’dan gelmiş çok iyiymiş! Böyle bir şey yok. Gereksiz kullanılan vitaminler kalp ve damar sağlığına çok ciddi zararlar verebilir” diye konuştu.

DAMAR TIKANIKLIĞI EN SIK GÖRÜLEN SORUN VE HIZLA YAYGINLAŞIYOR!

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Cem Alhan da, kalp ve damar hastalıklarında yıllardır en sık görülen sorunun koroner arter hastalığı (damar tıkanıklığı) olduğunu belirterek, son yıllarda kadınlarda da özellikle sigara kullanımının artması ve fazla kilo nedeniyle kalp ve damar hastalıklarının yaygınlaştığını vurguladı. Kalbi tehdit eden, hızla yaşlandıran ve kalp krizine zemin hazırlayan en önemli iki etkenin; sigara ve diyabet olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Alhan, “En ağır tabloyla gelenler çoğunlukla diyabet hastaları oluyor. Kontrolsüz diyabet kalp krizi riskini 2 kat artırıyor” dedi.

Prof. Dr. Cem Alhan söyleşide, tıp kitaplarında yazmayan ama kalp sağlığı için büyük önemi olan bazı koruyucu önlemlere yönelik de çarpıcı bilgiler paylaştı: “Dünyanın en fazla uzun ömürlülük oranlarına sahip olan Yunanistan’daki Ikaria Adası, kalp ve damar hastalıklarının da çok nadir görüldüğü bir yer olarak biliniyor. Bu adada uzun ömürlülük ve kalp sağlığına yönelik şu gözlemlerde bulundum: Öncelikle aile yapıları çok güçlü, hiçbir şekilde yalnız kalmıyorlar. Birbirlerini sürekli ziyarete gidiyorlar ve bu ziyaretleri, yokuşlu coğrafyaya sahip olduklarından, sürekli yokuş çıkıp yürüyerek gerçekleştiriyorlar. Akdeniz tipi besleniyorlar ve stresten uzak yaşıyorlar. ”

AİLEDE KALP HASTALIĞI ÖYKÜSÜ VARSA!

Yaş, cinsiyet ve genetik risk faktörleri değiştirilemese de, yaşam tarzında yapılacak iyileştirmeler ve alınacak bazı önlemlerle kalp ve damar hastalıklarından korunmanın büyük ölçüde mümkün olduğunu vurgulayan Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Şahin Şenay şöyle konuştu: “Aşırı tuzdan kaçınmak, sağlıklı beslenmek, ideal kiloda olmak, sigaradan uzak durmak, düzenli egzersiz yapmak ve hareketsiz kalmamak gibi bazı önlemleri almaya ne kadar erken başlanırsa, bu ufak değişikliklerin çok dramatik ölçüde büyük faydaları oluyor. Özellikle son yıllarda tıpta ve teknolojide hızlı gelişmeler sayesinde, kişiye özgü tedaviler yapıyoruz ve çok başarılı sonuçlar alıyoruz ancak en önemli unsur, hastalık kapıyı çalmadan önlemektir.”

Kalp hastalığı sinsi ilerlediği için özellikle ailesinde birinci derece yakınlarında kalp damar hastalığı öyküsü olanlarla, diyabet ve hipertansiyon hastalarının, kötü kolesterolü (LDL) yüksek olanların yüksek risk grubunda yer aldıklarını, bu nedenle kendilerinin kalple ilgili hiçbir şikayetleri olmasa da kardiyolojik açıdan mutlaka düzenli kontrol edilmeleri gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Şenay “Risk faktörlerini erken dönemde kontrol altına almak, ileride oluşabilecek ciddi kalp hastalıklarını büyük ölçüde engelleyebilir” dedi.

SAĞLIKLI BESLENME ALIŞKANLIĞI ÇOCUKLUKTA KAZANDIRILMALI!

Beslenme ve Diyet Uzmanı Nilay Kayım da söyleşide yaptığı konuşmada, özellikle çocukluk çağı obezitesinin son yıllarda dramatik şekilde artığını belirterek, çocuklara küçük yaşlardan itibaren doğru beslenme alışkanlığı kazandırmanın kritik önem taşıdığını vurguladı. Kısa dönemli hızlı kilo vermeye yönelik planların fayda yerine zarar verebileceğini vurgulayan Kayım şöyle konuştu: “Sağlıklı bir yaşam için, sürdürülebilir özelliklere sahip bir diyetle düzenli egzersiz yapmak kilit rol oynuyor. Yeterli protein alımı kas kütlesinin korunması için çok önemlidir. Ancak protein alımını sağlarken işlenmiş etten uzak durmak, kırmızı et tüketimini azaltmak, beyaz et ve bitkisel proteinlerden faydalanmak en ideali olacaktır. Akdeniz diyeti, bol bol sebze meyve tüketimini önermektedir. Meyve-sebzelerdeki lif ve antioksidanlar kolesterolün düşürülmesine ve damar sağlığının iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır. Vücutta yağlar en fazla karın bölgesinde yoğunlaşırken, kalp sağlığı açısından da bu yağların sağlıklı yollarla verilmesi, bel çevresinin kadınlarda 80 cm’i, erkeklerde de 94 cm’i geçmemesi büyük önem taşıyor” diye konuştu.

Bakanlık, son günlerde kamuoyunda gündeme gelen hantavirüs vakalarına dair yazılı bir açıklama yayımladı.

Açıklamada, virüsle ilgili sürecin yakından izlendiği ve Türkiye genelinde herhangi bir bulguya rastlanmadığı vurgulandı.

"Süreç titizlikle takip ediliyor"

Hantavirüs vakalarına ilişkin iddiaların bilimsel veriler ışığında incelendiği belirtilen açıklamada şunlar kaydedildi;

Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir. Vatandaşlarımızın yalnızca resmî makamlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almaları, kamuoyunda dolaşıma giren doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olmaları önem arz etmektedir. Bakanlığımız; halk sağlığını tehdit edebilecek her türlü bulaşıcı hastalığa karşı; tarama, önleme, kontrol ve izleme çalışmalarını ilgili tüm birimleriyle kesintisiz şekilde sürdürmektedir.

IHAAW105240-SAG/5-05-2026


- Bakan Memişoğlu: "2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik"

Hasan Özkan
ANKARA (İHA) - Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, "2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik" dedi.
Bakan Memişoğlu, sağlık hizmetlerinde yaşanan gelişmelere ve vatandaşların sağlık hizmetlerine kolay ulaşımı için yapılan çalışmalara ilişkin sosyal medya hesabından açıklamalarda bulundu. Memişoğlu, Türkiye'nin dört bir yanında sağlık hizmetlerini daha erişilebilir ve daha etkin hâle getirmek için kararlılıkla çalıştıklarını ifade etti.

"2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, 463 bin seviyesine indirdik"
Sağlık hizmetlerinin ulaştırılmasında önceliklerinin vatandaşların sağlığı olduğunu ifade eden Memişoğlu, "Ancak ortaya koyduğumuz çabanın somut karşılığını göstermek adına bu verileri paylaşmakta da fayda görüyorum. Temmuz 2024'te 3,9 milyon olan bekleyen randevu talebi sayısını, kararlı adımlarımızla 463 bin seviyesine indirdik. Randevu bekleyen vatandaş sayımızda yüzde 88,3 oranında, rekor bir düşüş sağladık" dedi.

"Son 1 yılda aile hekimlerimiz üzerinden 13 milyon vatandaşımıza randevu oluşturuldu"
Vatandaşların sağlık sorunlarında ilk adım olarak aile hekimlerine başvurmalarının çok kıymetli olduğunu belirten Memişoğlu, "Aile hekimlerimiz, muayene sonrası gerekli gördükleri durumlarda vatandaşlarımıza doğrudan randevu oluşturabiliyor. Bu kapsamda son 1 yılda aile hekimlerimiz üzerinden yaklaşık 13 milyon vatandaşımıza randevu oluşturuldu. Bu süreçte büyük bir özveriyle çalışan aile hekimlerimize, tüm uzman hekimlerimize ve sağlık ordumuzun her bir ferdine teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.
(HÖ-BÇ-SO-Y)

5.05.2026 11:04:54 TSI
NNNN

Bir zamanlar bazı kimseler direniyordu: 

"Hayır efendim!" biz bunu kabul edemeyiz, diyorlardı. 

-Nedenmiş o? 

-Bizim netice alamadığımız hastaları siz iğneyle mi tedavi edeceksiniz? 

-Ama görüyorsunuz işte, şimdi bütün dünya kabullendi ki akupunktur birçok vakada vazgeçilmez üstünlüğünü koruyor...

-Buna bir açıklama yapmanız lazım. Hem de bizim bildiğimiz dilden bir açıklama. 

Böyle diyordu bir zamanlar geleneksel tıbbın üzerine bilimsel araştırmaya gerek duymayan kimileri... 

Kendi bilgi dağarcığında da olmayan akupunktur tedavi yöntemini merak edip öğreneceği yerde reddetmeyi tercih ediyorlardı. Sanki bu daha kolaydı. Oysa dünya dönüyordu ve var olduğu müddetçe de dönecekti... İşte böyle... Yıllar boyu geleneksel tıbbın kimi temsilcileri alternatif tedavilere alerji kaptı... Kabullenmek istemedi... Ancak onlar her ne kadar kabul etmeseler de yazılı ve görsel basın akupunkturu sevmişti. Dünyada akupunktur beğenilmiş tercih edilmeye başlanmıştı. Çünkü haber değeri olan farklı bir tedavi metoduydu. Vücuda iğne batırılarak yapılan bir tedaviydi. Üstelik hastalar bu durumdan şikâyet etmiyordu. 

Nihayet, akıl ve vicdan sahibi değerli hekimler, akupunkturu araştırmaya başladılar. Uygulamalara kendileri de katılarak bizzat gördüler ki, akupunktur ile gerçekten birçok rahatsızlık tedaviye alınabiliyor. Sonunda geleneksel tıp akupunkturun bilimsel bir tedavi yöntemi olduğunu kabul edildi ve Sağlık Bakanlığımız GETAT Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıbbın içerisinde akupunktur tedavisini de aldı...

Peki akupunktur ne demekti? Akupunktur tedavisi nasıl bir şeydi? 

Vücuttaki denge sistemi 

Alemde, nasıl ki "gece-gündüz", "soğuk-sıcak", "acı-tatlı" gibi zıtlıklar dengesi varsa, insan vücudunda da böyle zıtlıklardan oluşan bir denge sistemi var. Bu sisteme "yin" ve "yang" dengesi deniyor. Sağlıklı kimselerde bu denge yerindedir. Bu denge bozulmaya başladıkça rahatsızlık ortaya çıkmaya başlar. İleri derecesi, hastalık dediğimiz bozulmadır. Bir otomobil düşünün... Nasıl sıfır km otomobil, kullanmaya başlandıktan sonra (kullanmaya da bağlı olarak) zaman içinde arızalar vermeye başlar ve ne kadar iyi bakılırsa bakılsın bir zaman sonra eskir, tıpkı insan vücudu da böyledir. Doğuşta insan da her bakımdan sıfır km'dir. Ancak zamanla bizi de bazı sıkıntılar bekler ve doğuşta bir denge üzerine kurulu sistemimiz etkilenir. O zaman ağzımızdan bu ve benzeri söyle cümleler dökülür: 

"Hiç keyfim yok" 

"Rahatsızım" 

"Hastalandım" 

"Ağrılarım var" 

Aslında size bu sözleri söyleten şey, vücuttaki enerji akışının bir şekilde kesintiye uğramış olmasıdır. 

Peki ne sebeple vücuttaki denge bozulur? Neler etkendir?

Binlerce sebebi var... 

• Aşırı sıcak ve soğuklar, 

• Cereyanda kalma, 

• Hava kirliliği, 

• Nemli ve rutubetli ortam, 

• Beslenme bozukluğu, 

• Stres, gerilim, öfke, 

• Zor hayat şartları, 

• Yürüyüş ve hareket azlığı 

• Suni gıdalar ve yiyecekler, 

• Fastfood tarzı, ayakta ve hızlı beslenme, 

• Sigara ve alkol gibi zararlı maddeler, 

• Tuvalet alışkanlığı bozukluğu bu dengeyi etkileyen sebeplerdendir. Akupunktur tedavisi bozulan dengeyi düzeltir ve denge sistemini kuvvetlendirir. Zaten o sebeple, sağlıklı insan dahi yılda bir kür akupunktur tedavisi olup var olan dengesinin bakımını yaptırmalı ve hastalıklara karşı dengesini korumaya almalıdır. 

Akupunktur vücudu bir bütün olarak tedavi eder. 

Akupunktur tedavi yönteminde vücut, öyle parça parça ele alınmaz. Kalp için ayrı, böbrek için ayrı, migren için ayrı tedavi olmaz. Hastaların şikayetlerini, makinenin parçaları gibi tek tek ele alarak tedavi etmek, akupunktur eğitim ve felsefesine uymaz. Çünkü vücut bir bütündür. Yani siz vücudunuzdaki rahatsızlığın ne olduğunu söylemeseniz bile, akupunktur teşhis yöntemiyle vücudunuzda nerede ne tür bir rahatsızlık var genel hatlarıyla belli olur. Örneğin siz bilmeseniz bile, varsa eğer boynunuzdaki kireçlenmeyi ya da boyun fıtığını, midenizdeki ülseri, stres ya da depresyonda olup olmadığınızı, bayanlarda adet düzensizliğini, karaciğerde yağlanma olup olmadığını, böbreklerde sorun olup olmadığını, omuzda, sırtta var olan ve sebebi bilinmeyen ağrıları akupunktur yöntemiyle tedavi edebilirsiniz. 

Akupunktur nelere iyi geliyor? 

Akupunkturla, ameliyat, acil travma gibi vakalar haricinde her konuda hastaya çare vardır. Bu metotla tedavi edilen hastalıklar her geçen gün daha da artmaktadır. Örneğin, boyun fıtığında akupunktur tedavisi çok başarılı neticeler vermektedir. 

• Önceleri akupunktur koroner kalp hastalıklarında, kalp ritim bozukluklarında, kolesterol yüksekliğinde, gut hastalığında, artrozlarda, Behçet hastalığında, boyun fıtığında vs. hiç düşünülmüyordu. Oysa şimdi yaygın olarak kullanılıyor. 

• Yine bilhassa yaralanma, yırtılma, menüsküs yırtığı, romatoid artrit, ameliyat yaralarının ve sekel izlerinin, cilt kırışıklıklarının onarım ve tamirinde, selüloitte oldukça iyi neticeler alınmaktadır. 

• Sütü gelmediği için bebeğini emziremeyen annelerin sütü, akupunktur tedavisiyle gelmektedir. 

• Hamilelerde mide bulantısı, baş ağrısı gibi şikayetler akupunktur tedavisiyle yok olmaktadır. • Sık sık grip, nezle, anjin, farenjit, kulak iltihabı olan çocuklarda bağışıklık sistemleri kuvvetlendirilip, bu hastalıklara yakalanma riski oldukça azaltılmaktadır. 

• Koroner kalp hastalıklarının en az %75- 80'inde trigliseritler azalır. Stres, gerilim, yüksek tansiyon düzelir ve böylece şikayetler kısa zamanda ortadan kalkmış olur.

Akupunktur ile tedavi edilen hastalıklardan bazıları 

Bel ve boyun fıtığı Romatoid artrit, Baş ağrısı ve migren Yüz felci Epilepsi (sara) Behçet hastalığı Bronşial astma (astım) Alerjik bronşit Kronik bronşit Farenjit Aftlar (ağızdaki yaralar) Tinnutis (Kulak çınlaması) Meniere sendromu Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) Ateroskleroz (Damar sertliği) İnsomnia (uykusuzluk) Obezite (şişmanlık) Sigara alışkanlığı Sistit (idrar yolu iltihabı) Nörojenik mesane Renalkolik (böbrek ağrısı) Dismenore (sancılı adet) Oligomenore (adet azlığı) Frijidite İmpotans (iktidarsızlık) Menopoz hastalıkları Ağrısız doğum Peptik ulcus (Ülser) Konstipasyon (kabızlık) Alopesi (saç dökülmesi) Zona Akne (ergenlik sivilceleri) Vitiligo Psöriasis (sedef hastalığı) Guatr İnfertilite (kısırlık) Diyabet (şeker hastalığı) Selüloit Alerjik konjonktivit (göz nezlesi) Göz Tembelliği, Gece körlüğü vb.

Maraş Akupunktur ve Lazer Tedavi Merkezi 

Tel: (O 216) 443 83 84 

www.marasakupunktur.com

#drismailmaras

Ramazan ayıyla birlikte oruç ibadeti devam ederken, değişen beslenme düzeninin insan sağlığına etkileri de dikkat çekiyor. Gün boyu süren açlığın ardından yapılan sahur ve iftar öğünlerinin dengeli ve ölçülü tüketilmesi, vücudun dinlenme sürecine girmesine katkı sağlıyor. Bu süreçte sindirim sisteminin çalışma temposu düşerken, mide ve diğer organların daha az zorlanmasıyla birlikte bünyenin kendini toparlama imkânı buluyor.

Ramazan döneminde abur cubur tüketiminin azalması ve gereksiz kalori alımının düşmesi, özellikle sindirim organlarının daha sakin çalışmasına imkân tanıyor. İftar ve sahurda aşırı ve hızlı yemek tüketilmemesi halinde bu olumlu etkinin daha belirgin hale geliyor.

ORUÇ TUTAN BÜNYE KENDİNİ DİNLENMEYE ALIYOR

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Gastroenteroloji Uzmanı Dr. İbrahim Emre Kurtça, oruç tutun bir bünyenin kendini dinlemeye aldığını söyleyerek, "Bu ayda zararlı şeylerden uzak duruyoruz ve gereksiz yere kalori almıyoruz. Oruç tutmanın bu iyi yönlerinden faydalanarak, iftarda ve sahurda da vücuda aşırı yüklenmeyi yapmazsak vücudumuz dinlenme haline geçer" dedi.

"MİDENİN EN GÜZEL DİNLENDİĞİ AY, RAMAZAN AYIDIR"

Gerektiği gibi oruç tutulduğunda insan vücuduna faydası olduğunu söyleyen İbrahim Emre Kurtça, "Ramazan ayında abur cubur tarzı yiyeceklerin yenmesi azalıyor. Bu ayda böyle şeylerden uzak duruyoruz ve gereksiz yere kalori almıyoruz. Oruç tutmanın bu iyi yönlerinden faydalanarak, iftarda ve sahurda da vücuda aşırı yüklenmeyi yapmazsak vücudumuz dinlenme haline geçer. Herhangi bir yerimiz sakatlandığı zaman kendimizi dinlenmeye alıyoruz. Bizimde midemizin en güzel dinlendiği ay, Ramazan ayıdır. Eğer biz kurallara uyarak oruç tutarsak ve sağlık uzmanlarının verdiği önerilere uyduğumuz zaman bu durum bizim hem bağırsaklarımız, pankreasımız ve midemiz açısından da dinlenmemizi sağlamaktadır. Gerektiği gibi oruç tutarsak bize faydaları daha çok olur. Oruç tutmadan önce herhangi bir rahatsızlığımız varsa doktor görüşü alınmalıdır. Eğer mide ve şeker gibi çeşitli rahatsızlıklar varsa uzman görüşü alınmalıdır. Oruç tutacağız diye sağlığımızdan olmamalıyız" dedi.

Editör : MELİN ÖZTÜRK

Türkiye Gazetesi

Oruç açarken ilk lokmanın hurma olması tesadüf değil. Doğal şeker içeriğiyle hızlı enerji veren hurma, kan şekerini dengelerken kalp ve bağırsak sağlığını da korumaya yardımcı oluyor.

HURMA NEDİR VE BESİN DEĞERİ NEDİR?

Hurma, çoğunlukla kurutularak tüketilen, besin değeri yüksek ve doğal olarak tatlı bir meyvedir. İçerdiği vitamin, mineral ve antioksidanlar sayesinde özellikle kalp ve akciğer sağlığını destekler. Hem taze hem de kuru formda tüketilebilir.

Ortalama büyüklükte bir adet kuru hurmanın besin değerleri şöyledir:

Kalori: 20 kcal

Toplam yağ: 0,03 g

Toplam karbonhidrat: 5,33 g

Diyet lifi: 0,6 g

Şeker: 4,5 g

Protein: 0,17 g

B6 vitamini: 0,012 mg

Demir: 0,07 mg

Magnezyum: 3 mg

Potasyum: 47 mg

Bunlara ek olarak hurma; A ve C vitamini ile manganez açısından da zengindir. İçeriğindeki güçlü antioksidanlar sayesinde kanser, felç, tip 2 diyabet ve kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

UYARI: Bazı kişilerde hurmaya karşı alerjik reaksiyonlar görülebilir. Ayrıca kurutulmuş hurmalarda bulunan sülfit bileşikleri hassas bireylerde alerjik belirtilere yol açabilir. Ağız ve dilde kaşıntı, hapşırma ve burun akıntısı gibi belirtiler görüldüğünde bir uzmana danışmak önemlidir.

HURMA NASIL TÜKETİLİR?

Hurma oldukça pratik ve çok yönlü bir besindir. Tatlı ya da tuzlu birçok tarifte kullanılabilir.

Atıştırmalık olarak: Badem, ceviz veya Antep fıstığı ile birlikte tüketilebilir.

Salatalarda: Doğranmış veya dilimlenmiş hurma, salatalara doğal bir tatlılık katar.

İçeceklerde: Muz ile karıştırılarak doğal ve besleyici bir smoothie hazırlanabilir.

Enerji toplarında: Fındık, yulaf, Hindistan cevizi ve benzeri malzemelerle karıştırılarak pişirmeden enerji topları yapılabilir.

Taze hurmalar buzdolabında hava geçirmez kapta aylarca saklanabilir; dondurucuda ise daha uzun süre dayanır. Kurutulmuş hurmalar ise uygun koşullarda yaklaşık bir yıl, dondurulduğunda ise yıllarca muhafaza edilebilir.

HURMANIN SİNDİRİME FAYDALARI

Hurma, yüksek lif içeriği sayesinde bağırsak hareketlerini düzenler ve sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasına katkıda bulunur. Düzenli tüketimi kabızlığı hafifletmeye yardımcı olur. Sindirim sisteminin düzenli çalışması, dolaylı olarak karaciğer ve böbrek sağlığını da destekler.

KAN ŞEKERİNİ DENGELEMEYE YARDIMCI OLUR

Hurma, doğal bir şeker türü olan fruktoz içerir ve düşük glisemik indeksli bir besindir. İçerdiği lif ve antioksidanlar sayesinde kan şekerinde ani yükselmelere neden olmaz. Bu özelliğiyle rafine şekere alternatif olarak tercih edilebilir. Ancak kalori değeri yüksek olduğundan ölçülü tüketilmesi önemlidir.

KALP SAĞLIĞINI DESTEKLER

Lif, potasyum ve antioksidan bakımından zengin olan hurma; atardamar sağlığını korumaya yardımcı olur. Kolesterol içermemesi ve tansiyonu dengeleyici etkisi sayesinde kalp hastalıkları riskini azaltmaya katkı sağlar.

KRONİK HASTALIKLARA KARŞI KORUMA SAĞLAR

Hurma; polifenoller ve lignanlar gibi güçlü antioksidan bileşikler içerir. Bu maddeler, hücreleri serbest radikallerin zararlı etkilerinden koruyarak kronik hastalıkların gelişme riskini azaltabilir.

BEYİN FONKSİYONLARINI DESTEKLER

B vitamini içeriği sayesinde hurma, beyin sağlığını destekler. Düzenli tüketiminin nörolojik hastalıklara karşı koruyucu etkisi olabileceği ve Alzheimer riskini azaltmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.

KEMİK SAĞLIĞINI GÜÇLENDİRİR

Hurma; magnezyum, manganez, bakır ve selenyum gibi kemik sağlığı için önemli mineralleri içerir. Ayrıca K vitamini ve bor içeriği sayesinde kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olur ve osteoporoz riskini azaltabilir.

CİLT SAĞLIĞINA KATKI SAĞLAR

C ve D vitamini içeriği sayesinde hurma, cildin elastikiyetini korumaya yardımcı olur. Yaşlanma karşıtı etkileriyle bilinir ve melanin birikimini azaltarak cilt görünümünü destekler.

KİLO KONTROLÜNE YARDIMCI OLUR

Yüksek lif oranı sayesinde uzun süre tokluk hissi sağlar. Sabahları, özellikle egzersiz öncesinde tüketildiğinde enerji verir ve kilo kontrolüne yardımcı olabilir. Ancak kalori içeriği göz önünde bulundurularak porsiyon kontrolü yapılmalıdır.

 Moleküler biyoloji ve genetik uzmanı Doç. Dr. Urartu Şeker ve ekibi iki akıllı ilacı birleştirerek genetik mühendislik yoluyla daha akıllı bir ilaç üretmeyi başardı. Bilim dünyasında “bispesifik antikor” (aynı anda iki farklı hedefe bağlanacak şekilde üretilen) olarak adlandırılan bu teknoloji, bugüne kadar Türkiye’de ilk defa başarıyla geliştirildi ve fonksiyonel olarak doğrulandı.

Göğüs kanseri başta olmak üzere birçok kanser türünde kullanılma potansiyeline sahip iki hedefli bu akıllı ilaç adayı Türkiye’nin ileri biyoteknoloji ligine resmen adım attığının güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

TEK İLAÇ, İKİ HEDEF

Bugüne kadar kullanılan akıllı kanser ilaçlarının büyük bölümünün yalnızca tek bir hedefe odaklandığını anlatan Doç. Dr. Şeker, “Ancak zamanla kanser hücreleri mutasyon geliştirerek bu ilaçlara karşı direnç kazanabiliyor, tedaviler etkisini kaybedebiliyordu. Direnç gelişiyordu. Geliştirdiğimiz yeni molekül ise bu probleme doğrudan çözüm getirmeyi hedefliyor. Antikor, kanser hücresinin yüzeyindeki EGFR ve HER2 adlı iki kritik reseptörü aynı anda hedef alıyor. Bu sayede tümör hücresinin kaçış yolları büyük ölçüde kapanıyor ve ilaç direncinin ortaya çıkması çok daha zor hâle geliyor. Bu yaklaşımı “kanser hücresini iki kapıdan birden kilitlemek” şeklinde tanımlayabiliriz” dedi.

Bu keşfin en çarpıcı yönlerinden biri de mevcut iki farklı akıllı ilacın özelliklerinin, genetik mühendisliği yoluyla tek bir yeni molekülde birleştirilmesi olduğunu anlatan Doç. Dr. Şeker, “Normalde bu iki ilaç ayrı ayrı verilebiliyor. Ancak bilimsel veriler, bu ilaçların tek bir bispesifik yapı içinde birleştirilmesinin, ayrı kullanımına kıyasla çok daha güçlü ve etkili sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor. Ayrıca Türkiye’nin bu tarz teknolojiye sahip ilk defa üretilmiş bir ilacı. Dünyada çok fazla var ama Türkiye’de yok” diye konuştu.

TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK ÖNEME SAHİP

Bu çalışmanın ‘sadece bir yayın değil, bir teknoloji platformu’ olduğunu ifade eden Doç. Dr. Şeker, “Bu başarı, Türkiye’nin artık, antikor mühendisliği, akıllı kanser ilaçları, İleri biyoterapötik geliştirme alanlarında kendi teknolojisini üretebileceğini gösteren bir platform niteliği taşıyor. Bu tür çalışmaların artması için buluşumuzu patentlemedik ve herkese açık hâle getirdik. Başkaları da üzerine yeni şeyler koysun başka çalışmalarla geliştirsin istedik. Bugün Türkiye, kullandığı akıllı kanser ilaçlarının tamamını yurt dışından ithal ediyor. Bu durum hem hastalar hem de sağlık sistemi için ciddi bir ekonomik yük oluşturuyor. Bu çalışma, ilaçta dışa bağımlılığını azaltabilecek stratejik bir adım” dedi.

İSTEDİĞİMİZ HER İLACI YAPABİLECEK NOKTADAYIZ

Doç. Dr. Urartu Şeker, bu çalışmanın en büyük kazanımını şu sözlerle özetliyor: "Biz sadece bir molekül üretmedik. Bu ilacı nasıl geliştireceğimizi öğrendik. Artık knowhow Türkiye’de. Bundan sonra bizi durduracak teknik bir engel yok. Geliştirilen molekül henüz klinik aşamada değil. Bir sonraki hedef; molekülün daha da iyileştirilmesi, ardından faz-1 ve faz-2 klinik çalışmalara geçilmesi. Bunun için kamu destekleri ve yatırım süreçleri planlanıyor."

TÜBİTAK FONUYLA YAPILDI

Araştırma, TÜBİTAK tarafından fonlandı ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin ilaç geliştirme altyapısında yürütüldü. Çalışma, tüm zorluklara ve engellere rağmen, bilim insanlarının imece usulü dayanışmasıyla tamamlandı

Muhabir : ZİYNETİ KOCABIYIK

Tagatose nedir ve nerede bulunur?

Tagatose; süt ürünlerinde (ısıtma veya enzim işlemi sırasında), elma, ananas ve portakal gibi meyvelerde doğal olarak bulunan ancak doğada çok nadir rastlanan bir şeker tür.

Meyvelerdeki toplam şeker oranının sadece yüzde 0,2'sini oluşturduğu için doğrudan özütlenmesi oldukça zordur. Şimdiye kadar üretimi hem verimsiz hem de çok maliyetli olan bu madde için Tufts Üniversitesi araştırmacıları biyosentetik bir çözüm geliştirdi.

Bakteriler şeker fabrikasına dönüşüyor

Cell Reports Physical Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, Escherichia coli bakterilerini genetik olarak mühendislik işleminden geçirerek adeta minik birer fabrikaya dönüştürdü.

Cıvık mantardan elde edilen ve "Gal1P" adı verilen özel bir enzim, bakterilere aktarıldı.

Bu yöntemle bakteriler, bol miktarda bulunan glikozu yüzde 95 verimlilikle tagatose'a dönüştürmeyi başardı. Geleneksel yöntemlerde bu oran yüzde 40 ile yüzde 77 arasında kalıyordu.

Galaktoz gibi pahalı ham maddeler yerine glikozun kullanılması, üretimi ekonomik olarak çok daha uygulanabilir hale getirdi.

Sofra şekerinin tatlılık oranının yüzde 92'sine sahip. Yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların aksine pişirme ve fırınlama sırasında şeker gibi karamelize olur ve ürünün fiziksel yapısını korur.

Sofra şekerinden yaklaşık yüzde 60 daha az kalori içeriyor.

İnce bağırsakta sadece kısmen emildiği için kan şekeri ve insülin seviyelerinde çok düşük artışlara neden oluyor. Bu özellik diyabet hastaları için büyük önem taşıyor.

Diş çürüklerine yol açan bakterileri beslemek yerine onların büyümesini yavaşlatıyor. Ayrıca bağırsaktaki yararlı bakteriler için probiyotik etkisi gösterebilir.

Gelecekte bizi ne bekliyor?

Araştırmacılar, bu yeni biyosentez stratejisinin sadece tagatose için değil, diğer nadir şekerlerin üretiminde de devrim yapabileceği belirtiyor.

FDA tarafından "genel olarak güvenli" (GRAS) sınıfına alınan tagatose, bu yeni üretim yöntemiyle birlikte gıda sanayisinde çok daha yaygın ve uygun maliyetli bir alternatif haline gelebilir.

Hekimlikte Temsil Sorunu: Aidat, Kongre ve Sessizlik

Meslek odaları, varlık sebebi itibarıyla üyelerini korumak, yönlendirmek ve temsil etmek için vardır. Özellikle hekimlik gibi ağır sorumluluk, yüksek risk ve yoğun baskı barındıran bir meslekte bu temsil hayati önemdedir. Ancak bugün gelinen noktada, tabip odalarının bu temel işlevi ne ölçüde yerine getirdiği ciddi biçimde sorgulanmaktadır.

Bir hekimin meslek odasından beklentisi nettir:
Hakkı yenildiğinde yanında durması,
belirsizlik yaşadığında yol göstermesi,
devletle ve kurumlarla karşı karşıya kaldığında koruyucu bir şemsiye olması.

Sahadaki tablo ise bu beklentiden oldukça uzaktır. Bugün birçok hekim, tabip odalarını; yüksek aidatlar talep eden, bu aidatların kullanımına dair yeterli şeffaflık sunmayan, ancak hekimin gerçek sorunlarında sessiz kalan yapılar olarak algılamaktadır. Aidatların sanatsal etkinliklere, sembolik ya da ideolojik alanlara harcandığı yönündeki yaygın kanaat, meslek odalarının önceliklerini tartışmalı hale getirmektedir. Sanat elbette kıymetlidir; ancak bir meslek odasının asli görevi, üyelerinin hukukunu, emeğini ve mesleki geleceğini korumaktır. Bu denge bozulduğunda temsil krizi kaçınılmaz olur.

Bu krizin en somut örneklerinden biri, geçmişte kamu ve üniversite bünyesinde çalışan hekimlerin muayenehanelerinin kapatılması sürecinde yaşanmıştır. Binlerce hekimin mesleki özgürlüğünü ve ekonomik varlığını doğrudan etkileyen bu süreçte, tabip odalarından güçlü bir duruş ya da kapsayıcı bir savunma hattı yükselmemiştir. Muayenehanesi olan hekimler adeta yalnız bırakılmıştır.

Benzer bir sessizlik, bilimsel kongreler ve akademik etkinlikler alanında da dikkat çekmektedir. Bilimsel kongreler, teoride bilginin paylaşıldığı, deneyimin aktarıldığı ve bilimin canlı tutulduğu platformlar olmalıdır. Ancak bugün özellikle tıp alanında pek çok kongre, bilimsel üretimden çok ekonomik bir ekosistemin parçası haline gelmiş görünmektedir.

Artık birçok hekim için kongre takvimine bakmak, bilimsel içerikten önce kayıt ücretleriyle yüzleşmek anlamına gelmektedir. Son dönemde bazı kongrelerde ücretlerin geçmiş yıllara kıyasla düştüğü görülse de, tablo bütünüyle değişmiş değildir. Kayıt bedellerine ek olarak konaklama, ulaşım ve yan etkinlikler eklendiğinde, toplam maliyet kısa sürede ciddi rakamlara ulaşmaktadır. Özellikle kamuda çalışan, serbest hekimlik yapan ya da genç akademisyenler için bu yük hâlâ önemli bir eşik oluşturmaktadır.

Sistemin sunduğu “doğal çözüm” ise sponsorluk mekanizmalarıdır. Böylece bilimsel toplantılara katılım, bireysel mesleki çabadan çok; ilaç ve tıbbi cihaz firmalarıyla kurulan ilişkiler üzerinden mümkün hale gelmektedir. Bilime erişim, emekle değil; sponsor bulabilme imkanıyla ölçülür duruma geldiğinde, bu durum yalnızca ekonomik değil; bilimsel bağımsızlık açısından da ciddi bir kırılma alanı üretmektedir.

Kongre içeriklerinde yaşanan dönüşüm bu tabloyu daha da belirginleştirmektedir. Bilimsel programların içine eklenen “kurs”, “workshop” ve “sertifika programı” başlıklı etkinlikler çoğu zaman ayrı ücretlendirilmekte; katılımcı, zaten bir kayıt bedeli ödemişken bilgiye tam erişim için yeniden ödeme yapmak zorunda bırakılmaktadır. Bilgi, parçalara ayrılmış bir ürün gibi sunulmakta; bilimsel eğitim giderek ticari paketlere dönüşmektedir.

Bu ekosistemin en az konuşulan ama en kritik boyutlarından biri ise şeffaflıktır. Kongreleri ve bilimsel toplantıları düzenleyen derneklerin; hekimlerden toplanan kayıt ücretleri ve sponsor firmalardan elde edilen gelirlerin nasıl kullanıldığı konusunda açık, düzenli ve denetlenebilir bilgilendirme çoğu zaman yeterli değildir. Oysa bu yapılar ticari şirketler değil; bilimsel ve mesleki amaçla faaliyet gösteren kurumlardır. Şeffaflık bir tercih değil, etik bir sorumluluktur.

Bu noktada meslek örgütlerinin rolü yeniden sorgulanmaktadır. Tabip odaları ve ilgili meslek yapıları; kongre ekosisteminin erişilebilirliği, sponsorluk bağımlılığı ve ticarileşme riskleri karşısında yol gösterici ve koruyucu bir çerçeve sunmakta yetersiz kalmaktadır. Hekimleri bu yükten koruyacak ilkesel sınırlar ve yönlendirici politikalar ortaya konmamaktadır.

Sonuçta hekimler iki seçenekle baş başa kalmaktadır:
Ya sponsorluk ilişkilerine mahkum olmak,
ya da bilimsel ortamlardan dışlanmak.

Bu tablo yalnızca hekimleri değil; mühendislikten temel bilimlere, eczacılıktan sosyal bilimlere kadar bütün akademik alanları ilgilendirmektedir. Bilim, erişilebilir olduğu ölçüde gelişir. Bilgi, belirli bir kesimin imtiyazı haline geldiğinde; eleştirel düşünce daralır, üretim yavaşlar.

Bugün pek çok hekim kendine şu soruyu sormaktadır:
“Benim adıma konuşan kurum gerçekten benim yanımda mı?”

Bu soru cevapsız kaldıkça, meslek odalarının meşruiyeti zedelenir. Aidatla ayakta duran ama hekim lehine somut bir fonksiyon üretemeyen yapılar zamanla atıl kurumlara dönüşür. Aynı şekilde bilimsel kongreler de bilimin vitrini olmaktan çıkıp pazarlama alanına dönüştüğünde, bilim insanı özne olmaktan çıkar; katılımcı-müşteri konumuna itilir.

Belki de artık şu soruları daha sakin ama daha net sormanın zamanıdır:
Meslek odaları kimi temsil ediyor?
Bilimsel kongreler gerçekten kimin için düzenleniyor?

Bilim, ancak özgür, erişilebilir ve şeffaf olduğunda ilerler.
Aksi halde bilgi artar gibi görünür;
ama bilgelik eksilir.

Dr. Mehmet Yavuz

Hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte çorapla uyuma alışkanlığı yaygınlaşırken, uzmanlar bunun vücudun doğal biyolojik dengesini bozduğuna dikkat çekiyor. Uyku sırasında vücut sıcaklığının doğal olarak düşmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, çorap kullanımının bu süreci engelleyerek uyku kalitesini olumsuz etkilediğini ifade ediyor.

KAN DOLAŞIMI RİSK ALTINDA

Çorapla uyumanın en önemli risklerinden biri kan dolaşımı üzerindeki olumsuz etkisi olarak gösteriliyor. Özellikle lastikli ve dar çorapların ayak bileklerinde baskı oluşturarak kan akışını yavaşlattığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede pıhtılaşma ve tromboz gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Sağlıklı bir dolaşım için ayakların gece boyunca serbest bırakılması gerektiği vurgulanıyor.

AŞIRI ISINMA İÇ ORGANLARI ETKİLEYEBİLİR

Uykuya geçiş sırasında vücudun kendini soğutma mekanizmasını devreye soktuğunu belirten uzmanlar, çorapların bu doğal süreci engellediğini ifade ediyor. Isının hapsolmasıyla oluşan aşırı ısınmanın yalnızca uyku kalitesini düşürmekle kalmadığı, iç organların çalışma düzenini de olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, ayakların zaman zaman battaniye dışına çıkarılmasının vücut ısısını dengelemeye yardımcı olacağını söylüyor.

MANTAR VE CİLT ENFEKSİYONLARINA ZEMİN HAZIRLIYOR

Gece boyunca çorap içinde kalan ayaklarda terleme ve nem oluşumunun kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiliyor. Bu sıcak ve nemli ortamın mantar enfeksiyonları için uygun koşullar oluşturduğu belirtiliyor. Ayrıca sentetik ve düşük kaliteli çorapların uzun süreli kullanımının alerjik reaksiyonlara ve çeşitli cilt enfeksiyonlarına yol açabileceği ifade ediliyor.

SİNİR SİSTEMİ VE UYKU DÜZENİ OLUMSUZ ETKİLENİYOR

Uzmanlara göre, ayaklarda oluşan sıkışma hissi yalnızca fiziksel değil, sinir sistemi üzerinde de olumsuz etkilere neden oluyor. Sürekli baskı altında kalan sinir uçlarının huzursuzluk hissini artırdığı, bunun da uykuya dalma süresini uzatarak derin uyku evresine geçişi zorlaştırdığı belirtiliyor.

MS HASTALIĞINDA RİSK FAKTÖRLERİ GÜNDEMDE

Haberin devamında, uzun yıllar “gizemli hastalık” olarak tanımlanan Multipl Skleroz (MS) ile ilgili son araştırmalara da yer verildi. Bilim insanları, MS riskinin gebelik döneminden başlayarak yetişkinliğe kadar uzanan genetik ve çevresel faktörlerin etkisiyle şekillendiğini belirtiyor. Araştırmalar ilerledikçe yaşam alışkanlıklarının bağışıklık sistemi üzerindeki rolünün daha net ortaya çıktığı ifade ediliyor.

Editör: MELİN ÖZTÜRK

Yasak, çocukluk çağı obezitesinde en büyük paya sahip olduğu belirtilen 13 ürün kategorisini kapsıyor. Bu kapsamda gazlı içecekler, çikolata ve şekerlemeler, pizza, kek ve dondurmaların yanı sıra bazı kahvaltılık gevrekler, yulaf lapaları, sandviçler, şekerli ekmek ürünleri ve aromalı yoğurtlar yer alıyor.

Reklam kısıtlamasına girip girmeyeceği, her ürün için besin değerlerini esas alan bir puanlama sistemiyle belirlenecek. Doymuş yağ, tuz ve şeker oranı yüksek olup kabul edilebilir sınırların dışında kalan ürünlerin reklamları yasaklanacak. Daha sağlıklı olarak değerlendirilen ürünlerin ise reklamı yapılabilecek.

Uygulamanın denetimi Reklam Standartları Kurumu (ASA) tarafından yapılacak. Hükümet, bu düzenlemenin gıda sektörünü ürün içeriklerini daha sağlıklı hale getirmeye teşvik etmesini hedefliyor.

"Reklamlar çocukların beslenme alışkanlıkları üzerinde doğrudan etkili”

İngiltere hükümeti, reklam yasağının her yıl çocukların beslenmesinden yaklaşık 7,2 milyar kalorinin çıkarılmasını sağlayacağını, yaklaşık 20 bin çocukta obezitenin önlenmesine katkı sunacağını ve uzun vadede sağlık sistemine yaklaşık 2 milyar sterlinlik fayda sağlayacağını öngörüyor.

Hükümet, reklamların çocukların beslenme alışkanlıkları üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirterek, yeni düzenlemenin çocukları en çok kullandıkları medya ortamlarında ve en savunmasız oldukları zaman dilimlerinde korumayı amaçladığını vurguluyor.

İngiltere'de ilkokula başlayan çocukların yüzde 22,1'i fazla kilolu veya obez

Ülkedeki resmi verilere göre ilkokula başlayan çocukların yüzde 22,1'i fazla kilolu veya obezken, bu oran ilkokul sonunda yüzde 35,8'e yükseliyor.

5 yaşına kadar olan çocuklarda diş çürüğü ise ülkede hastaneye yatışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Küresel Hastalık Yükü (Global Burden of Disease) Kanser Çalışması’nın son verilerine göre, gerekli önlemler alınmadığı takdirde dünya genelinde kanser kaynaklı ölümlerin 2050 yılına kadar iki katına çıkması bekleniyor.

Araştırmayı yürüten uzmanlar, özellikle Güney Asya ve Sahra Altı Afrika’daki tabloya dikkat çekerek, milyonlarca kişinin önlenebilir ya da erken tedavi edilebilir kanserler nedeniyle hayatını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Bilim insanlarının 1990-2023 yılları arasındaki verileri inceleyerek 2050’ye yönelik projeksiyonlar oluşturduğu çalışmada, kanserin artık yalnızca yüksek gelirli ülkelerin sorunu olmadığı ortaya kondu. Araştırmaya göre, kanser yükünün giderek daha büyük bölümü düşük ve orta gelirli ülkelere kayıyor.

2023’te 10,4 milyon kişi kanserden hayatını kaybetti

Analize göre 2023 yılında dünya genelinde 18,5 milyon yeni kanser vakası tespit edildi, 10,4 milyon kişi ise kanser nedeniyle hayatını kaybetti. Bu rakam, dünya genelindeki her altı ölümden birinin kanser kaynaklı olduğunu gösterdi. Kanser ölümlerinin üçte ikisinden fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleştiği belirtildi.

Çalışmada, 2023 yılındaki kanser ölümlerinin yüzde 41,7’sinin değiştirilebilir risk faktörlerinden kaynaklandığı ifade edildi. Tütün ve alkol kullanımı, sağlıksız beslenme, yüksek vücut kitle indeksi, hava kirliliği ile zararlı iş ve çevre koşullarının bu ölümlerde önemli rol oynadığı kaydedildi.

Uzmanlar, etkili kamu politikalarıyla ve sağlıklı yaşamı teşvik eden düzenlemelerle her yıl milyonlarca kanser vakasının önlenebileceğini vurguladı.

2050’de 30,5 milyon yeni vaka bekleniyor

Otuz yılı aşkın verinin kullanıldığı projeksiyonlara göre, 2050 yılında dünyada her yıl yaklaşık 30,5 milyon yeni kanser vakası görülebilir ve yıllık kanser ölümleri 18,6 milyona ulaşabilir. Bu rakamlar, bugünkü seviyelerin neredeyse iki katına işaret ediyor.

Uzmanlara göre nüfus artışı ve yaşlanma bu yükselişte etkili olurken, yaşam tarzındaki değişimler, kentleşme, hava kalitesindeki bozulma ve ekonomik dönüşüm de kanser riskini artırıyor. Gerekli müdahaleler yapılmazsa bu eğilimin devam edeceği öngörülüyor.

“Önleme politikaları küresel öncelik olmalı”

Uzmanlar, erken teşhisin hayati önem taşıdığına dikkat çekerek, meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanseri gibi türler için tarama programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Tütün kontrolü, hava kalitesinin iyileştirilmesi, obeziteyle mücadele ve iş güvenliği önlemlerinin de güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Ayrıca, patoloji laboratuvarlarının artırılması, onkoloji alanında uzman sağlık personelinin yetiştirilmesi ve uygun maliyetli tedavilere erişimin sağlanmasının da sağlık sistemleri açısından zorunlu olduğu ifade edildi. Uzmanlar, güçlü kanser kayıt sistemleri olmadan ülkelerin etkili planlama ve ilerleme ölçümü yapamayacağını da belirtti.

Kanser artık gençleri de daha fazla etkiliyor

Araştırmada, kanserin artık yalnızca ileri yaştaki bireylerin hastalığı olmadığına da dikkat çekildi. Birçok bölgede, geçmişte daha ileri yaşlarda görülen bazı kanser türlerinin genç bireylerde de artış gösterdiği kaydedildi. Bu durumun eğitim, istihdam, aile hayatı ve ekonomik güvence üzerinde ciddi etkiler yarattığı vurgulandı.

Uzmanlar, 2050 yılına yönelik tahminlerin kesin bir kader olmadığını belirterek, “Önümüzdeki 25 yıl kritik önem taşıyor. Bilgi birikimimiz mevcut, şimdi ihtiyaç duyulan şey ortak irade ve kararlı adımlar” değerlendirmesinde bulundu.

İnceleme kapsamında işletmeden alınan savunmada, ayrımcılık yapılmadığı, küçük çocuğun menfaati gözetilerek yönlendirme yapıldığı ileri sürüldü.

Top havuzunda 90-140 santimetre arasında boy şartı bulunduğu, yetişkinlerin bu alana alınmadığı, ancak diğer oyuncakların kullanılabileceğinin çocuğun öğretmenine iletildiği savunuldu.

Mağdur çocuğun velisi tarafından sunulan görüşte ise 10 Nisan 2025'te yaşanan olayda, çocuğun öğretmeni ve bakıcısı S.K.O. eşliğinde top havuzuna girmek istediği, ancak işletme çalışanlarının "çocuğun diğer çocuklara zarar verebileceği" gerekçesiyle oyun alanına kabul etmediği belirtildi.

TİHEK, inceleme sonucu "ayrımcılık yasağının" ihlal edildiğine karar vererek, işletmeye üst sınırdan 204 bin 285 lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.

"Çocuğun üstün yararı ilkesiyle bağdaşmıyor"

TİHEK'in kararında, olaya ilişkin video kayıtları izlendiğinde, çocuğun özel gereksinimi nedeniyle diğer çocuklara zarar verebileceği veya zarar görebileceği hususunun ifade edildiği, ilgili oyun parkı görevlisi tarafından çocuğun bahsedilen boy sınırlaması aralığında olmaması nedeniyle içeri alınamayacağına dair bir değerlendirme yapılmadığının tespit edildiği kaydedildi.

Kararda, M.A.Y'nin diğer çocuklara zarar verebileceği veya zarar görebileceği yönündeki ön yargı ve aşırı korumacı refleks nedeniyle alınmayarak "ayrı tutma" suretiyle dışlanmasının, çocuğun üstün yararı ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirmesine yer verildi.

Anayasa'nın 10'uncu maddesi ile 6701 sayılı Kanun'daki eşit muamele ve ayrımcılık yasağı hükümlerine atıf yapılan kararda, engellilik temelinde ayrımcılığın açıkça yasaklandığı vurgulandı.

Kararda, engelli çocukların akranlarından ayrı tutulmaksızın, eğlence ve dinlenme olanaklarından eşit biçimde yararlanabilmelerinin sağlanması ve sosyal yaşamın tüm alanlarına dahil edilebilmeleri için tüm çocukların erişimine uygun, kapsayıcılık ilkesi çerçevesinde tasarlanmış oyun alanlarının oluşturulması ve engelliliğin önündeki davranışsal bariyerlerin kaldırılmasına yönelik çabaların güçlendirilmesinin büyük önem taşıdığının altı çizildi.

Türkiye’de de doğurganlık hızı hızla azalıyor. Son TÜİK rakamlarına göre Türkiye’de bu sayı 1,48’e kadar düştü. Bir yandan politika yapıcılar bir yandan bilim adamları Türkiye nüfusunun artırılabilmesi için çözüm arayışında.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) düzenlediği 13. Üreme Sağlığı ve İnfertilite Kongresi’nde kısırlığın sebepleri ve çok istemelerine rağmen çocuk sahibi olamayan ailelerin çocuk sahibi olabilmesi için çözüm önerileri tartışıldı.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Ali Sami Gürbüz, gençlere “erken evlenin” çağrısında bulundu. Günümüzün sosyo ekonomik şartları sebebiyle gençlerin evlilik öncesinde kariyer yapma, evlenenlerin ise çocuktan önce ev ya da araba sahibi olma veya gezip tozma gibi kriterleri öncelediklerini hatırlatan Doç. Dr. Gürbüz, “Kısırlık hem kadın hem de erkeklerin problemi. Yaş ilerledikçe hem kadının hem de erkeğin çocuk sahibi olma ihtimali zayıflamaya başlıyor. 25 yaşındaki sağlıklı bir kadının aylık olarak anne olma şansı yüzde 25-30 iken, 35 yaşında bu yüzde 15’e düşer. Düşük yapma riski 25 yaşında yüzde 10 iken 35 yaşında bu yüzde 20’ye yükselir. 35 yaşındaki bir erkeğin baba olma şansı hâlâ yüksektir ancak sperm hareketliği azalmaya başlar. DNA hasar oranı artabilir. Gebelik elde etmek daha uzun sürebilir. Günümüzde 15-20 yıl öncesine göre daha geç evleniliyor. Bu da çocuk sahibi olma şansını düşürüyor. Erken evliliklerin teşvik edilmesi gerekir. Gerçi doğru bir kararla devlet çeşitli krediler vererek ekonomik sebeplerle evlenemeyen gençleri destekliyor. Bu desteklerin daha da artırılması gerekir” dedi.

Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) Başkanı Prof. Dr. Barış Ata da tıbbın bugün ulaştığı noktada çocuk doğar doğmaz ileride çocuk sahibi olup olamayacağının belirlenebileceğini söyledi. Kısırlığı gösteren yaklaşık 10 tane genin tanımlandığını ifade eden Prof. Dr. Ata, bu genetik mutasyonların bulunduğu kişilerin çocuk sahibi olma konusunda problem yaşadığını belirterek, “Bunu doğar doğmaz ölçmek mümkün. Şu anda 20 genetik hastalığa bakan genetik paneller var. Mesela SMA hastalığına bakılıyor. Bunlara eklenen başka testlerle çocuk doğunca alınacak kandan erken menopoza girip girmeyeceği öğrenilebilir. Buna göre tedbirler alınır. Özellikle bizim ülkemizde akraba evlilikleri fazla olduğu için genetik mutasyonlar daha fazla görülüyor” dedi.

10 YILDA BİR EDİRNE KAYBETTİK

Toplumların nüfusunun sabit kalabilmesi için doğurganlık hızının en az 2,1 seviyesinde olması gerekiyor. Yani sağlıklı nüfus artışı için bir kadının en az 2,1 çocuk doğurması bekleniyor. Oysa bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de doğurganlık hızı hızla azalıyor. Son TÜİK rakamlarına göre Türkiye’de bu sayı 1,48’e kadar düştü. 2015 yılında 1 yılda yapılan canlı doğum 1 milyon 336 bin 908 iken, 2023 yılında ilk kez bir milyonun altına düşerek 958 bin 408 oldu. 2024 yılında ise 937 bin 559’a geriledi. Bu 10 yıl içinde yaklaşık olarak bir Edirne ilinin nüfusumuzdan eksildiğini gösteriyor.

YUMURTA DONDURMA KRİTERLERİ KOLAYLAŞTIRILMALI

Günümüz hayat şartları ve çevresel etkenler sebebiyle kadınlarda yumurta rezervlerinin genç yaşta hızla azalmaya başladığı ve bunun da kısırlık oranlarının artışında önemli bir faktör olduğunun altını çizen Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği (TSRM) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Işıl Kasapoğlu, “Bu durumda ileri yaşta da çocuk sahibi olabilmek için yumurta dondurma önerilebilir. Ancak bu tedavinin de erken yaşta yapılması gerekir. Çünkü 20 yaşındaki bir kadının yumurta kalitesi ve sayısı ile 40 yaşındaki kadının aynı değildir. Eve bir canlı bebek götürebilmek için 42 yaşındaki kadının 33 tane yumurtasını dondurması gerekirken, 32 yaşındaki kadının 15 tane dondurması yeterlidir. Türkiye’de yumurta dondurma izni bazı özel kriterlere göre verilmektedir. Oysa günümüzde doğurganlığın korunabilmesi için bu kriterler kolaylaştırılmalı ya da serbest bırakılmalıdır” dedi.

DOĞURGANLIK CHECK-UP’I YAPILSIN

Birçok çiftin çocuk sahibi olmayı ertelerken kendi üreme sağlığı hakkında hiçbir bilgisi olmadığını söyleyen Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği’nin (TSRM) Genel Sekreteri Prof. Dr. Yaprak Üstün, erteleme kararından önce evli çiftlerin çocuk sahibi olup olmayacaklarının kontrol edilebileceği bir check-up yaptırması gerektiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Üstün, “Hem kadınlar hem erkekler için bunu ölçebilecek testler var. Yumurtalık rezervi taraması, sperm sayısı ve kalitesi ölçme gibi... Çiftlerin çocuk erteleme kararından önce mutlaka doktora giderek ne kadar zamanlarının kaldığını öğrenmesi gerekir. Eğer doktor bekleyebilirsiniz derse, çocuk sahibi olmak istediklerinde çok geç kalmış olmazlar” diye açıkladı.

KISIRLIK TEDAVİLERİ ÖZEL DAL OLMALI

Tıptaki teknolojik gelişmelerle birlikte kısırlık tedavileri ve tüp bebek uygulamalarının büyük bir hızla geliştiğine dikkat çeken Prof. Dr. Barış Ata, “Bu kapsamda, Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite alanı, modern tıbbın en hızlı gelişen, en çok bilimsel yenilik üreten ve en yüksek multidisipliner iş birliği gerektiren dallarından biri olarak öne çıkmaktadır. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığının temel eğitiminden çok daha ileri düzeyde hormonal, genetik, metabolik, cerrahi ve laboratuvar bilgi birikimi gereklidir. Bu alanlarda yeterliliğin sağlanması, yalnızca temel uzmanlık eğitimiyle mümkün değildir. İleri düzey süreç, özel bir eğitim gerektirir. Üreme endokrinolojisi ve infertilite, batıda uzun yıllardır bağımsız bir yan dal olarak kabul edilmiştir. Bizde ise sadece 6 aylık bir sertifikasyon ile üremeye yardımcı teknoloji eğitimi verilmektedir Türkiye, tüp bebek uygulamalarında dünya çapında başarıya sahip bir ülke olmasına rağmen, bu alanda yan dal yapılanmasının eksikliği hem klinik hizmetlerde hem akademik üretimde hissedilmektedir. Bu kongrede yabancı uzmanlarla üreme endokrinolojisi ve infertilite alanın bir yan dal olabilmesi için atılması gereken temel adımlar da tartışıldı” dedi.

Halk arasında Çin tuzu olarak bilinen monosodyum glutamat (MSG) maddesinin bağırsak iç yüzeyini bozduğunu söyleyen Kocaeli Üniversitesi Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı ve Türk Pediyatri Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi, Prof. Dr. Metin Aydoğan “Katkı maddesi içeren yiyecek ve içecekler, hazır meyve suları, işlenmiş gıdalar, bağırsak epitelini darmadağınık ediyor. Bu da pek çok hastalığın sadece alerjik hastalıkların değil, MS’i de artıyor, ilerde kanser riskini de artırıyor. Sindirim sisteminin merkezi olan ve ikinci beyin olarak tanımlanan bağırsakların sağlığı, bütün metabolizmayı etkilemektedir. Bağışıklık sistemi hücrelerinin yüzde 70’i bağırsaklarda bulunmaktadır. Bağırsak iç yüzeyi bozulursa, sızan toksinler, mikroplar ve sindirilmemiş besinler kan dolaşımına karışır, bağışıklık sistemi ise tanımadığı bu maddelere karşı saldırıya geçer. Yani bağışıklık sistemi kendi dokusuna saldırır” dedi.

Abur cuburların içindeki Çin tuzunun bağımlılık yaptığını ifade eden Prof. Dr. Aydoğan “Paketlenmiş ve işlenmiş gıdalar en çok MSG içeren ürünlerdir. Özellikle noodllelar, hazır çorbalar, cipsler, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis), krakerler, dondurulmuş gıdalar ve fast food ürünleri MSG içerebilir. Bu tür yiyecekler çocukların lezzet algısını bozarak ya da yanıltarak o gıdaların daha çok tüketilmesine sebep oluyor yani bir tür bağımlılık oluşturuyor. Ayrıca çocuklarda beyin gelişimi ve dikkat eksikliği gibi problemlerle birlikte hormonal bozukluklar, diyabet ve obezite riskini de artıyor. Eğer çocuklarınıza zarar vermek istiyorsanız cips yedirin” diye konuştu.

TEMİZLİK MADDELERİNE DİKKAT

• Evde kullanılan ve dışarıda maruz kalınan temizlik maddelerinin de hava yolu ya da ağızdan alınarak hava yolları epiteli ile bağırsak epitelini bozduğunu söyleyen Prof. Dr. Metin Aydoğan dikkat edilmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:
• Kargodan, market ve manavdan gelen paketleri evin içinde açmayın. O plastik partiküller, havada asılı kalıyor. Çocuklar ve erişkinler bunları soluduklarında dolaşım sistemine katılıyor.
• Bulaşık makinelerinin içine parlatıcı koymayın.
• Çamaşır makinesine yumuşatıcı koymayın.
• Özellikle büyük restoranlarda çok hızlı yıkamalar yapıldığı için tabak ve bardakların üzerinde çok ciddi deterjan kalıntıları kalıyor. Bunları da ağız yoluyla alıyoruz.

Günlük hayatın koşuşturması, fark etmeden bedenimizi ve zihnimizi yıpratıyor. Sindirim sistemimizden bağışıklığımıza, kalbimizden uyku düzenimize kadar her şeyi etkiliyor. Bedeninizin sessiz mesajlarını görmezden gelmeyin. Kendinize zaman ayırın, zihninizi dinleyin, ruhunuza şefkatle yaklaşın. Çünkü stres, görmediğimiz yerlerde bile iz bırakıyor. 

Stres erkeklerde bedeni, kadınlarda ruhu daha çok yıpratır. Erkek bedeni stresle kasılır, yorulur; kadın zihni ise suskun fırtınalarla dolup taşar. Bedeninin sesini dinle, zihnini sakinleştir. Stres seni parçalamadan önce, sen onu yönet.