Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Bugün Avrupa'nın Türkiye'ye duyduğu ihtiyaç, Türkiye'nin Avrupa'ya olan ihtiyacından daha fazladır. Yarın bu ihtiyaç daha da artacaktır. Avrupa bir yol ayrımındadır. Ya Türkiye'nin büyüyen gücünü ve küresel ağırlığını birliğin dar boğazdan çıkışı için bir fırsat olarak görecekler ya da dışlayıcı söylemlerin Avrupa'nın geleceğini karartmasına müsaade edecekler" dedi.

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında Beştepe’de toplandı. Toplantının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, gündeme dair değerlendirmelerde bulundu. Konuşmasının hemen başında dün yaşanan fırtınadan etkilenen Gaziantep, Şanlıurfa ve Adıyaman başta olmak üzere illerdeki vatandaşlara geçmiş olsun dileklerini ileten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Aşırı yağışların ve fırtınanın da etkisiyle meydana gelen kazalarda hayatını kaybeden kardeşlerimize Allah'tan rahmet diliyor, yaralı vatandaşlarımıza acil şifalar temenni ediyorum. Tarım ve İçişleri Bakanlarımız sahadaki birimlerimizle durumu yakından takip etmekte, hasar tespit çalışmalarını titizlikle yürütmektedirler" ifadelerini kullandı.

"Türkiye ezberlerin bozulduğu, belirsizliğin arttığı, insanlığın yol ve yön arayışının hızlandığı günümüzde bölgesinin en güçlü, en istikrarlı ülkesi olarak göz doldurmakta"

Türkiye’nin dünyada yaşanan olumsuz gelişmelerden artık eskisi kadar etkilenmediğine dikkati çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dünyanın ve bölgemizin çatışmaların, siyasi ve ekonomik çalkantıların, sosyal gerilimlerin girdabında sağa sola savrulduğu bir dönemde Türkiye rotasından ayrılmadan emin adımlarla hedeflerine doğru ilerliyor. Yaşadığımız her hadise Türkiye'nin dayanıklılığını ortaya koyuyor. Bölgemizdeki her kriz Türkiye'nin son 23 yılda kat ettiği büyük mesafeyi ispat ederken, ülkemizin istikrar adası konumunu daha da perçinliyor. Türkiye ezberlerin bozulduğu, belirsizliğin arttığı, insanlığın yol ve yön arayışının hızlandığı günümüzde bölgesinin en güçlü, en istikrarlı ülkesi olarak göz doldurmakta, adından söz ettirmektedir. Şunu büyük bir gururla ifade etmek isterim ki bugün artık her alanda kendi ayakları üstünde durabilen, hatta bunun da ötesine geçerek dostlarına ve kardeşlerine en zor zamanlarında destek veren bir Türkiye vardır. Karşılaştığımız onca engele rağmen 23 yıldır sabırla uyguladığımız stratejilerin semerelerini topladığımız bir dönemdeyiz" dedi.

"12 aylık ihracat tutarında ilk defa 275,8 milyar dolara çıkarak Cumhuriyet tarihimizin rekorunu kırdık"

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin birçok avantaj sağladığını ve bu avantajlar sayesinde tüm dünyayı kara kara düşündüren savaşın yıkıcı etkilerini birçok alanda en düşük seviyede tutmayı başardıklarını dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Geçen hafta açıklanan kritik veriler, Türkiye ekonomisinin küresel krizleri yönetme kapasitesini bir kez daha teyit ve tescil etmiştir. Bölgemizdeki savaşa rağmen ihracatımız nisanda güçlü bir performans sergiledi. Nisan ayında ihracatımız yıllık yüzde 22,3 artışla 25,4 milyar dolara ulaştı. Ocak-nisan dönemi ihracatımız ise 88 milyar 630 milyon doları buldu. 12 aylık ihracat tutarında ilk defa 275,8 milyar dolara çıkarak Cumhuriyet tarihimizin rekorunu kırdık. İhracatımızın detaylarına baktığımızda ümitvar bir tabloyla karşılaşıyoruz. 166 ülke ve bölgeye ihracatımız arttı. 26 sektörün tamamında ihracatımız yükseldi. Sektörler sıralamasında 3,9 milyar dolarla otomotiv liderliğini sürdürürken, 3,1 milyar dolarla kimyevi maddeler ikinci, 1,8 milyar dolarla elektrik elektronik üçüncü, 1 milyar 451 milyon dolarla hazır giyim dördüncü oldu. Savunma ve havacılık ihracatımızın 962 milyon dolara ulaşmasını ayrıca kıymetli buluyoruz. Böylece yılın ilk dört ayında bu alanda yüzde 28 oranında artış kaydederek önemli bir başarıya imza attık. Bir diğer çarpıcı rakam şudur; bin 18 firmamız ilk kez yurt dışına ürün satma başarısı göstermiştir. Ticarette korumacılık eğilimlerinin güçlendiği, talebin daraldığı ve jeopolitik risklerin tırmandığı bir dönemde bu ihracat rakamları takdire şayandır. Şu da bir gerçek ki Türkiye'nin potansiyeli bunun çok çok üzerindedir. İnşallah yeni pazarlara açılarak ihracatı teşvik ederek, ihracatçılarımıza destek olarak daha yüksek rakamlara ulaşacağız" açıklamasında bulundu.

"Turizm gelirimiz yılın ilk çeyreğinde geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 4,2 artarak 9 milyar 896 milyon dolara yükseldi"

Türkiye’nin turizm alanında da oldukça verimli bir dönem geçirdiğini söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Biliyorsunuz 2025 yılını turizmde 64 milyon ziyaretçi ve 65,2 milyar dolar turizm geliriyle kapatmıştık. Sektörü olumsuz etkileyen çeşitli zorluklara rağmen hamdolsun 2026’ya çok güçlü bir giriş yaptık. Turizm gelirimiz yılın ilk çeyreğinde geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 4,2 artarak 9 milyar 896 milyon dolara yükseldi. Yine bu dönemde turist sayımız yüzde 4,2 oranında artışla 9 milyon 219 bine ulaştı. İlk çeyrekte yabancı ziyaretçilerin kişi başı gecelik ortalama harcaması ise 116 dolardan 119 dolara çıktı. Ekonomimize ve sektörümüze hayırlı uğurlu diyorum" dedi.

Bu sene Türkiye'nin uluslararası görünürlüğünü artıracak zirvelere ve etkinliklere ev sahipliği yapacağını da hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’de düzenlenecek uluslararası etkinliklerin de Türk turizminin yıldızının parlamasına katkı sunacağına inandığını söyledi.

"İşsizlik oranımız tek haneli seyrini 35’inci ayında da korumuş oldu"

Verilerin sadece ihracat ve turizmde değil, istihdam tarafında da umut verici olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, "İşsizlik oranı bir önceki aya göre 0,3 puan azalarak yüzde 8,1’e geriledi. İstihdam sayımız aynı dönemde 226 bin kişi artarak 32 milyon 425 bin kişiye, istihdam oranımız ise 0,3 puan artarak yüzde 48 buçuğa yükseldi. Keza iş gücü sayımız mart ayında bir önceki aya göre 129 bin kişi artarak 35 milyon 298 bin kişiye ulaştı. İş gücüne katılma oranımız ise 0,1 puan artışla yüzde 52,8’e çıktı. Böylece işsizlik oranımız tek haneli seyrini 35’inci ayında da korumuş oldu. Bununla birlikte atıl iş gücü oranındaki yükselişi de dikkatle takip ediyoruz" diye konuştu.

"Enflasyonla mücadelede küresel atmosfer itibarıyla rüzgara karşı yürüyor olsak da irademizde en küçük bir gerileme yoktur"

İhracat, istihdam ve turizmdeki olumlu tabloya rağmen savaşın etkilerinin enflasyon rakamlarında hissedildiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bugün nisan ayı enflasyon oranı yüzde 4,18 olarak açıklandı. Halen çok yüksek seyreden akaryakıt fiyatları dünyada olduğu gibi bizde de enflasyon üzerinde ağır baskı oluşturuyor. Enflasyonla mücadelede küresel atmosfer itibarıyla rüzgara karşı yürüyor olsak da irademizde en küçük bir gerileme yoktur. Karamsarlığa kapılmadan, felaket tellallarına kulak asmadan biz doğru bildiğimiz yolda sağlam adımlarla ilerlemekte kararlıyız" ifadelerini kullandı.

"Avrupa içerisinde özellikle belli kesimlerde Türkiye'ye karşı kökleşmiş olan önyargıları bir türlü aşamadık"

Avrupa Birliği ve Türkiye ilişkilerine dair konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, son dönemde Türkiye'nin Avrupa'daki konumuna dair yine Avrupalı aktörlerin bazı yıpratıcı tartışmaları körüklediğini söyledi. Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliğine dair süreci tarih tarih sıralayan ve süreç içerisinde Türkiye’nin çeşitli sebeplerle çifte standartlara maruz kaldığını söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu ifadeleri kullandı:

"Biz maruz kaldığımız onca çifte standarda rağmen tam üyelik yolundaki çalışmalarımızı inatla sürdürdük. Bugün de Avrupa Birliği kurumlarıyla ve ülkeleriyle karşılıklı temaslarımız yoğun bir şekilde devam ediyor. Ancak burada şunu çok net ifade etmem gerekiyor; ilk başvuru tarihimiz olan 1950’den beri Avrupa içerisinde özellikle belli kesimlerde Türkiye'ye karşı kökleşmiş olan önyargıları bir türlü aşamadık. Kimi zaman demokrasimizi dillerine doladılar, kimi zaman ekonomimizi tehdit olarak gördüler, kimi zaman nüfusumuz üzerinden korku yaydılar, kimi zaman inancımızı bahane ederek bizi ötekileştirdiler ama her seferinde Türkiye'yi dışlayacak, Türkiye'nin tam üyelik sürecini yavaşlatacak, Türkiye'yi kapıda bekletecek bir bahane mutlaka buldular. Türkiye değişti, dönüştü. Ekonomisini ve demokrasisini güçlendirdi. Ama bu çevrelerin ülkemize yönelik çarpık yaklaşımında hiçbir değişim olmadı. Biz diğer aday ülkelerden farklı olarak işte bu zihniyetle ve temsilcileriyle de mücadele etmek zorunda kaldık. Merhum Özal'ın dediği gibi sadece uzun ince değil, aynı zamanda suni engeller ve engebelerle dolu bir yolda yürüdük. Teessüfle belirtmeliyim ki bu yolculuk yine aynı zeminde devam ediyor. Türkiye'ye yönelik stratejik şaşılık maalesef birliğin pek çok kurumunda hem de çok bariz biçimde varlığını muhafaza ediyor."

"Bugün Avrupa'nın Türkiye'ye duyduğu ihtiyaç, Türkiye'nin Avrupa'ya olan ihtiyacından daha fazladır"

Türkiye olmadan Avrupa Birliği’nin tamamlanamayacağını dile getiren Erdoğan, "Gelinen noktada bir gerçeği açık açık dile getirmek durumundayım. Dün olduğu gibi bugün de mesele Ankara'nın nerede durduğu değildir. Mesele Brüksel'in geleceğin dünyasında nerede olmak istediğidir. Kendini nerede gördüğüdür. Türkiye'nin tam üye olarak yer almadığı bir Avrupa Birliği'nin küresel bir aktör ve çekim merkezi olmayacağı artık anlaşılmalıdır. Biz hini hacette varlığı hatırlanacak, ihtiyaç duyulunca kapısı çalınacak, sahir zamanlarda ötelenecek bir ülke değiliz. Hiçbir zamanda olmayacağız. Avrupa Birliği Türkiye'nin yapıcı tavrının kıymetini çok iyi bilmeli, bunu hor kullanmamalı, bunu zora sokacak eylem ve söylemlerden imtina etmelidir. Unutulmasın ki ne Türkiye eski Türkiye'dir ne de dünya eskisi gibi batılı devletlerin nüfus alanına sıkışmış haldedir. Bölgesel işbirliklerinin önem kazandığı, yeni aktörlerin boy, verdiği küresel sistemin çok kutupluluğa doğru hızla evrildiği yeni bir dünya kuruluyor. Ve Türkiye yeni sistemin kutup başlarından biri olmaya namzet en güçlü ülkeler arasında yer alıyor. Bakın açık söylüyorum. Bugün Avrupa'nın Türkiye'ye duyduğu ihtiyaç Türkiye'nin Avrupa'ya olan ihtiyacından daha fazladır. Yarın bu ihtiyaç daha da artacaktır. Avrupa bir yol ayrımındadır. Ya Türkiye'nin büyüyen gücünü ve küresel ağırlığını birliğin dar boğazdan çıkışı için bir fırsat olarak görecekler ya da dışlayıcı söylemlerin Avrupa'nın geleceğini karartmasına müsaade edecekler. Bizim temennimiz Avrupa'daki karar alıcıların siyasi ve tarihi önyargılarını artık terk ederek Türkiye'yle samimi, sahici ve göz hizasında ilişkiler geliştirmeye odaklanmalarıdır. Böyle bir ilişkinin kazananı Türkiye'nin de ayrılmaz parçası olduğu Avrupa kıtası olacaktır. Biz milletimizin yüksek menfaatlerini rehber edinerek bu yolda sabırla vakarla alnımız ak, başımız dik bir şekilde yürümeye devam edeceğiz" dedi.

Kurban Bayramı tatili 9 gün oldu

Konuşmasının son kısmında vatandaşlara iki müjdeli haberi olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bu sene Kurban Bayramı'nı inşallah 27-30 Mayıs tarihleri arasında idrak edeceğiz. Kamu çalışanlarımızın 26 Mayıs Salı günü öğleden sonra başlayacak olan resmi tatillerine 1,5 gün daha eklenmesini kararlaştırdık. Böylece pazartesi tam gün ve salı öğleye kadar olmak üzere bayram öncesi 1,5 günü idari izin kapsamına alarak, toplamda 9 günlük bir tatil imkanı vermiş oluyoruz. Hayırlı uğurlu olsun diyorum. Aile ve Gençlik Fonu'yla yuva kurmak isteyen gençlerimizi 200 ile 250 bin lira arasında bir rakamla destekliyoruz. Krediden faydalanan ve vade döneminde çocuk sahibi olan gençlerimize yönelik bir kolaylık sağlamıştık. Geri ödeme süresi içerisinde ilk çocuk sahibi olan çiftlerin 12 aylık taksitini hibe etmeye ve kalan taksitlerini 12 ay ertelemeye karar vermiştik. Şimdi bunu bir adım öteye taşıyoruz. Geri ödeme dönemi içerisinde ikinci çocuğun da olması halinde kalan taksitlerin tamamını hibe edeceğiz" ifadelerini kullandı.

Ömer Faruk Karataş - Fırat Demir

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Nisan enflasyonunu duyurdu. Her ayın 3’ünde açıklanan enflasyon verileri takvim nedeniyle bugün açıklandı. Milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren kritik veri saat 10.00’da kamuoyuna duyuruldu.

28 Şubat’ta Orta Doğu’da başlayan savaşın sonucunda petrol ve enerji fiyatları rekor üzerine rekor kırmıştı. Art arda gelen zamların ise Nisan enflasyonuna etkisi merak ediliyor.

ANKETLER NE DEMİŞTİ?

AA Finans'ın enflasyon beklenti anketi de geçtiğimiz günlerde açıklanmıştı. Ankete katılan ekonomistlerin nisanda aylık enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 3,19 oldu.

Mart ayında ise ekonomistlerin beklentileri yüzde 2,40 iken gerçekleşen enflasyon yüzde 1,94 olmuştu.

TÜİK NİSAN ENFLASYONUNU AÇIKLADI

Son olarak ise TÜİK Nisan enflasyonunu açıkladı. Buna göre Nisan enflasyonu yüzde 4,18 oldu. Yıllık enflasyon ise yüzde 32,37 olarak gerçekleşti.

İran savaşının başlangıcından itibaren kilit konumda bulunan ve Tahran yönetiminin ABD’ye karşı manevra alanını genişleten Hürmüz Boğazı, Washington’ın karşı abluka hamlesiyle dengeleri değiştirmiş olabilir. Petrol gelirlerinden mahrum kalan İran, aynı zamanda üretilen petrolün ihraç edilememesinden kaynaklanan depolama krizi ile karşı karşıya. ABD’nin beklentisi, savaş öncesinde dahi ekonomik darboğazda olan ülkede Hürmüz ablukası ile mali ve ekonomik sorunları derinleştirerek İran yönetimini “pes ettirmek”. Nitekim İran nükleer dosya ve Hürmüz meselelerinin birbirinden ayrılmasını talep ediyor ve öncelikle Hürmüz’ün açılmasını istiyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’tan geri adım sinyali yok.

‘VURMAKTAN DAHA ETKİLİ’

Çarşamba günü Axios’a İran’ın limanlarına yönelik ablukanın “bombalamaktan” daha etkili olduğunu düşündüğünü aktaran ABD Başkanı, “Şişmiş domuz gibi boğuluyorlar. Durum onlar için daha da kötüye gidecek” demişti. Önceki gün de Oval Ofis’teki bir etkinlikte konuşan Trump, İran’la görüşmelerin “telefonla yürütüldüğünü” belirterek, “Abluka dahice bir hamle ve yüzde 100 çalışıyor. Artık hiçbir askeri güçleri kalmadı. Teslim olmak zorundalar, yapacakları tek şey bu. ‘Pes ediyoruz’ demeleri yeterli” ifadelerini kullandı. Trump’ın özgüvenli yaklaşımının arkasında ise Hürmüz’deki ablukanın İran’ın petrol gelirlerinden uzun vadeli de zarara girme ihtimali var.

ABD’nin Hürmüz’de uyguladığı karşı abluka nedeniyle, İran’ın ihraç edemediği petrolü depolamak zorunda kaldığı ve depolama kapasitesinin 3 ila 7 hafta arasında tamamen dolacağı belirtiliyor. İran’ın Çin’e demiryolu ile petrol ihracı denemesi, Hark adasındaki süper tankerlerin depolama amaçlı kullanımı gibi yollara başvurmasının krizin gerçek olduğuna işaret ettiği değerlendirmeleri var. Uzmanlara göre bu durumun İran’ın bir noktada üretimi tamamen kesmek zorunda kalması ve kuyularının kalıcı hasara uğrayarak ileride tekrar açıldıklarında verimliliklerinin düşmesine neden olabilir.

Petrol üretim hatları üzerindeki baskının yanı sıra İran’ın ülkenin yeniden inşası için en az 270 milyar dolara ihtiyacı olduğu, altyapı onarımı için gereken çelik üretimi tesislerinin de vurulmasının bu konudaki manevra alanını kısıtladığı aktarılıyor. Batı basınında çıkan haberlere göre savaş öncesi dahi ekonomik darboğazda olan ülkede 12 milyonluk bir iş gücünün tehlike altında olduğu, sürecin uzaması halinde ekonomik krizin ocak ayındakine benzer bir ayaklanmayı tetikleyebileceği, ABD’nin de bunu hedeflediği belirtiliyor.

‘ABD SIKIŞTIRDI AMA GERİ ADIMA YETMEZ’

ABD’nin karşı abluka hamlesinin İran tarafında nasıl bir etki yarattığını, İran Araştırmaları Merkezi’nden akademisyen Oral Toğa Hürriyet’e değerlendirdi. Toğa’ya göre Trump’ın “abluka bombalamadan iyi çalışıyor” çıkışı “kısmen doğru” bir gözlem. “Ekonomik basınç Tahran üzerinde geri çevrilemez bir maliyet biriktiriyor ancak rejimin hayatta kalma hesabı saf ekonomik mantığa indirgenemez” diyen Toğa, mevcut haliyle ablukanın İran’a geri adım attırmayacağı görüşünde: “Tahran’ın masaya inmesi için ablukanın iç istikrarsızlığı tetiklemesi ve DMO’nun maliyet-fayda denkleminde negatife geçmesi gerekir. Trump’ın ‘pes et’ çağrısı bu yüzden psikolojik operasyon mahiyetinde.”

AYAKLANMA OLASI DEĞİL

Ancak İran uzmanı, Tahran’ın petrol fazlasını mevcut yöntemlerle elden çıkarmasının mümkün olmadığını belirterek bir noktada üretimin durdurulması gerekeceği ve bunun da İran için gelir kaybı yaratacağını söyledi. Toğa’ya göre ABD’nin beklediği halk ayaklanması ise kısa vadede olası değil. ”Ayda 22 güne varan internet kesintileri mobilizasyonu zayıflatıyor, ocaktaki sert müdahale caydırıcılık yaratıyor ve abluka protestoları ‘dış destekli’ çerçeveye oturtmayı kolaylaştırıyor” diyerek bu üç unsurun ocak protestolarından farklı bir denklem kurduğunu söyleyen Toğa, “Kısa vadede parçalı ve sınırlı protestolar, orta-uzun vadede ise daha ciddi sarsıntılar olası” dedi. Toğa ayrıca Tahran yönetimi arasındaki mücadele için, “Ekonomik daralma bu fayı kapatmak yerine derinleştirir ama İran siyasal kültürünün konsolidasyon refleksi güçlü. Açık bir ayrılık değil, yavaşlayan karar süreçleri ve DMO lehine pekişen güç dengesi muhtemel sonuç” yorumunu yaptı.

DENKLEM TERSE DÖNDÜ

İran’ın Hürmüz’den yalnızca petrol değil gıda ve tarım ticareti de yaptığını belirten Toğa, buna rağmen ablukanın insani kriz yaratma ihtimalinin düşük olduğu ancak tarımsal üretimi etkileyerek gıda enflasyonunu tırmandırabileceği görüşünde. Savaşın başında ABD’nin “önce Hürmüz açılsın” söyleminin karşı abluka sonrası İran tarafından dile getirilmesinin süreçteki değişimi çarpıcı şekilde yansıttığını kaydeden Toğa, “Şubat sonu-nisan başı döneminde Hürmüz İran’ın elinde bir caydırıcılık enstrümanıydı, 13 Nisan ablukasıyla denklem tersine döndü” dedi.

ABD’nin İran’ı aynı silahla vurduğuna dikkati çeken Toğa, “Tahran’ın yeni söylemi olan ‘ablukayı kaldırın, sonra nükleeri konuşuruz’ formülü, kaldıracı kaybetmiş bir tarafın çıkış yolu arayışı” değerlendirmesini yaptı.

TRUMP: ‘BÜYÜK FARKLA KAZANMAK İSTİYORUM’

ABD Başkanı Donald Trump dün Beyaz Saray’da Bireysel Emeklilik Kararnamesi imzaladıktan sonra basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İran’ın anlaşma yapmak için can attığını ifade eden Trump, İran’la görüşmeleri kendisi ve birkaç kişi dışında kimsenin bilmediğine dikkat çekti. Ayrıca Trump İran’ın artık petrolden hiç para kazanamadığını belirtti. İran savaşını kazandıklarını ancak ‘daha büyük bir farkla kazanmak istediğini söyleyen Trump, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumu ülkeden çıkaracaklarını ifade ederek “Bunu ele geçirmek istiyoruz. Öyle ya da böyle alacağız. Ya elde edeceğiz ya da alacağız. Ya bize verecekler ya da biz alacağız. Bu hiç de zor olmayacak” dedi.

GERİ ADIMA YETMEZ

“Ekonomik basınç Tahran üzerinde geri çevrilemez bir maliyet biriktiriyor ancak rejimin hayatta kalma hesabı saf ekonomik mantığa indirgenemez” diyen Toğa, mevcut haliyle ablukanın İran’a geri adım attırmayacağı görüşünde: “Tahran’ın masaya inmesi için ablukanın iç istikrarsızlığı tetiklemesi ve DMO’nun maliyet-fayda denkleminde negatife geçmesi gerekir. Trump’ın ‘pes et’ çağrısı bu yüzden psikolojik operasyon mahiyetinde.”

AYAKLANMA OLASI DEĞİL

Ancak İran uzmanı, Tahran’ın petrol fazlasını mevcut yöntemlerle elden çıkarmasının mümkün olmadığını belirterek bir noktada üretimin durdurulması gerekeceği ve bunun da İran için gelir kaybı yaratacağını söyledi. Toğa’ya göre ABD’nin beklediği halk ayaklanması ise kısa vadede olası değil. ”Ayda 22 güne varan internet kesintileri mobilizasyonu zayıflatıyor, ocaktaki sert müdahale caydırıcılık yaratıyor ve abluka protestoları ‘dış destekli’ çerçeveye oturtmayı kolaylaştırıyor” diyerek bu üç unsurun ocak protestolarından farklı bir denklem kurduğunu söyleyen Toğa, “Kısa vadede parçalı ve sınırlı protestolar, orta-uzun vadede ise daha ciddi sarsıntılar olası” dedi. Toğa ayrıca Tahran yönetimi arasındaki mücadele için, “Ekonomik daralma bu fayı kapatmak yerine derinleştirir ama İran siyasal kültürünün konsolidasyon refleksi güçlü. Açık bir ayrılık değil, yavaşlayan karar süreçleri ve DMO lehine pekişen güç dengesi muhtemel sonuç” yorumunu yaptı.

DENKLEM TERSE DÖNDÜ

İran’ın Hürmüz’den yalnızca petrol değil gıda ve tarım ticareti de yaptığını belirten Toğa, buna rağmen ablukanın insani kriz yaratma ihtimalinin düşük olduğu ancak tarımsal üretimi etkileyerek gıda enflasyonunu tırmandırabileceği görüşünde.

Savaşın başında ABD’nin “önce Hürmüz açılsın” söyleminin karşı abluka sonrası İran tarafından dile getirilmesinin süreçteki değişimi çarpıcı şekilde yansıttığını kaydeden Toğa, “Şubat sonu-nisan başı döneminde Hürmüz İran’ın elinde bir caydırıcılık enstrümanıydı, 13 Nisan ablukasıyla denklem tersine döndü” dedi. ABD’nin İran’ı aynı silahla vurduğuna dikkati çeken Toğa, “Tahran’ın yeni söylemi olan ‘ablukayı kaldırın, sonra nükleeri konuşuruz’ formülü, kaldıracı kaybetmiş bir tarafın çıkış yolu arayışı” değerlendirmesini yaptı.

Şimşirgil, 3 Mayıs Pazar günü saat 16.00’da “İbret Levhaları” başlıklı söyleşi programında katılımcılara hitap edecek. Söyleşinin ardından saat 17.00’de düzenlenecek imza etkinliğinde ise okurlarıyla birebir buluşarak kitaplarını imzalayacak.

Rize Kitap Fuarı, farklı yayınevleri ve yazarları bir araya getirerek kitapseverlere geniş bir içerik sunarken, düzenlenen söyleşi ve imza günleriyle de yoğun ilgi görmeye devam ediyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı geçtiğimiz yıl Haziran ayında önemli bir adım atarak, “yerli harita ve navigasyon uygulaması geliştiricilere destek vereceğini” açıklamıştı. Başvurular 2025 içinde alındı ve değerlendirmeler tamamlandı. Mart ayında ise Bakan Mehmet Fatih Kacır’ın da katılımıyla ‘yerli navigasyon’ için tarafların katılımıyla imzalar atıldı.

4 önemli hedef

Projenin paydaşlarından Togg ise yola çıktığı ilk günden itibaren kendi geliştirdiği navigasyon sistemini kullanıyor. Marka, kullanıcı verilerini yerli veya yabancı hiçbir kişi ve kuruluşla paylaşmıyor. Yeni kurulacak yerli navigasyon sistemine de bu alandaki birikim ve deneyimini aktarması hedefleniyor.

Yerli navigasyon sistemi tamamlanıp günlük yaşamda kullanılmaya başlandığında; mobil cihazlarda, başta projenin ortaklarından Togg olmak üzere taşıtlar, lojistik, akıllı şehir uygulamaları, e-ticaret, turizm, afet ve acil durum yönetimlerinde kullanılacak. Ancak bunların da ötesinde 4 önemli stratejik hedefi var.

Türk vatandaşlarının mahremiyeti

Mevcutta Türk vatandaşlarının tamamına yakını, yabancı navigasyon uygulamalarını kullanıyor. Bu nedenle navigasyon uygulamasının üreticisi bir yabancı kurum, her gün milyonlarca Türk vatandaşının nerede olduğunu, nereye gittiğini, nerede, ne kadar zaman geçirdiğini anlık olarak sürekli takip edebiliyor.

Neredeyse yarım metrelik bir farkla, navigasyonu kullanan Türk vatandaşı, gezegenin neresinde olursa olsun, görülebiliyor. Teknolojinin günümüzde ulaştığı nokta nedeniyle özel hayatın gizliliğini korumak çok zor olsa da bu bilgilerin yabancıların elinde olması engellenecek.

Olağanüstü hal ve savaş

Önce Ukrayna Savaşı sonrasında İsrail’in Filistinlilere yönelik katliamları ve İran’a yönelik ABD-İsrail saldırıları, 21’inci yüzyılda da dünyada barışı korumanın kolay olmadığını gösterdi. Olağanüstü haller ve savaş gibi durumlarda, yabancı bir navigasyon sistemi ile sabotaj yapılabilmesi, lojistik, savunma, acil yardım gibi konuların sabote edilebilmesi mümkün.

Hatta ‘yaptırım’ adı altında bu çok gerekli sistemlerin kullanımı da hedef alınan ülkede durdurulabiliyor. Yerli navigasyon ile bu da önlenecek.

Türk vatandaşlarının bilgileri pazarlanamayacak

Birçok navigasyon uygulaması ‘ücretsiz’ olarak kullanıcıya sunuluyor. Bu ‘ücretsiz’ görüntünün arkasında ise aslında kullanıcı bilgilerinin, ticari firmalara pazarlanması var.

Hem reklam hem de yönlendirme yapılarak aslında kullanıcının kendisi ‘ürün’ haline getiriliyor. Yerli navigasyon ile Türk vatandaşlarının küresel ticari kuruluşlar tarafından ürünleştirilmesinin önüne geçilecek.

İthal değil ihraç

Yerli navigasyon ile bu uygulamalar özellikle profesyonel ve ticari kullanımlardan ‘ithal’ olmaktan çıkacak. Hedef aynı zamanda ‘ihraç’ da yapmak. Yani uygulamanın tüm dünyada kullanılması. Bu sayede kaynaklar yurt dışına gitmek yerine yurt dışından kaynak gelmesi hedefleniyor. Bu adım, ‘dışa bağımlılığı’ da azaltacak.

Milli Teknoloji Hamlesi’nin bir parçası

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, yerli navigasyonun “Milli Teknoloji Hamlesi’nin bir parçası olduğunu” vurgulayarak, “Teknoloji geliştirme ve üretmede devler liginde yarışan, savunma sanayinden yerli otomobiline kadar her alanda yüksek teknoloji ihraç eden bir Türkiye'nin bu stratejik alanda geri kalması düşünülemez” yorumunu yapmıştı.

Yerli navigasyon için bakanlık koordinasyonunda Başarsoft, BVB ve Togg güçlerini birleştirdi. Yerli navigasyonun yapay zekâ destekli olması ve kısa vadede kullanılmaya başlanması hedefleniyor.

Her cepte, her araçta, her kolda

Navigasyon sistemleri, artık günlük yaşamın bir parçası haline geldi. Telefonlar, otomobiller, akıllı saatler gibi araçlarda yerini aldı. Öyle ki kullanıcı daha aracına bindiği ya da yola çıktığı anda kendiliğinden devreye giriyor. Bu nedenle artık haritalara bakma ya da tabelaları takip etme alışkanlıkları bile azaldı.

Navigasyon sistemleri, uydu ile küresel konumu belirliyor, önceden yüklenmiş ve sürekli güncellenen idari ve fiziki haritalarla görünürlük sağlanıyor. Gerçekliği artırmak adına bütün cadde ve sokaklar ise sürekli görüntü kaydeden araçlarla dönem dönem taranarak, cadde, sokak, bina görüntüleri de yükleniyor. Yapay zekâ sayesinde yolun hangi kısmında araçların daha fazla duraklığı hesaplanarak, yoğunluk belirlenebiliyor.

YÜCEL KAYAOĞLU- TBMM’de kurulan komisyonun raporunu tamamlamasının üzerinden iki aydan fazla zaman geçmesine rağmen, terörsüz Türkiye konusunda atılacak hukuki adımlar konusunda bir ilerleme sağlanamadı.

Meclis’in süreçle ilgili raporunda, hukuki adımların atılması örgütün silah bıraktığının güvenlik birimleri tarafından teyit edilmesi şartına bağlanmıştı. Bugüne kadar örgüt cephesinden İran’da yaşanan gelişmelerin de etkisiyle silah bırakma ve mağaraların boşaltılması konusunda yeni bir adım gelmedi.

AK Parti kaynakları, geçtiğimiz günlerde MİT Başkanı İbrahim Kalın tarafından bu konuda kendilerine bir sunum yapıldığını belirterek, sahada sembolik silah bırakmadan öte dikkat çekici yeni bir gelişme olmadığının tespit edildiğini dile getirdi.

AK Parti kaynakları “Örgüt silah bırakmamış, örgütün varlığı devam ediyor. Biz bu durumda nasıl yasa çıkaracağız? Hukuk maddi gerçeklik üzerine oluşur. Şu anda silah bırakıldığına dair maddi bir gerçeklik yok. DEM Parti, tahminle ve belirsizlikler üzerine bir hukuki metin yazılmasını istiyor. Böyle bir şey olamaz. Yani gecikme bizden değil, örgütten kaynaklanıyor. Silah bırakma konusunda somut bir gelişme olursa, yasal adımlar hemen atılır. Bunun için MİT’in ve diğer doğrulama mekanizmalardan gelecek teyitleri bekliyoruz” dedi.

İran’daki gelişmelerin örgütün ‘farklı beklenti ve hareketler içerisine girmesine’ sebep olduğunu belirten AK Parti kurmayları, “Biz, bu ay içerisinde gerekli teyit ve tespitlerin yapılıp yasal düzenleme aşamasına geçilmesi gerektiğini düşünüyorduk; ancak İran faktörü araya girince durum değişti. Böyle bir ortamda yasal düzenleme yapmak, eski sürece dönmek anlamına gelir; biz de bunu kesinlikle istemiyoruz. Teyit ve tespitten sonra yasal düzenleme yapılması gerektiği konusundaki kararlılığımızı sürdürüyoruz. Bu sebeple öncelikle İran konusunun netleşmesi gerekiyor. Gidişatı takip edeceğiz; örgüt üzerine düşeni yaptığında yasal düzenlemeler gündeme gelecektir” diye konuştu.

ÖNCELİK SAHA GERÇEKLİĞİ

DEM Parti’nin silah bırakma tamamlanmadan yasal düzenlemelerin yapılmasına yönelik taleplerinin gerçekçi olmadığını ifade eden AK Parti kaynakları, “Bu işin ilerleyişi bize bağlı; DEM Parti’nin ne söylediğinin bu noktada bir önemi yok. Sahada gerekli adımlar atılmadığı sürece bir gelişme yaşanmaz.

DEM Parti ve PKK samimi değil, ‘komisyon kurulsun hızlanır, rapor çıksın hızlanır, komisyon İmralı’yı ziyaret etsin hızlanır’ dediler. Ama geldiğimiz noktaya baktığımızda sembolik silah bırakma dışında bir gelişme olmadı. DEM Parti hükûmete ayar vermeye çalışacağına, silah bırakma konusunu gündem yapmalı. Israrla silah bırakma konusuna girmiyor, Öcalan’ın iradesini yok sayıyorlar. Kandil milyarlarca dolarlık rantı da bırakmak istemiyor” görüşünü dile getirdi.

Muhabir : YÜCEL KAYAOĞLU

Küresel çapta seyahat sezonunun en yoğun dönemi neredeyse başladı ancak seyahat planları için tehlike çanları çalıyor. Nedeni ise devam eden savaş...

ABD ve İsrail'in İran'a saldırması ile başlayan süreçte 2. ay da geçerken, enerji piyasaları da derinden etkilendi, etkilenmeye de devam ediyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada Avrupa'nın altı haftalık jet yakıtı stoğuna sahip olduğunu söylerken, "Tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıyayız" demişti. Bu açıklamadan kısa süre sonra ise Almanya'nın en büyük havayolu şirketi Lufthansa 21 Nisan'da yaptığı açıklamada yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla Mayıs ve Ekim ayları arasında 20 bin iptal ettiğini duyurdu.

Jet yakıtı sorunu çatışma ve ateşkes belirsizliği sürerken yeni dönemin en büyük küresel krizlerinden biri haline gelmek üzere. Tüm dünyada sorun olurken bunu en derinden hisseden ülke ise şüphesiz Avrupa ülkeleri. Zira Avrupa, talebin yüzde 30'unu Basra Körfezi'nden karşılıyor.

Çözüm şu an için jet yakıtı stoklarının AB genelinde paylaşılmasını zorunlu kılmaktan geçiyor. Nitekim AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, Avrupa Komisyonu'nun yakıt stokları ve rafineri kapasitelerinin izlenmesini artıracağını, tedarikleri koordine edeceğini ve pandemi dönemindeki aşı tedarikini paylaşma çabalarına benzer şekilde, jet yakıtını blok genelinde yeniden dağıtabileceğini söyledi.

Jorgensen, Financial Times'a verdiği demeçte "Şimdiye kadar esas olarak çok yüksek fiyatlardan kaynaklanan bir krizden, arz krizine doğru ilerliyoruz. Bunu ilk ve öncelikle jet yakıtlarında göreceğiz. Buna çok hızlı yaklaşıyoruz" derken "Dürüst olmak gerekirse, durumun oldukça ciddi bir hal alacağını ve bu nedenle bu önlemleri alacağımızı söylemeliyiz. Çatışma devam ederse, yaz aylarında uçak biletlerinin daha pahalı hale gelmesi ve hatta uçuş iptallerinin yaşanması gerçek bir tehlike" diye ekledi.

AB'DE HOLLANDA EN BÜYÜK İHRACATÇI

AB'deki tüm kriz tartışmalarına karşın kaynakların ne kadar çabuk tükenebileceği konusunda bazı görüş ayrılıkları var. Geçtiğimiz hafta Hollanda hükümeti, AB'nin en az beş ay yetecek kadar kerosen rezervine sahip olduğunu tahmin ettiğini açıkladı; bu rezervler jet yakıtı ve ısıtma, aydınlatma gibi diğer amaçlar için kullanılacak.

AB her ne kadar ithalatçı konumunda olsa da Hollanda, Avrupa'nın en büyük ham petrol rafinerilerinden bazılarına ev sahipliği yapıyor; bunların çoğu kerosen ithal ediyor ve jet yakıtı üretiyor.

Genelde ise AB, jet yakıtının yüzde 60 ila yüzde 70'ini karşılayabiliyor, yüzde 30-40'ını ise ithal ediyor; bunun yaklaşık yarısı Hürmüz üzerinden geliyor .

ING'nin kıdemli ulaşım ekonomisti Rico Luman, DW'ye verdiği demeçte "Bu gerçekten ciddi bir uyarı ve açık bir harekete geçme çağrısı. Dayanışma ilkesi, acil durum planlarında önemli görülüyor ve pratikte bu, merkezler ve ülkeler arasında yakıt paylaşımına indirgenecek" dedi.

LUFTHANSA 20 BİN UÇUŞU İPTAL ETTİ

Hollandalı havayolu şirketi KLM geçen hafta yaptığı açıklamada önümüzdeki ay için 160 uçuşu iptal edeceğini duyurdu.

Ancak en büyük açıklama Lufthansa'dan geldi. Almanya'nın en büyük havayolu şirketi Lufthansa, 21 Nisan'daki açıklamasında, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla Mayıs ve Ekim ayları arasında 20.000 uçuşu iptal ettiğini duyurdu. Şirket açıklamasında ayrıca, azaltılan kısa mesafeli uçuşların 'İran çatışmasının başlamasından bu yana fiyatı iki katına çıkan yaklaşık 40.000 metrik ton jet yakıtına eşdeğer' bir tasarrufu beraberinde getireceğini de sözlerine ekledi.

İskandinav havayolu şirketi SAS, yakıt maliyetleri nedeniyle Nisan ayında 1000 uçuşu iptal edeceğini açıkladı.

Bu havayolu şirketlerinin uçuş iptallerinin daha artması ihtimal dahilinde. Bununla beraber yeni havayolu şirketlerinin de bu listeye dahil olması bekleniyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'ne göre, jet yakıt fiyatları Mart ayı sonu itibarıyla bir önceki aya göre yüzde 103 arttı .

JET YAKITI KRİZİ NE ANLAMA GELİYOR?

Yakıt, havayollarının işçilikten sonraki en büyük ikinci maliyet kalemidir. Tek koridorlu bir ticari jet, saatte yaklaşık 800 galon jet yakıtı tüketir. Geniş gövdeli uçaklarda ise bu genellikle çok daha fazla.

Örnek olarak vermek gerekirse, ABD'nin en büyük dört havayolu şirketi olan United, American, Delta ve Southwest, geçen yıl ortalama olarak günde yaklaşık 100 milyon doları yakıta harcadı.

Sıkıntıyı en derinden yaşayan ülkeler ise Avrupa ülkeleri konumunda. Geçen yıl küresel deniz yoluyla taşınan jet yakıtının yüzde 20'sinden fazlası Hürmüz Boğazı'ndan geçti ve bunun üçte ikisinden fazlası Avrupa'ya gitti.

Ancak tüm bu verilere karşın ABD havayolları, yabancı havayolları kadar yakıt kıtlığı konusunda endişelenmek zorunda değil. Zira Amerika Birleşik Devletleri dünyanın en büyük petrol üreticisi ve önde gelen jet yakıtı ihracatçılarından biridir. ABD jet yakıtı ihracatında 2. sırada yer alıyor. Güney Kore, ABD ve Hollanda ihracatta başı çekerken; İngiltere, Hong Kong ve Almanya en büyük ithalatçılar arasında yer alıyor.

Ancak ABD için sorun şu an için görünmese de Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Direktörü Willie Walsh geçen hafta yaptığı açıklamada, Asya ülkelerinin jet yakıtı ihracatını sınırlamaya başladığını söyledi. Bu durum, ABD jet yakıtı fiyatları üzerinde daha fazla baskı oluşturabilir.

TÜRKİYE JET YAKITI KRİZİNİ YAŞAR MI?

Dünyada jet krizi sürerken gözler Türkiye'deki duruma da çevrildi.

Konuya ilişkin açıklama yapan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, "Dünyayı da takip ediyoruz. Petrol yüzde 50-60 artmışken jet yakıtı 2 katından fazla artmış durumda. Türkiye, jet yakıtı ithalatçısı bir ülke değil. Tersine ihracatçısı bir ülke ve şu anda Türkiye'de net olarak bir jet yakıtı problemi yoktur" diyerek yanıt verdi.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre jet yakıtı ihracatında Türkiye 8. sırada yer alıyor. Yine aynı verilere göre Türkiye jet yakıtı ithalatında ise 22. sırada yer alıyor.

EPDK'nın Şubat 2026 tarihli son Petrol Piyasası Resmi İstatistikleri verilerine göre 2026 yılı Şubat ayında 2025 yılı Şubat ayına göre; havacılık yakıtları üretimi yüzde 17,55 artarak 488.028,31 ton olarak gerçekleşti. Yine aynı şekilde havacılık yakıtları ihracatı aynı dönem için yüzde 30,07 artarak 401.899,46 ton olarak gerçekleşti.

Ancak Türkiye'de jet yakıtı arzına ilişkin şu an için bir kriz beklenmese de, bu durum fiyat baskısının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Yani yaşanan kriz tıpkı ABD'de durum gibi uçak bileti fiyatlarına yansıyabilir. Jet yakıtı küresel piyasalarda fiyatlandığı için Türkiye'nin üretici ve ihracatçı konumu, iç piyasayı arz açısından rahatlatırken maliyet artışlarına karşı tam koruma sağlamıyor.

Geçtiğimiz gün katıldığı bir televizyon programında da konuya yönelik konuşan Bakan Uraloğlu, yakıt ve operasyon giderlerindeki yükselişe dikkat çekerek "Maliyetlerdeki artış ister istemez fiyatlara yansıyor" derken "Sadece havayolu bilet fiyatları artmıyor ayrıca havacılık pazarı küçülüyor. Bizim Ortadoğu uçuşlarımız azalmış durumda. Jet yakıtında fiyat artışı iki kat oldu. Havayolu şirketleri ile görüşüyoruz. Maliyetlerle ilgili bize sunum yaptılar" diye ekledi. Bakan Uraloğlu uçak bilet fiyatlarında artış yaşanabileceğini de vurgulasa da bunun makul seviyelerde olacağını öngördüğünü de belirtti.

AB'NİN PAYLAŞIM PLANI

AB ulaştırma bakanları Salı günü jet yakıtı kıtlığıyla başa çıkma planlarını görüşmek ve havayollarına rehberlik sağlamak üzere bir araya geldi. AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, Hürmüz Boğazı'ndaki uzun süreli bir tıkanıklığın Avrupa ve küresel ekonomi için 'felaket' olacağını tekrar sözlerine ekledi.

Avrupa Komisyonu, 22 Nisan'da enerji ve ulaştırma önlemlerinden oluşan bir paket sundu. AB Komisyonu, ithal fosil yakıtlara bağımlılıktan kaynaklanan ve son 5 yılda ikinci kez yaşanan enerji krizi nedeniyle hazırlanan 'AccelerateEU' adlı planı kamuoyuyla paylaştı. Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü koordinasyon sağlanacak.

Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek. AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir "Yakıt Gözlemevi" kurulacak. Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak.

Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek.

Ülkeler hızla krize önlem almaya çalışsa da, savaş devam ettiği sürece başka krizler gelmeye devam edecek gibi görünüyor. Genel olarak Mayıs itibarıyla başlayan yoğun seyahat sezonunun mevcut jet yakıtı krizi ile daha yoğun ve daha kötü geçmesi ise muhtemel. Başta Avrupalılar olmak üzere küresel çapta turistler ise, yeni dönemde daha uzak rotalar yerine tatillerini evlerine daha yakın yerlerde geçirmek zorunda kalabilirler...

Geçtiğimiz günlerde İsrailli analistin 'Türkiye'nin nükleer adımlarını durduramayız ama yavaşlatabiliriz' çıkışı sonrası Siemens'in Akkuyu için yaptığı kritik engelleme akıllara geldi.

Tüm bu gelişmeler yaşanırken Rusya’nın devlet nükleer kurumu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, Akkuyu Nükleer Santrali'nin birinci güç ünitesinin inşaat çalışmalarının yüzde 99, devreye alma çalışmaları ise yüzde 65 oranında tamamlandığını söyledi.

Rus basınına yansıyan habere göre Lihaçev, Akkuyu için 2026 yılında ilk elektriğin üretilmesinin hedeflendiğini açıkladı.

Lihaçev, bu süreçte hem Türk hem Rus düzenleyici kurumlarının gözetiminde gerekli tüm teknik ve idari prosedürlerin tamamlanacağını belirtti.

Projede bu yılın en kritik aşama olduğunu vurgulayan Lihachev, özellikle güvenlik ve lisanslama süreçlerinin titizlikle yürütüldüğünü ifade etti. Rusya’daki denetim kurumu Rostehnadzor’un da sürece yakından dahil olduğunu söyleyen Rus yetkili, santralin devreye alınmasının kapsamlı bir hazırlık gerektirdiğini dile getirdi.

Rus yetkili, projeye Türk şirketlerinin ortak olma konusunda yoğun ilgi gösterdiğini ve taraflar arasında somut görüşmelerin başladığını açıkladı. Liha.ev, bu ilginin hem elektrik üretiminden gelir elde etme beklentisinden hem de özellikle Basra Körfezi’ndeki gelişmelerin ülkeleri güvenilir enerji kaynaklarına yöneltmesinden kaynaklandığını belirtti. VVER-1200 tipi reaktörlerin uzun vadeli ve öngörülebilir enerji üretimi sağladığını vurgulayan Lihaçev, Türk şirketlerle yürütülen görüşmelerin proje ortaklığı, gelir paylaşımı ve gelecekte küresel nükleer enerji pazarında daha aktif rol alma hedeflerini kapsadığını ifade etti.

Lihaçev ayrıca, projenin hayata geçirilmesinde Vladimir Putin ile Recep Tayyip Erdoğan’ın doğrudan ilgisinin önemli rol oynadığını vurguladı. Türk müteahhitler ile Rosatom’un tüm birimlerinin koordinasyon içinde çalıştığını belirten Rosatom başkanı, 2026’nın Türkiye’nin nükleer enerjiye geçişinde dönüm noktası olacağını ifade etti. KAYNAK: TURKRUS

Türkye'nin BM Daimi Temsilcisi Yıldız, "Orta Doğu'da Durum" başlığı altında Suriye'deki gelişmeleri görüşmek üzere toplanan BM Güvenlik Konseyi'nde konuştu.

AA'nın haberine göre, bölgenin zorlu bir dönemden geçerken, barış ve istikrarın tüm paydaşlar arasında yakın ve sürekli bir koordinasyon gerektirdiğine işaret eden Yıldız, Suriye'yi bölgesel şiddet döngüsünden koruma çabalarının şimdiye kadar büyük ölçüde etkili olduğunu söyledi.

Yıldız, "Bu bağlamda, Suriye hükümetini, ülkeyi bölgesel tırmanıştan uzak tutma çabalarından dolayı son derece takdir ediyoruz. Bu çabalar, uluslararası toplumun, özellikle de bu konseyin takdirini ve tam desteğini hak etmektedir." dedi.

İsrail'in, Lübnan ile varılan son ateşkesin ardından Suriye'de de tırmanışa yol açacak eylemlerden kaçınması ve işgaline son vermesi gerektiğini belirten Yıldız, Güney Suriye'deki istikrarın, 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrılma Anlaşması'nın tam uyum içinde sağlanmasına bağlı olduğunu belirtti.

Yıldız, İsrail'e tampon bölgeden ve 8 Aralık'tan beri işgal ettiği alanlardan çekilmesi çağrısı yaparak, "Suriye'nin egemenlik, bağımsızlık, birlik ve toprak bütünlüğüne saygı vazgeçilmezdir. İstikrar, güvenlik ve ekonomik iyileşme yolunda ilerlemesi tehlikeye atılmamalıdır." ifadelerini kullandı.

Pentagon’un ABD Kongresi üyeleriyle gerçekleştirdiği gizli toplantıda, Hürmüz Boğazı’nda yer alan deniz mayınlarının temizlenmesine ilişkin dikkat çekici bir zaman çizelgesi paylaşıldı. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, söz konusu operasyonun tamamlanmasının yaklaşık 6 ay sürebileceğini Kongre’ye iletti.

Brifingde, bu tür bir temizleme faaliyetinin ABD ile İran arasındaki savaş sona ermeden hayata geçirilmesinin düşük ihtimal olduğu kaydedildi. ABD'li yetkililer, Hürmüz Boğazı'nda krizin devam etmesi nedeniyle küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmanın yıl sonuna kadar devam edebileceğini bildirdi.

PENTAGON’UN GİZLİ BRİFİNGİ

Yetkililerin aktardığına göre, ABD Savunma Bakanlığı’ndan üst düzey bir isim, salı günü Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi üyelerine yönelik kapalı bir toplantıda mayın temizleme operasyonunun 6 ay sürebileceği bilgisini paylaştı. Kaynaklar, toplantıda dile getirilen zaman çizelgesinin hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi üyelerde memnuniyetsizlik yarattığını vurguladı.

ABD'li yetkililer, mayın temizleme sürecinin uzunluğunun enerji fiyatlarını doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekti. Kaynaklar, petrol ve benzin fiyatlarının olası bir barış anlaşmasından sonra bile yüksek seviyelerde kalabileceğine dikkat çekti.

ABD'DE BENZİN FİYATLARI FIRLADI

ABD’de benzin fiyatları savaş öncesine kıyasla önemli ölçüde yükseldi. Çarşamba günü itibarıyla ABD'de bir galon benzinin ortalama fiyatı 4,02 dolar olarak ölçülürken, bu rakam savaş öncesinde 2,98 dolar seviyesindeydi.

ABD Başkanı Donald Trump, fiyatların seyrine ilişkin farklı açıklamalarda bulunmuştu. Trump, bu ay yaptığı bir değerlendirmede fiyatların “aynı kalabileceğini ya da biraz daha yüksek olabileceğini” söylerken, ara seçimler öncesinde “çok daha düşük” seviyelerin görülebileceğini dile getirmişti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise "3 dolarlık benzin fiyatlarına tekrar ulaşabilmesi için eylül ayının sonlarına kadar beklemeleri gerekebileceğini" kaydetti.

İRAN'IN 20 CİVARINDA MAYIN DÖŞEDİĞİ İDDİASI

Washington Post'un haberine göre, isimlerinin gizli kalması koşuluyla konuya ilişkin bilgi veren üç yetkili, gizli brifingde İran’ın Hürmüz Boğazı ve çevresine 20 ya da daha fazla mayın yerleştirmiş olabileceğinin milletvekillerine aktarıldığını söyledi. Üst düzey bir savunma yetkilisi, bazı mayınların GPS teknolojisi kullanılarak uzaktan bırakıldığını, diğerlerinin ise küçük teknelerle döşendiğinin değerlendirildiğini ifade etti.

Pentagon, iddialara ilişkin sorulara doğrudan yanıt vermedi. Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, söz konusu bilgilerin gizli bir brifinge dayandığını belirterek iddiaları yalanladı.

HÜRMÜZ AÇILMAZSA ASKERİ OPERASYONLAR ŞİDDETLENEBİLİR

Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin aksaması, çatışmanın en kritik başlıklarından biri olarak öne çıktı. İran güçleri zaman zaman tankerleri hedef alırken, boğazın kapalı olduğunu ilan etti ve bu durum küresel enerji arzını etkiledi.

ABD tarafı, İran’ın nükleer programını sonlandırmasını ve boğazı tamamen açmasını talep etti. Trump, Tahran yönetimi bu şartları kabul etmezse askeri baskının artabileceğini ifade etti. İran ise ABD’nin deniz ablukasını kaldırmaması halinde müzakereleri sürdürmeyeceğini açıkladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD güçlerinin İran'ın mayın gemilerine yönelik operasyonlarını sürdürdüğünü duyurdu. Hegseth, sosyal medyada yaptığı açıklamada, Donanma'nın bu gemileri "acımasız bir hassasiyetle" imha ettiğini ve ABD'nin "teröristlerin Hürmüz Boğazı'nı rehin almasına izin vermeyeceğini" söyledi.

PİYASALARDA TEDİRGİNLİK OLASILIĞI

Columbia Üniversitesi’nde kıdemli araştırmacı olarak görev yapan İran uzmanı Richard Nephew, mayın temizleme süresine ilişkin öngörülerin piyasalarda tedirginlik yaratabileceğini ifade etti. Nephew, sigorta şirketleri, gemi sahipleri ve kaptanların riskli bir rotayı kullanma konusunda çekinceli davranacağını belirtti.

"Bu riski göze almak isteyen çok insan olmayacak" diyen Nephew, mayınların varlığının deniz trafiğini tamamen engellemeyeceğini ancak Hürmüz Boğazı'nın kısmen kullanılamaz hale gelmesinin önemli sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

Lufthansa Grubu, yaz aylarında uçuş seçeneklerinin optimize edileceğini ve kapasitenin azaltılacağını açıkladı.

Jet yakıtı fiyatının Orta Doğu'da çatışmaların başlamasından bu yana iki katına çıktığı anımsatılan açıklamada, "Ekim ayına kadar toplam 20 bin kısa mesafeli uçuş programdan çıkarılacak. Bu da yaklaşık 40 bin metrik ton jet yakıtına denk geliyor." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, planlanan uçuş programı düzenlemelerinin Lufthansa Grubu ağındaki karsız kısa mesafeli uçuşların sayısını azaltacağı, özellikle uzun mesafeli bağlantılar olmak üzere küresel ağın ise jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle öncekine göre önemli ölçüde daha verimli olmak üzere sürdürüleceği kaydedildi.

Yeni yaklaşım doğrultusunda, ilk etapta günlük 120 uçuş iptalinin dün uygulamaya konulduğuna işaret edilen açıklamada, kapasite azalması dikkate alınarak gelecek aylara ilişkin orta vadeli rota planlamasının revize edileceği belirtildi.

Geçen hafta Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Avrupa'nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.

Hollanda merkezli hava yolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle gelecek ay Avrupa içinde 160 uçuşu iptal edeceğini açıklamış, Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine'ın faaliyetlerini durdurma kararı almıştı.

AB rafinerileri, jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılayabiliyor. Geriye kalan jet yakıtı ise özellikle Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZBETON üzerinden yapılan usulsüzlüklere ilişkin başlatılan ve CHP Ankara İl Başkanı Ümit Erkol'un da yer aldığı 12 şüphelinin tutuklandığı kentsel dönüşüm ve kooperatif yolsuzluğu soruşturmasıyla ilgili MASAK raporunda çarpıcı detaylar ortaya çıktı.

4 YILDA 440 MİLYON TL AKTARMIŞ!

Kooperatifin inşaat işlerini yapan eski CHP Tunceli milletvekilinin kardeşine ait şirketten, alt taşeron şirket olan Loft Mimarlık şirketine 4 yılda 440 milyon 599 bin lira aktarıldığı, bu şirketin sahibi Tuba Karaahmetli Özdemir'in de parayı farklı zamanlarda kayınvalidesinin hesabına gönderdiği belirlendi.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, İZBETON AŞ üzerinden kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yürütülen soruşturmada kooperatifler aracılığıyla menfaat sağlandığı iddiasıyla "zimmet, nitelikli dolandırıcılık" suçlarından işlem başlatılmıştı.

Soruşturma kapsamında aralarında CHP Ankara İl Başkanı Ümit Erkol'un da olduğu 12 şüpheli tutuklanmıştı. Tutuklananlar arasında dönemin İzmir eski Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, eski CHP İzmir İl Başkanı Şenol Aslanoğlu ve eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya da var.

YÜKLÜ PARA TRANSFERİ

MASAK raporunda yer verilen 'kaynana' detayı, kooperatifin 440 milyon lirasının nasıl buharlaştığını ortaya koydu. Kooperatifin inşaat işlerini yapan CHP PM üyesi ve eski Tunceli Milletvekili Polat Şaroğlu'nun kardeşi Erdal Şaroğlu'na ait şirket ile alt taşeron şirket olan Loft Proje Danışmanlık Mimarlık firması arasındaki yüklü miktardaki para transferi dikkat çekti.

HEPSİ MASAK RAPORUNA TAKILDI

Kooperatifin inşaat işlerini yapması için farklı zamanlarda Erdal Şaroğlu'na ait City Construction şirketine ödenen 440 milyon 599 bin lira, alt taşeron şirket olan Loft Mimarlık İnşaat şirketine aktarıldı. Loft Mimarlık şirketinin sahibi Tuba Karaahmetli Özdemir de bu parayı kayınvalidesi Serap Özdemir'in hesabına gönderdi.

Raporda kayınvalide Serap Özdemir'in sigortalı çalışma kaydı ile şirket ortaklığı bulunmamasına vurgu yapılırken, kooperatifin inşaat çalışmaları için ödenen 440 milyon liraya rağmen, inşaatta hiçbir ilerleme olmadığı ifade edildi. CHP'li vekilin kardeşine ait şirketten gelen paraların aynı gün içinde tamamının ya da büyük bir kısmının şirket sahibi Tuba Karaahmetli Özdemir'in kayınvalidesinin hesabına transfer edilmesi dikkat çekici olarak değerlendirildi.

İNŞAATTA İLERLEME OLMADI

Raporda gönderilen paralar karşılığında inşaatlarda bir ilerleme olmadığı, söz konusu yüklü para transferlerinin ticari mahiyet kazandırılarak şirketten uzaklaştırıldığı ve kaynağının gizlendiği, meşru ticaret görünümü verildiği vurgulandı.

Ayrıca İzmir Bayraklı merkezli Loft Danışmanlık şirketinin CHP İzmir eski İl Başkanı Şenol Aslanoğlu'nun sahibi olduğu Smartstart Danışmanlık şirketine 2023-2025 tarihleri arasında 11 işlemde toplam 640 bin 80 lira para transferi de yapıldığı belirlendi. CHP'li vekil Polat Şaroğlu'nun kardeşi Erdal Şaroğlu, geçtiğimiz aylarda düzenlenen kooperatif yolsuzluğu operasyonunda gözaltına alınmış ve adli kontrolle serbest bırakılmıştı.

Raporda Loft Proje Mimarlık İnşaat şirketinin bilançosu da incelendi. İncelemede şirketin 2021'de özkaynakları eksiyken, Tuba Karaahmetli Özdemir tarafından 2021'de satın alındıktan hemen sonra yüklü para girişlerinin artmasıyla beraber bilanço kalemlerinde ciddi artışlar olduğu ifade edildi.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden tırmanan gerilim, adeta bir ‘aç-kapa bilmecesine’ dönüştü. Önceki gün Lübnan’da ateşkes ilan edilmesinin ardından taraflar Boğaz’ın açılması konusunda anlaşmışken dün yeniden ‘köprüler atıldı’. İran ordusu, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmamasını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nda “sıkıyönetime” geri dönüldüğünü açıkladı.

TRUMP’IN ABLUKA İNADI

Son kriz, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla başladı. İran’la anlaşma süreci tamamlanana kadar ablukanın süreceğini belirten Trump’a ilk tepki İran Meclisi Başkanı ve müzakere heyetinin lideri Muhammed Bakır Kalibaf’tan geldi. İranlı yetkili, “Yalanlarla savaşta galip gelemedikleri gibi, müzakerelerde de bir yere varamayacaklar. Abluka devam ettiği müddetçe Hürmüz açılmayacak” dedi. İran Devrim Muhafızları Ordusu da abluka kaldırılıncaya kadar boğazın kapalı olacağını yineledi. Trump, dün yaptığı açıklamada  “İran yeniden Hürmüz Boğazı’nı kapatmak istedi ama bize şantaj yapamazlar” derken, görüşmelerin iyi gittiğini iddia etmişti.

İKİ TANKERE ATEŞ AÇILDI

Boğazın tekrar kapatılması konusunda İranlı yetkililer Washington’u suçladı. İran Meclisi Milli Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, “Uyardık, dikkat etmediniz. Şimdi Hürmüz Boğazı’nın eski durumuna dönmesinin keyfini çıkarın” dedi. Kapatılma kararının duyurulmasından birkaç saat sonra Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki gemiye ateş açıldığı bildirildi. Gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kalarak geri döndüğü belirtildi. CNN’e konuşan üst düzey bir İranlı yetkili de ‘geçiş için ödeme yapan gemilere öncelik verileceğini’ açıkladı. Yetkili, “Hürmüz Boğazı’nda güvenlik ve hizmet bedeli altında masraflarını karşılayan gemilere öncelik verilecek. Ödeme yapmayan gemilerin geçişleri engellenecek” dedi.

Öte yandan Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Devrim Muhafızları tarafından hedef gösterildi. Tasnim haber ajansı, Arakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla ilgili yaptığı paylaşımın eksik ve yetersiz olduğunu ve bu nedenle belirsizlik yarattığını iddia ederken Dışişleri Bakanlığının bu tür bilgilendirmelerde Milli Güvenlik Yüksek Kurulu Sekreterliği ile koordinasyon sağlaması tavsiye edildi. Arakçi paylaşımında, ABD’nin ablukasına değinmeden Hürmüz’de geçişlerin açıldığını duyurmuştu.

PAZARLIĞIN DÜĞÜMÜ URANYUM

ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde en hassas başlık, Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti haline gelmiş durumda. El Cezire’nin analizine göre masada uranyumun ABD’ye gönderilmesi, üçüncü bir ülkeye devredilmesi veya İran içinde tutulması karşılığında kısıtlamalara gidilmesi olmak üzere üç temel seçenek bulunuyor. Tahran’ın tercih ettiği seçeneğin uranyumun ülke içinde kalması olduğu belirtilirken, Washington cephesi ise ülke dışına çıkarılması konusunda ısrarcı. İran’ın elinde yüzde 60 saflıkta yaklaşık 440 kg zenginleştirilmiş uranyum bulunduğu tahmin ediliyor.

İKİNCİ TUR YARIN MI BAŞLIYOR

TAHRAN ve Washington arasında ilan edilen iki haftalık ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesi beklenirken, taraflardan müzakerelerin ikinci turunun ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin çelişkili sinyaller gelmeye başladı. CNN’e konuşan İranlı bir kaynak, heyetlerin yarın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yeni bir görüşme gerçekleştireceğini öne sürdü. AA’ya konuşan Pakistanlı bir yetkili de yarını işaret ederken, bir diğer yetkili Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın imza töreni için İslamabad’a gelebileceğini savundu. Öte yandan İran medyası ise ABD’nin aşırı talepleri nedeniyle ikinci tur için henüz yeşil ışık yakılmadığını öne sürdü. Söz konusu belirsizlik, taraflar arasında dolaylı temasların hâlâ devam ettiğini işaret ediyor.

Fatih Bey, Washington’da IMF-Dünya Bankası grubu bahar toplantılarından Paris’e yeni döndünüz. Temaslarınız nasıl geçti?

Dünya Bankası-IMF ve bizim Ajans üçlü bir komisyon kurduk. Acil önlem koalisyonu. Üç başkan ortak basın toplantısı yaptık ve bunu açıkladık. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri ve enerji sektörü bu krizden en büyük zararı görecekler.  Bunun hasarları birkaç yıl daha devam edecek. Üç örgütün bir araya gelmesinin amacı, önümüzdeki yıllarda gelişmekte olan ülkelerin atacakları adımlara yardımcı olmak, finansal destek sağlamak hem de onlara enerjide ve ekonomide yol göstermek. Bu konuda anlaştık.

Oradaki hükümet liderleriyle yakın toplantılarda ben şunu gördüm. Ülkeler bir yandan ‘ekonomimizi nasıl ciddi bir sarsıntıya girmeden bu işin içinden çıkartabiliriz’ onun derdinde bir yandan da ‘ülkemiz, ekonomimiz bu krizden faydalanabilir mi, bize bir fırsat çıkar mı’ onun peşinde. 

İran, Lübnan’da ilan edilen ateşkese paralel olarak Hürmüz Boğazı’nı açtığını duyurdu bir gün sonra ise yeniden kapattığını... Hürmüz krizinde özellikle petrolde sizin kritik süreç dediğiniz bölüme geldik mi?

Hürmüz Boğazı’nın açılması yüreklere su serpen bir haberdi. Fakat artık bir kere kapandığı için ve kapanma tehlikesi artık bundan sonra hep Demokles’in kılıcı gibi bütün aktörlerin gündeminde olacağı için alternatif güzergahlar, alternatif teknolojiler ve alternatif yakıtlar aramaya dair çeşitlendirme gayretleri aynı hızla devam edecektir.

Bölgedeki enerji tesislerinde, yani petrol, doğalgaz rafinerilerde, LNG terminallerinde büyük hasarlar var. Bu hasarlar tamir edilmedikçe bunların daha sonra aktif hale geçmesi daha zorlaşıyor. Özellikle petrol ve doğalgaz sahaları atıl hale geldikleri zaman tekrardan rehabilite edilmeleri oldukça uzun zaman alabiliyor. 

Petrol piyasasında arz ve fiyat istikrarı için yeni önlemler gündemde mi?

Bazı ülkeler kendi petrol tüketimini azaltmak için tedbirler almaya başladılar. Hız limitlerini düşürmek, evden çalışmak vs. Bu hafta Japonya başbakanı sayın Takaichi başkanlığında 12 Asya- Pasifik devlet başkanıyla konuştum. Birçok ülke buna gidiyor, çünkü hemen hiç petrolleri yok. Sadece tüketim azaltılabilir. Ama bu da aspirin gibi bir şey, sadece ağrıyı biraz azaltıyor. Yoksa bir çözüm değil. Şu anda radikal çözümün iki yolu var. Bir tanesi Hürmüz Boğazı’nın istikrarlı olarak açık kalması. İkincisi 400 milyon varillik rezervi piyasaya çıkarttık. Bu rekordu ancak bizim rezervlerimizin sadece yüzde 20’siydi. Daha yüzde 80’i duruyor. Belki ileride gerek olursa yeni bir açıklama yapabilirim ve piyasaya daha fazla petrol sokabiliriz. Ama kritik nokta Hürmüz’ün açık kalması. Dünyanın neresine bakarsanız bakın ABD’den Brezilya’ya kadar bütün petrol üretimi zaten şu anda maksimumda. Daha fazla üretim artışı şu anda mümkün değil.

İSTANBUL DUBAİ’YE ALTERNATİF OLABİLİR

Bu süreçte Türkiye’nin durumu için neler söylersiniz. Zorluklar ve fırsatlar açısından bir değerlendirme yapabilir misiniz?

Türkiye, uluslararası petrol ve doğalgaz fiyatlarını koyan değil ona tabi olan bir ülke.  Fiyat dünya pazarlarında oluşuyor. Bu yüzden bu yüksek petrol ve doğalgaz fiyatları Türkiye’de enflasyona baskı yapacak, cari açığı da olumsuz yönde etkileyecek. Bu dünyanın her yerinde olan bir şey. Türkiye biraz daha bu konuda daha dayanıklı ama ciddi bir ekonomik sınanmadan dünya ile birlikte Türkiye de geçecek.

Ama bununla birlikte önemli bir ayrıntı var. Savaş bittiği zaman Ortadoğu eski Ortadoğu olmayacak. Ortadoğu’nun ekonomisine siyasi düzenine güvende haklı ya da haksız ciddi bir sarsılma olacak. İnsanlar alternatif aramaya başlayacaklar. Bu açıdan ben Türkiye için iki konuda önemli alternatif olabileceğini, bunları iyi değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bir tanesi finansla ilgili, diğeri de petrolle ilgili. Bunları açmak isterim.

Biliyorsunuz, Dubai gelişen, cazibe merkezi haline gelen bir finans merkeziydi. Ben geldiğimiz noktada İstanbul’un Dubai’ye bir alternatif olma şansının olduğunu düşünüyorum. Ama bunu yapmak için de bir alt yapının hazırlanması gerekir. Ben konuşuyorum birçok büyük şirket ‘Acaba Dubai eskisi kadar hâlâ güvenli olur mu olmaz mı’ diye düşünmeye, alternatifler aramaya başladı. Eğer biz Türkiye’de bazı tedbirleri alırsak önemli bir alternatif olabiliriz. Yani İstanbul’u daha cazip hale getirmek, finans merkezi olarak ön plana çıkarmak için vergi indirimleri, muafiyetler vs düzenlemeler yaparsak başarılı olabiliriz. Özellikle, vergi sistemimiz biraz komplike onu biraz basitleştirebilirsek ki bizim makro ekonomik istikrarımız olduğunu da düşünürsek ben İstanbul’un bir finansal merkez olarak birçok alanda ön plana çıkabileceğini düşünüyorum. Sigortada, altın borsasında, bankacılıkta alternatif olabiliriz.

İkinci fırsat ise petrolde. Bizim Türkiye olarak çevremizde çok komşumuz var. Bunlar arasında ekonomik olarak böyle uykulu bir dev dikkat çekiyor: Irak. Irak’ın Basra Körfezi’nden çıkan petrolü Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Basra’daki petrol dünyanın en büyük rezervlerinden birine sahip. 90 milyarlık bir rezerv ve şu anda Irak’ın petrol ihracatının yüzde 90’ı Basra’dan geliyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan bu gelişmelerle birlikte vazo bir kere kırıldı. Kırıldıktan sonra yapıştırmak çok zor. Hürmüz’e karşı insanlar alternatif aramaya başlayacaklar. Ben bir Basra-Ceyhan (BC) boru hattının son derece çekici olabileceğini, hem Irak hem Türkiye hem de bölgesel arz güvenliği açısından ve özellikle Avrupa açısından son derece önemli bir proje olduğunu düşünüyorum. 

Peki Basra-Ceyhan boru hattı konuşuluyor mu, gündeme geldi mi?

Ben bunu yıllar önce zamanın Irak Cumhurbaşkanı Berham Salih ile de konuşmuştum. Maliki ile de konuştum. Tabii o zamanki şartlarda herkes çok iyi fikir diyordu ama bir zorunluluk yoktu. Şu anda savaştan sonra zorunluluk var. Yani Irak için zorunluluk, Türkiye için fırsat var. Avrupa için de büyük bir fırsat tamamıyla arz güvenliği açısından. Bunu bence stratejik bir proje olarak düşünmek lazım. Burada iki tane kritik aşama var. Bir tanesi Türkiye ile Irak’ın politik olarak anlaşması, ki ben bunun yapılabileceğini düşünüyorum. İkincisi de bunun finanse edilmesi. Ben böyle bir projenin Avrupa’dan da destek alabileceğini düşünüyorum. Hatta düşünmenin de ötesi şu anda tam zamanı.

Bu proje enerji güvenliği açısından ciddi bir alternatif olur, değil mi?

Enerji sektöründe herhangi anlaşma yaparken, uzun vadeli doğalgaz alımı olur, nükleer enerji santrali alımı olur, şimdiye kadar iki şeye bakılıyordu. Bunun maliyeti nedir, hangi teknoloji daha iyidir. Şimdi bunların yanına bir şey daha geldi. Enerji Güvenliği Risk Primi. Esasında fiziki olarak var olmayan ama insanlar hesabını yaparken hangisi daha iyi hesabını yaparken bu da artık gündeme gelecek. İnsanlar “Biraz daha fazla para vereyim ama bu ülkeden alayım çünkü bu ülke ile sorun yaşamayız” diye düşünecekler.  Bu yüzden bu proje beni bölgesel ve küresel enerji güvenliği açısından heyecanlandırıyor.  Enerji sisteminin dayanıklılığı ve çeşitliliği açısından da ciddi bir alternatif olacak. Bu yüzden de finansman açısından da şanslı bir proje olacağına düşünüyorum. Umarım tüm paydaşlar bir an önce bu konu üzerine eğilirler.

MAYIS SONU KRİTİK TARİH

Şu anda en büyük sorun ne?

Şu ana kadar en büyük sorunumuz zaten fiyatların artmasıydı. Mayıs ayı sonuna kadar çözüm olmazsa fiyatlar çok daha fazla tırmanabilir demiştim. Ayrıca rafinerilere daha az petrol geldiği için bazı ürünleri de bulamayabiliriz. Mesela uçak yakıtlarını, dizeli. Uçak seferlerinde iptaller görebiliriz. Sadece petrol, doğalgaz da değil gübre, gıda, petro-kimya ürünleri vs de Hürmüz’den geçiyor. Bunlar dünya ekonomisinin can damarları ürünlerde arz zincirlerinde kırılma neden olabilecek.

MÜTTEFİKLER BİLE AYRIŞTI

Peki sizi en çok sizi zorlayan coğrafya, lider var mı?

Vallahi coğrafyaların şu anda hepsi çok zor. Ortadoğu’daki savaş başladıktan sonra müttefikler arasındaki farklılıklar giderek daha derinleşmeye başladı.  Bu tabii gerçekten benim için zor ama daha önemlisi dünya için bence üzücü bir durum.

O bakımdan biz ülkeleri bir araya getirmeye, ortak hedefler bulmaya çalışıyoruz. 11 Mart’ta şimdiye kadarki tarihin en büyük petrol rezervini piyasaya sunduğumuzu dünya basınına açıkladım. Bu Körfez Savaşı’ndakinin iki misli kadardı. Bunun kararını çok kısa zamanda ve oy birliğiyle aldık. Birbirleriyle birçok konuda anlaşamayan ülkeler bile bu kritik kararda birleşti. Bu bizim ajansın başarısına bir örnek. Ama gerçekten, uluslararası alanda ortak ve herkesin anlaştığı kararlar almak, çerçeveler çizmek giderek zorlaşıyor. Onun için, dünyada kredisi olan ve güvenilir liderlere ihtiyaç da artıyor.

ÖNCE ANNEMİ ARADIM

Time dergisinin belirlediği en etkili 100 isim arasına ikinci kez girdiniz. Dünya çapındaki bir liste ve o listeye girmek çok büyük başarı. Duygularınızı öğrenmek isterim.

Çok muazzam bir duygu tabii ki… İkinci defa girmek ki ilki 2021’de olmuştu. 5 yıl sonra bu beni çok sevindiren bir gelişme oldu. Üstelik bu kez dünya liderleri kategorisine dahil etmişler. Daha önceki listede küresel öncüler kategorisiydi. Tabii bu çok gurur verici bir şey. Haberi alır almaz her zaman olduğu gibi annemi aradım. O da çok çok sevindi, bu sevinci komşularıyla ve akrabalarla paylaştı. Hep dediğim gibi biz ufak yani oldukça mütevazi bütçeli bir kuruluşuz ama dünyada ne olup bittiğini iyi okuduğumuz için ve ne olup biteceğini de iyi öngördüğümüz için çalışmalarımız, söylediklerimiz, konuşmalarımız hep gündem oluyor ve insanlara yol gösteriyor. O bakımdan bu emeklerin bu fedakarlıkların karşılığını bir nebze görmemiz beni gerçekten çok sevindirdi. 

Fatih bey özellikle bu dönem zor bir görev üstleniyorsunuz. Ülkelerle, liderlerle en çetin konuları müzakere etmek durumunda kalıyorsunuz. Nasıl zor değil mi?

Zor değil, çok zor!  Giderek daha da zorlaşıyor. Çünkü şu anda daha önce müttefik olan ülkelerin bile kendi aralarında ciddi görüş ayrılıkları var. Son birkaç ay içerisinde NATO konseyine katıldım Washington’da Bilderberg toplantısına katıldım, Davos’a katıldım… Bütün bu toplantılardan edindiğim izlenim, müttefik ülkeler arasında dahi giderek derinleşen ciddi farklar olması şeklinde. Sanki Atlantik Okyanusu giderek genişlemeye başladı. Yani ABD ile Avrupa arasındaki mesafe giderek uzuyor. Çünkü bunlar geçmişte çok yakın müttefiklerdi. Bu tabii dünyada işleri zorlaştırıyor. Ama ben enerji mekik diplomasi dediğim şekilde dünyadaki birçok liderle görüşüyorum. Çin ile Amerika’yla, Avrupa’yla, Hindistan’la, Brezilya ile… Şundan insanlar bize güveniyorlar… Bizim bir politik ya da ticari hiçbir kaygımız olmadığını, tamamen dünyayı daha iyi bir yere, daha iyi bir iyi bir enerji piyasasına, ekonomiye götürmek istediğimizi biliyorlar. Bu konuda ciddi bir kredimiz olduğunu düşünüyorum. Birbirleriyle hasım olanlarda bile bize karşı bir güven var ve bu da bir nebze olsun işlerimizi kolaylaştırıyor.

Balıkesir'de CHP'li Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı denetim raporlarına yansıyan gıda alım ihalesi, bu kadarına pes dedirtti.

Haziran 2025'te açılan kırmızı et, süt, ayran, yoğurt, tereyağı ve kaşar peyniri alım ihalesinin, bin 550 kilometre mesafedeki Ağrı'nın Eleşkirt ilçesinde bulunan bir bakkal dükkânı olan Polat Ticaret'e verildiği ortaya çıktı.

Bakkal görünümünde olan firmaya ihale karşılığında 22 milyon 250 bin TL ödendi. Şaşkınlık yaratan ihale akıllara İBB'deki şerbetli tatlı ihalesini getirdi.

Yolsuzluk soruşturmasına da yansıyan ihalede, Muş'taki bir mahalle dükkânından 95 milyon TL'ye şerbetli tatlı alındığı ortaya çıkmıştı.

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi'nde denetim ve plan bütçe komisyonu üyesi olan AK Partili Meclis üyesi Avukat Birol Şahin, meclis toplantısındaki konuşmasında, "Belediyemiz kırmızı et, yoğurt, ayran ve peynir alım ihalesi yapıyor. Balıkesir'de bu alım işini karşılayacak yüzlerce firma var. Balıkesir et ve sütün membaıdır. Ayran derseniz, Susurluk."

"Peynir derseniz, Gönen. Kırmızı et derseniz en lezzetlisi Balıkesir'de ama ne hikmetse bütün bu gıda ürünleri, İran sınırındaki Ağrı'nın Eleşkirt ilçesinden geliyor. İhalede yazan firma adresine internetten bir bakın."

"Karşınıza bir mahalle bakkalı çıkıyor. Bu bakkalın böyle bir ihaleyi almasını bırakın, bulunduğu binayı komple satsanız 22 milyon etmez. Devletimizin yetkili kurumlarının bunu araştıracağından eminim" dedi.

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Ataşehir Belediye Başkanı Onursal Adıgüzel, Belediye Başkan Yardımcıları Birkan Birol Yıldız, Orhan Aydoğdu ve Oğuz Kaya ile ilgili birim amirleri ve personellerinin ihale, imar ve iskan işlemlerine ilişkin rüşvet aldıkları yönündeki ihbarlar üzerine şüpheliler hakkında 'rüşvet, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve üye olma ile ihaleye fesat karıştırma' suçlarından soruşturma başlatıldı.

Yürütülen soruşturmada şüphelilere ait MASAK raporları ve HTS kayıtları temin edilirken, iskan ve yapı ruhsatı işlemlerinde rüşvet karşılığı işlem yapıldığına dair bulgulara ulaşıldı. İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda suçun unsurları ve organizasyon yapısı detaylı şekilde tespit edildi.

Yapılan incelemelerde, Ataşehir Belediyesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren firmalardan yapı ruhsatı ve iskan işlemleri karşılığında milyon dolarları bulan rüşvetler alındığı ve bu süreçte ruhsat işlemlerinin rüşvet karşılığı gerçekleştirildiği belirlendi. Öte yandan belediye yetkilileri ile bazı firma sahiplerinin birlikte hareket ettikleri, rüşvet miktarlarının projelerin niteliğine göre belirlendiği ve alınan rüşvetlerin belediye içerisindeki konum ve yetkiye göre paylaştırıldığı tespit edildi.

18 ŞÜPHELİ GÖZALTINDA

Elde edilen deliller doğrultusunda, suç örgütünün faaliyetlerinin deşifre edilmesi, delillerin ele geçirilmesi ve şüphelilerin yakalanması için İstanbul'da 45 adrese eş zamanlı operasyon düzenlendi. Operasyonda aralarında Belediye Başkanı Onursal Adıgüzel'in de bulunduğu 18 şüpheli gözaltına alındı. Belediye binasında yapılan aramalarda çok sayıda dijital materyale el konuldu. 2 şüphelinin daha yakalanması için çalışmalar sürüyor.

5 ŞÜPHELİ SAĞLIK KONTROLÜNDEN GEÇİRİLDİ

Öte yandan operasyonda gözaltına alınan 5 şüpheli sağlık kontrolü için Bayrampaşa Devlet Hastanesi'ne getirildi. Şüpheliler, sağlık kontrolünün ardından İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne götürüldü.

İran savaşı nedeniyle stratejik nakliye rotasının bloke edilmesi, küresel petrol arzını sekteye uğratırken yakıt fiyatlarını da hızla yükseltti.

Fatih Birol, Paris'te yaptığı açıklamada, durumun küresel ekonomi için ağır sonuçları olacağını belirterek, "Bu, şimdiye kadar karşılaştığımız en büyük enerji krizi olabilir" dedi.

Hava yolu şirketleri büyük zararda

Krizin etkileri hava yolu devlerinin mali tablolarına yansımaya başladı.

EasyJet, Mart sonuna kadar olan altı aylık dönemde 540 ile 560 milyon sterlin arasında vergi öncesi zarar beklediğini açıkladı.

Şirket, sadece geçtiğimiz ay jet yakıtı için fazladan 25 milyon sterlin harcadığını duyurdu.

Diğer önemli hava yolu şirketlerinden de benzer uyarılar geldi:

Ryanair:CEO Michael O’Leary, uçuşların yüzde 10’unu azaltmayı düşündüklerini ve yakıt tedarikçilerinin yalnızca Mayıs ayı ortasına kadar garanti verebildiğini belirtti.

SAS: İskandinav hava yolu şirketi, artan maliyetler nedeniyle bu ay binin üzerinde uçuşu iptal etti.

Airlines UK: Birleşik Krallık’taki hava yolları şu an için bir kesinti yaşamadıklarını ancak hükümetle olası bir yakıt krizi için acil durum önlemlerini görüştüklerini bildirdi.

Bilet fiyatlarında artış kapıda

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın devam etmesi durumunda, yakıt kıtlığının yanı sıra bilet fiyatlarında da ciddi artışlar bekleniyor.

Hava yolu temsilcileri, Mart ayında ikiye katlanan yakıt maliyetlerinin Paskalya sonrası ve yaz sezonunda yolculara yüksek bilet fiyatları olarak yansıyacağını öngörüyor.

IEA Başkanı Birol, krizden ilk etapta Japonya, Kore, Hindistan ve Çin gibi Asya ülkelerinin etkileneceğini, petrol akışı normale dönmezse Avrupa ve Amerika'nın da bu listeye ekleneceğini vurguladı.

Sabah Gazetesi Yazarı Mahmut Övür, "İmamoğlu'na destekte ciddi bir düşüş var. Bekir Ağırdır'ın sahibi olduğu Veri Enstitüsü'nün son araştırması bu düşüşü çok açık biçimde ortaya koydu. İmamoğlu'na yönelik soruşturmanın siyasi olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 46'dan yüzde 27'ye düşmüş. Düşüş yüzde 19." ifadelerine yer verdi.

İşte Mahmut Övür'ün 'Mutlak butlan'a koşanlar mı 'yolsuzluk'ta yarışanlar mı? başlıklı yazısı:

Yeni nesil siyasetçilerin yüz yıllık partiyi getirdikleri hâle bakın. Bir yanda yolsuzluk iddiaları, diğer yanda "mutlak butlan" beklentileri...

Herhalde korku bacayı sardı ki, CHP destekçisi militan gazeteciler bağırmaya başladı. Kimi "CHP'nin oyu hızla düşmeye başlar" diye feryat ediyor, kimi "İktidar hukukuyla partiye geri dönmeyi nasıl içinize sindireceksiniz?" diye soruyor.

Ama kimse şu soruyu sormuyor:

"Hizmet yapmamayı, bu kadar yolsuzluğu, 'jet'giller rezaletini, milyon dolarlık villaları, takasa konulan sevgilileri biz nasıl içimize sindiriyoruz?"

Sahi hangisi daha sindirilebilir; mutlak butlan mı, hırsızlık iddiasıyla itham edilmek mi?

Tercih sizin, ister "geleceğin cumhurbaşkanı adına" tehditle balya balya para toplayanları ya da pavyon köşelerinde dolarlar dağıtıp kurultay kazananları seçin, isterseniz "Yargı yoluyla partimi kurtarmaya geliyorum" diyenleri...

Ama şu sorulardan kaçmak mümkün değil:

- Övündüğünüz 100 yıllık partiyi bu hâllere nasıl düşürdünüz?

- Bu nasıl yüzyıllık bir okul ki, cumhuriyetin ikinci yüzyılında kendi geleneğinden siyasetçi çıkaramadı, "sağcı" cenahtan gelen iki siyasetçiye muhtaç kaldı?

Soruları uzatmak, CHP'lilerin övündükleri "ahlaki üstünlük"lerini kaybetmesinden söz etmek mümkün ama şu gerçek ortada: Ne milyon dolarlık yolsuzluk iddiaları tesadüf ne de mutlak butlan kararı gökten zembille indi. CHP ektiğini biçti, biçiyor.

Medyası da bu rezil tabloyu sorgulamak yerine, "CHP oy kaybedecek" diye ve sanki tek sorun "mutlak butlan"mış gibi yeri göğü inletiyor, rakipleri suçluyor.

Oysa gerçek bu değil; CHP'deki esas oy kaybı, hizmet üretmemekten, belediyelerdeki "yolsuzluk" bataklığından ve başkanların "arsız" tavırlardan kaynaklanıyor. Seçmen yerel seçimlerde CHP'ye bir şans verdi ama yeni nesil siyasetçiler bu şansı hizmet için değil zenginlikleri için kullandı.

CHP seçmeni de bütün bunları görüyor.

İBB eksenli "İmamoğlu Suç Örgütü" davası ve diğerleri sürdükçe, dosyalar açıldıkça da CHP seçmeni gerçeği daha net gördüğü için meydanlardan, duruşma salonlarından uzaklaşıyor.

Birkaç gün önce yazdım; oy düşüşünde ve özellikle İmamoğlu'na destekte ciddi bir düşüş var. Bekir Ağırdır'ın sahibi olduğu Veri Enstitüsü'nün son araştırması bu düşüşü çok açık biçimde ortaya koydu. İmamoğlu'na yönelik soruşturmanın siyasi olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 46'dan yüzde 27'ye düşmüş. Düşüş yüzde 19.

Uzun yıllar "vesayet" bagajıyla bir türlü iktidar olamayan CHP, bu kez yeni nesil siyasetçilerin bulaştığı "yolsuzluk" bagajıyla ağır bir itham altında. Her ihtimalde iktidara yürümesi zor. Ara seçim çıkışı da iktidar kapısını açmaya yetmedi, yetmez de.

Belki de bu yüzden her iki taraf "mutlak butlan" kararına hazırlanıyor.

Kemal Kılıçdaroğlu ve çevresi "yolsuzluk ve rezillik" iddialarından CHP'yi "arındırmak" için alesta beklerken, İmamoğlu-Özel ekibi de Ekim Partisi'ne yeni bir seçenek olarak bakıyor.

"CHP'yi bırakmayız" sözlerine bakmayın, onlar da bu sürecin "mutlak butlan" veya başka bir kararla biteceğinin farkında. Özellikle İmamoğlu'na yakın isimler, daha fazla yıpranmadan yeni parti ve yeni gündemle siyasette var olabilecekleri hesabı yapıyor. Yapmalılar da. Belki o zaman yeni nesil siyasetçi olup olmadıkları ya da CHP'nin mi onları taşıdığı yoksa onların mı CHP'yi yukarı taşıdığı daha net görülecek.

Ama şunu da hatırlatalım: CHP'siz ve "yolsuzluk lekeli" siyaset yapmak hiç kolay olmayacak.

Türkiye İstatistik Kurumu, mart ayına ilişkin motorlu kara taşıtları istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, martta trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 18,3 azalarak 159 bin 931'e geriledi. Söz konusu dönemde kaydı silinen taşıt sayısı ise yüzde 39,4 artarak 3 bin 484'ten 4 bin 856'ya çıktı. Böylece, trafikteki toplam taşıt sayısı yılın üçüncü ayında 155 bin 75 adet artış gösterdi.

Mart ayında trafiğe kaydı yapılan taşıtların yüzde 50,2'sini otomobil, yüzde 34,8'ini motosiklet, yüzde 10,1'ini kamyonet, yüzde 1,7'sini kamyon, yüzde 1,6'sını traktör, yüzde 1'ini minibüs, yüzde 0,5'ini otobüs ve yüzde 0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Martta trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısında bir önceki aya göre ise yüzde 31,3 artış gerçekleşti.

Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre motosiklette yüzde 51, otomobilde yüzde 27,2, traktörde yüzde 19,3, minibüste yüzde 17,7, kamyonette yüzde 12,8, otobüste yüzde 4,5 artarken, özel amaçlı taşıtta yüzde 28,9 ve kamyonda yüzde 10,5 azalış gösterdi.

Mart ayında geçen yılın aynı ayına göre trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı otobüste yüzde 12,6, minibüste yüzde 2,6 artarken, traktörde yüzde 50,1, özel amaçlı taşıtta yüzde 34,2, kamyonda yüzde 25,3, motosiklette yüzde 21,2, otomobilde yüzde 15,4 ve kamyonette yüzde 15 azaldı.

TRAFİĞE KAYITLI ARAÇ SAYISI MART SONU İTİBARIYLA 34 MİLYONU GEÇTİ

Trafiğe kayıtlı araç sayısı, martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7 artarak 31 milyon 788 bin 619'dan 34 milyon 23 bin 986'ya yükseldi.

Mart sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı taşıtların yüzde 51,8'ini otomobil, yüzde 21,2'sini motosiklet, yüzde 14,6'sını kamyonet, yüzde 6,8'ini traktör, yüzde 3,1'ini kamyon, yüzde 1,6'sını minibüs, yüzde 0,6'sını otobüs ve yüzde 0,3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

DEVRİ YAPILAN ARAÇLAR

Devri yapılan toplam 870 bin 992 taşıttan yüzde 68,6'sı otomobil, yüzde 14,8'i kamyonet, yüzde 9,7'si motosiklet, yüzde 2,8'i traktör, yüzde 1,8'i kamyon, yüzde 1,6'sı minibüs, yüzde 0,5'i otobüs ve yüzde 0,2'si özel amaçlı taşıtlar olarak kayıtlara geçti.

Martta trafiğe kaydı yapılan otomobillerin yüzde 15,5'inin Renault, yüzde 8,2'sinin Toyota, yüzde 7,4'ünün Peugeot, yüzde 6,9'unun Volkswagen, yüzde 6,1'inin Hyundai, yüzde 5,9'unun Togg, yüzde 5,1'inin Fiat, yüzde 5'inin Opel, yüzde 5'inin Citroen, yüzde 4,3'ünün Skoda, yüzde 3,3'ünün Mercedes-Benz, yüzde 3,1'inin Kia, yüzde 3'ünün BMW, yüzde 2,6'sının Ford, yüzde 2,2'sinin Audi, yüzde 2'sinin Volvo, yüzde 1,9'unun Mini, yüzde 1,7'sinin Chery, yüzde 1,6'sının Nissan, yüzde 1,2'sinin Tesla ve yüzde 8,4'ünün diğer markalardan oluştuğu tespit edildi.

Ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı yüzde 14,4 azalarak 426 bin 342'ye gerilerken, trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 23,1 artışla 13 bin 42 adet oldu. Böylece yılın ilk 3 ayında trafikteki toplam taşıt sayısı 413 bin 300 adet arttı.

Ocak-mart döneminde trafiğe kaydı yapılan 224 bin 627 otomobilin yüzde 41,1'inin benzin, yüzde 31,5'inin hibrit, yüzde 18,2'sinin elektrikli, yüzde 8,6'sının dizel ve yüzde 0,6'sının LPG yakıtlı olduğu belirlendi.

Mart sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı 17 milyon 611 bin 509 adet otomobilin ise yüzde 32,4'ünün dizel, yüzde 31'inin benzin, yüzde 29,8'inin LPG, yüzde 4,4'ünün hibrit ve yüzde 2,3'ünün elektrikli olduğu görüldü. Otomobillerin yüzde 0,2'sinin ise yakıt türü bilinmiyor.

Ocak-mart döneminde trafiğe kaydı yapılan otomobillerin yüzde 33,2'si 1300 ve altı, yüzde 15,9'u 1401-1500, yüzde 13,2'si 1501-1600, yüzde 9,6'sı 1301-1400, yüzde 9,1'i 1601-2000, yüzce 0,8'i 2001 ve üstü motor silindir hacmine sahip bulunuyor.

Söz konusu dönemde trafiğe kaydı yapılan 224 bin 627 otomobilin yüzde 42,1'i gri, yüzde 25,6'sı beyaz, yüzde 11,2'si siyah, yüzde 10,4'ü mavi, yüzde 5,3'ü yeşil, yüzde 3,5'i kırmızı, yüzde 1,3'ü kahverengi, yüzde 0,3'ü turuncu, yüzde 0,2'si sarı ve yüzde 0,2'si diğer renkli araçlardan oluştu.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, özellikle otomotiv üreticilerinin askeri üretimde daha fazla rol almasını istiyor.

Bu kapsamda Pentagondan yetkililer, Ford Motor Üst Yöneticisi (CEO) Jim Farley ile General Motors (GM) Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Mary Barra'nın da aralarında bulunduğu üst düzey otomotiv yöneticileriyle bir araya geldi.

Kaynaklar, Ukrayna ve İran'daki savaşların ABD'nin mühimmat stoklarını erittiğini, bu nedenle Pentagonun otomotiv şirketlerini devreye sokmayı düşündüğünü iddia etti.

Küresel elektrikli araç satışları ilk çeyrekte geriledi: Avrupa büyümenin lokomotifi oldu. Yılın ilk çeyreğinde küresel elektrikli araç satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 düşerek 4 milyon adet seviyesinde gerçekleşti. Mart ayında ise satışlar aylık bazda yüzde 66 artışla 1.75 milyona ulaşarak güçlü bir toparlanma sinyali verdi.

Benchmark Mineral Intelligence verilerine göre, bölgesel dağılıma bakıldığında en dikkat çekici ayrışma Avrupa’da yaşandı.

Avrupa pazarı, yüzde 27’lik yıllık artışla 1.2 milyon adet satışa ulaşarak küresel büyümenin ana sürükleyicisi oldu.

Buna karşılık Çin’de satışlar yüzde 21 düşüşle 1.9 milyona gerilerken, Kuzey Amerika’da yüzde 27’lik sert bir daralma yaşandı ve satışlar 320 bin seviyesinde kaldı.

Dünyanın diğer bölgelerinde ise yüzde 79’luk güçlü artışla 600 bin adetlik satış gerçekleşti.

AVRUPA'DA REKOR SATIŞ

Mart ayında özellikle Çin’de talebin toparlanmasıyla satışlar Şubat ayına göre neredeyse iki katına çıktı. Avrupa ve Asya’daki birçok ülkede rekor seviyelere ulaşan satışlar da küresel ölçekte aylık bazda yüzde 66’lık artışı beraberinde getirdi.

Avrupa, Mart 2026’da yarım milyon adedin üzerine çıkarak tarihinin en yüksek aylık satışını gerçekleştirdi. Satışlar aylık yüzde 72, yıllık ise yüzde 37 arttı. Artışta devlet teşvikleri ve Orta Doğu’daki gelişmelere bağlı yükselen petrol fiyatlarının etkili olduğu belirtiliyor.

İngiltere’de artan yakıt maliyetleri satışları desteklerken, Fransa, İtalya ve İspanya gibi büyük pazarlarda da rekorlar kırıldı. Özellikle Çinli üreticilerin Avrupa pazarındaki payını hızla artırması dikkat çekti.

Fransa’da ise akaryakıt fiyatlarındaki artış ve tedarik sorunlarının “panik alımlara” yol açtığı, bunun da elektrikli araç satışlarını yıllık bazda yüzde 69 artırdığı kaydedildi.

AMERİKA PAZARI DÜŞÜŞTE

Kuzey Amerika’da elektrikli araç satışları ilk çeyrekte yüzde 27 düştü. Raporda, ABD’de vergi teşviklerinin 2025’in üçüncü çeyreğinde sona ermesinin ardından pazarın ivme kaybettiği görülüyor.

Mart ayında 100 binin üzerinde satış gerçekleşse de bu rakam düşüş trendini tersine çevirmeye yetmedi.

Çin’de Mart ayında satışlar toparlansa da yıl genelinde yüzde 21’lik düşüş sürüyor. İç pazardaki zayıflığa karşılık üreticilerin ihracata yöneldiği, ancak yurt dışı stokların artmasının talebin aynı hızda büyümediğine işaret ettiği değerlendiriliyor.

İran ekonomisine abluka darbesi

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD'nin limanlarına yönelik ablukasının İran'ın ekonomik faaliyetlerini tamamen durdurduğunu savundu. ABD kuvvetlerinin İran limanlarına yönelik tam bir abluka uyguladığını belirten Cooper, İran ekonomisinin yüzde 90'ının deniz yoluyla yapılan uluslararası ticarete dayandığına işaret etti.

Cooper "Ablukanın uygulanmasından bu yana geçen 36 saatten kısa bir sürede, ABD kuvvetleri deniz yoluyla İran'a giren ve İran'dan çıkan ekonomik ticareti tamamen durdurmuştur." ifadelerini kullandı.

İsrail'in kuzeyine roket saldırısı

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, bu sabah Lübnan'dan İsrail'in kuzeyindeki Celile bölgesine 20 roket fırlatıldığını, bunlardan bazılarının önlendiğini, diğerlerinin ise açık alanlara düştüğünü bildirdi. Haberde saldırı nedeniyle Manara ve Kiryat Shmona'da sirenlerin çaldığı kaydedildi.

Lübnan'ın güneyindeki saldırılarda 5 sivil hayatını kaybetti

Lübnan Ulusal Haber Ajansı (NNA), İsrail'in bugün erken saatlerde Lübnan'ın güneyindeki Ensariye kasabasını hedef alan hava saldırısında 5 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

Trump ateşkesi uzatmayı düşünmüyor

ABC News'ün haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, İran'la ateşkesin uzatılmasını düşünmediğini söyleyerek, "Önümüzdeki iki gün boyunca inanılmaz olaylara tanık olacaksınız" açıklamasında bulundu.

Trump, "Ben başkan olmasaydım, dünya paramparça olurdu" diye konuştu.

ANLAŞMA YA DA ASKERİ HAREKAT

Trump, savaşın anlaşma ya da İran’ın yeteneklerini ortadan kaldıracak bir askeri harekatla sona erebileceğini belirtti.

New York Post'a ayrı bir demeç veren Trump, önümüzdeki 2 gün içinde ABD ile İran arasında görüşmelerin yeniden başlayabileceğini ifade etti.

Savaşın her iki şekilde de sona erebileceğini ifade eden Trump, "Bir anlaşma, daha tercih edilebilir çünkü o zaman (ülkelerini) yeniden inşa edebilirler. Artık gerçekten farklı bir rejimleri var. Ne olursa olsun, radikalleri ortadan kaldırdık. Onlar gitti, artık aramızda değiller" dedi.

Hizbullah'tan İsrail ordusuna peş peşe darbeler

Hizbullah, İsrail ordusuna ait hedeflere insansız hava araçları (İHA) ve roketlerle en az 34 saldırı düzenlendiğini açıkladı. Hizbullah'tan yapılan açıklamada, İsrail'e karşı saldırıların sürdürüldüğü belirtildi. Lübnan'ın güneyindeki Hiyam, Nakura, Beyyada, Şema ve Kuzuh beldeleri ile Bint Cubeyl'in doğu kesimlerinde İsrail askerleri ile araçlarının hedef alındığı bildirildi. Siddikin beldesinde İsrail ordusuna ait Hermes-450 tipi İHA'nın düşürüldüğü aktarıldı.

İsrail ve Lübnan'dan doğrudan müzakere kararı

ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington'da gerçekleştirilen İsrail ile Lübnan arasındaki görüşmenin ardından tüm tarafların karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, ABD'nin arabuluculuğunda Washington'da yapılan ve "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçen görüşmeye ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, görüşmenin "çok verimli" geçtiği, ABD'nin iki ülkeyi tebrik ettiği ve ileriye dönük görüşmeler için bugünkü görüşmenin güçlü bir zemin oluşturduğu belirtildi.

Açıklamada, tüm tarafların karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiğini vurgulandı.

CENTCOM'dan ablukanın delinmediği iddiası

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün TSİ 17.00’dan bu yana Hürmüz Boğazı’nda uygulanan ablukaya ilişkin açıklamada bulundu. CENTCOM, "10 bini aşkın ABD denizcisi, deniz piyadesi ve havacı personelin yanı sıra çok sayıda savaş gemisi ve onlarca uçak, İran limanlarına yönelik giriş-çıkışları engellemek amacıyla deniz ablukası operasyonunu yürütüyor. İlk 24 saat içinde hiçbir gemi ABD ablukasını aşamadı ve 6 ticaret gemisi, ABD kuvvetlerinin geri dönme talimatına uyarak Umman Körfezi'ndeki İran limanlarına yöneldi" dedi. Söz konusu ablukanın Basra Körfezi ve Umman Körfezi'ndeki tüm noktalar dahil olmak üzere, İran limanlarına ve kıyı şeridine giren veya buralardan ayrılan tüm ülke gemilerine ayrım gözetmeksizin uygulandığını aktaran CENTCOM, "ABD kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nı kullanarak İran dışındaki limanlara sefer yapan gemiler için seyrüsefer serbestisini ise güvence altına almaya devam ediyor" dedi.

Dün ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yürütülen görüşmelerin genel olarak olumlu geçtiğini ancak nükleer başlıkta anlaşma sağlanamadığını bildirdi. Trump, bu gelişmenin ardından ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda askeri adım atacağını duyurdu.

Trump, ABD donanmasının derhal geçerli olmak üzere Hürmüz Boğazı'na giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik abluka sürecini başlatacağını belirterek, uluslararası sularda İran'a geçiş ücreti ödeyen gemilerin durdurulup aranacağını ifade etti. İran'ın boğaza mayın döşediğini öne süren Trump, bu mayınların imha edileceğini kaydetti.

ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alma kararı almasıyla brent petrol sert yükseldi. Sabah saatlerinde varil başına yaklaşık 104 dolara çıkarak yüzde 9,1’e kadar yükselen brent petrol saat TSİ 07.40'da 102 dolardan işlem görüyor. Avrupa doğalgaz vadeli işlemleri de bir ara yaklaşık yüzde 18 sıçradı.

Öte yandan Goldman Sachs 9 Nisan'da yayımladığı notta, Hürmüz Boğazı'nın bir ay daha kapalı kalması durumunda Brent petrolün varil fiyatının 2026 yılı boyunca ortalama 100 doların üzerinde seyredeceğini öngörüyor.

ABD ordusu İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik ablukayı bugün  başlatacağını duyurdu.

Hürmüz Boğazı'nda başka ülkelerden gelen ya da başka ülkelere giden gemilere ise izin verileceği belirtildi.

İran, deniz ticareti için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nı, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından fiili olarak kapatmış durumda.

Açıklama, hafta sonunda Pakistan'da taraflar arasındaki müzakerelerden bir sonuç çıkmamasının ardından yapıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'da İran ile yapılan doğrudan görüşmelerin, İran'ın "nükleer emellerinden vazgeçmeye isteksiz" olması nedeniyle başarısız olduğunu iddia etti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise ABD'yi "aşırı ve hukuka aykırı taleplerde bulunmakla" suçladı.

Abluka pratikte nasıl işleyebilir?

ABD Deniz Kuvvetleri'nin 2022 tarihli Deniz Harekât Hukuku El Kitabı, ablukayı "düşman bir devlete ait, düşman bir devlet tarafından işgal edilen ya da kontrolü altında bulunan belirli limanlara, havaalanlarına veya kıyı bölgelerine, tüm devletlere ait düşman veya tarafsız gemilerin ve/veya hava araçlarının girişi ya da çıkışını engellemeye yönelik savaşçı bir operasyon" olarak tanımlıyor.

ABD Başkanı Trump, Pakistan'da hafta sonu sonuçsuz kalan görüşmeler sonrası, İran'ı ve Hürmüz Boğazı'nı kullanacak gemileri tehdit etmiş ve Pazar sabahı paylaştığı sosyal medya mesajında, Boğaz'a giriş ve çıkışlarda denetimin ABD'de olacağını açıklamıştı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da Pazar akşamı X üzerinden yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda İran limanlarına yönelik ablukasının Pazartesi günü 17.00'de başlayacağını duyurdu.

CENTCOM'un açıklamasında ablukanın İran limanlarına ve kıyılarına giren ve bu limanlardan ayrılan tüm gemilere, ülkelerine bakılmaksızın "tarafsızca" uygulanacağı, "İran dışındaki limanlara giden ve bu limanlardan gelen" gemilerin "engellenmeyeceği" belirtildi.

Trump, ablukanın uygulanmasında başka ülkelerin de katkıda bulunacağını söyledi ancak bunların hangi ülkeler olduğunu belirtmedi. BBC'nin elindeki bilgilere göre İngiltere'nin ablukada rol alması beklenmiyor.

Trump Fox News'e yaptığı açıklamada ayrıca NATO'nun Boğaz'daki "mayınları temizlemeye yardım etme" teklifinde bulunduğunu belirtti, Hürmüz Boğazı'nın "çok da uzak olmayan bir gelecekte yeniden kullanıma açılacağını" ekledi.

Trump, ABD'nin mayın tarama gemilerini bölgede devreye sokacağını ve NATO üyesi olan İngiltere'nin de aynısını yapacağını söyledi; "Anladığım kadarıyla Birleşik Krallık da dahil birkaç ülke mayın tarama gemileri gönderecek" dedi.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer daha önce yaptığı bir açıklamada, İngiliz askeri "mayın avlama sistemlerinin" hali hazırda bölgede bulunduğunu söylemişti.

İngiltere hükümeti sözcüsü, "Küresel ekonomiyi ve ülkemizdeki yaşam maliyetini desteklemek için acilen gerekli olan, seyrüsefer özgürlüğü ve Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması gerekliliğini desteklemeye devam ediyoruz" dedi.

Sözcü, Hürmüz Boğazı'nın "ücrete tabi tutulmaması gerektiğini" de ekledi; "Fransa ve diğer ortaklarımızla birlikte seyrüsefer özgürlüğünü korumak için acilen geniş bir koalisyon oluşturmak üzere çalışıyoruz."

BBC'nin ABD'den konuştuğu üç hukuk uzmanı, ablukanın deniz hukuku ihlali olabileceğini söyledi. Bir uzman da, askeri güçle uygulanacak bir ablukanın, mevcut ateşkes anlaşmasını ihlal etmek anlamına gelebileceğine de işaret etti.

ABD neden Boğaz'da abluka uygulayacak?

Coğrafi konumu ve stratejik önemi, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı savaşta bir koz olarak kullanmasını sağladı.

İran bu dar ticaret rotasından geçecek gemilere seçerek izin veriyor ve petrol fiyatları da giderek artıyor.

Tahran Boğaz'ı kullanmak isteyen bazı gemilerdense çok yüksek ücretler talep ediyor.

Trump Boğaz'ı kapatarak İran hükümeti için kritik önemdeki bu gelir kaynağını kesebilir. Ancak bu hamle petrol ve gaz fiyatlarının daha da yükselmesi riskini beraberinde getiriyor.

Trump Fox News'e yaptığı açıklamada, "İran'ın sevdiklerine petrol satıp, sevmediklerine satmayarak para kazanmasına izin vermeyeceğiz" dedi ve hedefin hayati öneme sahip bu denizcilik kanalından "ya [gemilerin] hepsinin ya hiçbirinin" geçişine izin vermek olduğunu ekledi.

Uzmanlar Trump'ın, ABD'nin istediği anlaşma koşullarına boyun eğdirmek üzere İran üzerinde baskı kurmak için böyle bir açıklama yapmış olabileceği görüşünde.

CBS'in "Face the Nation" programına konuşan Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Mike Turner, ablukanın Hürmüz'deki mevcut duruma bir çözüm dayatmanın bir yolu olduğunu söyledi;

"Başkan, 'kimin geçeceğine onların karar vermesine izin vermeyeceğiz' diyerek müttefiklerimizi ve herkesi masaya çağırıyor."

Demokrat senatör Mark Warner ise Pazar günü CNN televizyonuna, "Boğaz'ı ablukaya almanın, İran'ı Boğaz'ı açmaya nasıl iteceğini anlayamıyorum" dedi.

Etkisi ne olabilir?

BBC'ye konuşan denizcilik uzmanı Lars Jensen, Trump'ın bu ablukasının kısa vadeli olarak şu an hali hazırda bu bölgede olan az sayıdaki gemiyi etkileyeceğini söyledi.

"Bu gerçekten Amerikalılar tarafından yapılırsa, sadece çok az sayıda gemiyi durduracaktır. Olaya geniş açıdan bakıldığında, aslında çok fazla bir değişiklik olmayacaktır."

Vespucci Denizcilik'in CEO'su Jensen, Trump'ın, "geçiş için İran'a ücret ödeyen gemilerin güvenli geçişine de izin vermeyeceklerini" açıklamasının etkisinin, bu ücreti ödeyen şirketlerin İran rejimine para ödemiş oldukları için hali hazırda yaptırımlarla karşı karşıya kaldıkları göz önünde bulundurulursa, çok az olacağını da ekledi.

"Öncelikle, geçiş yapan çok az sayıda gemi var. Bunlardan İran'a ödeme yapanların sayısıysa daha az. Ve yapanlarda da zaten Amerikan yaptırımlarında tabi."

Jense, "denizcilik şirketlerinin çoğu, geçici bir barış anlaşması olup olmayacağını ve bunun işleyip işlemeyeceğini görmek için beklemeyi sürdürecek" diyor ve anlaşma olursa deniz ticaretinde yavaş bir artış görmeye başlayacağımızı belirtiyor.

Geçici ateşkesten bu yana Boğaz'da, az da olsa, gemi trafiği görüldü.

Boğaz'daki son durum ne?

ABD ve İran'ın 7 Nisan'da anlaştığı iki haftalık geçici ateşkesin maddelerinden biri, bu dar su yolundan güvenli geçişlerin garanti altına alınmasıydı.

Ancak anlaşmanın ardından, bölgedeki gemiler, izinsiz geçmeye çalışmaları halinde "hedef olacakları ve imha edilecekleri" uyarısı almaya başlandı.

Deniz trafiği takip uygulaması Marine Traffic'in verileri 7-10 Nisan arasında Boğaz'dan sadece 19 geminin geçtiğini gösteriyor.

Bunlardan sadece dördü petrol, gaz ya da kimyasal madde taşıyan gemilerdi. Geri kalanlar çeşitli türlerde dökme yük gemileri veya konteyner gemileri olarak listelendi.

Bazı gemilerse yerlerini bildirmeden geçiş yaptı.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaş öncesinde her gün Boğaz'dan ortalama 138 gemi geçiyordu.

Shell Plc, ilk çeyreğe ilişkin paylaştığı operasyonel sonuçlarında, ticaret biriminin performansının fiziksel üretimdeki kayıpları fazlasıyla telafi ettiğini bildirdi.

Şirket, petrol ticareti sonuçlarının bir önceki çeyreğe göre "önemli ölçüde yüksek" gerçekleştiğini açıklayarak, "Dev Petrol" (Big Oil) şirketleri arasında savaşın finansal etkilerine dair ilk kapsamlı projeksiyonu sundu.

Ticaret operasyonlarına rağmen, Shell’in bölgedeki fiziksel varlıkları savaştan ağır yara aldı. Özellikle Katar’daki devasa Ras Laffan kompleksinde bulunan ve dünyanın en büyüklerinden biri olan LNG ihracat terminali ile gazdan sıvı yakıt üretme (GTL) tesisi füze saldırıları sonucunda "geniş çaplı hasar" gördü.

Şirket, GTL tesisindeki onarım çalışmalarının yaklaşık bir yıl süreceğini ve bu durumun üretim kapasitesi üzerinde baskı yaratacağını teyit etti.

Üretim düştü, rafineri marjları yükseldi

Savaşın Katar’daki hacimler üzerindeki etkisi, üretim rakamlarına doğrudan yansıdı. Dördüncü çeyrekteki 948 bin varil seviyesinden, ilk çeyrekte 880 bin - 920 bin varil aralığına geriledi.

Arz endişeleriyle artan yakıt fiyatları, Shell’in rafineri marjlarını varil başına 14 dolardan 17 dolara taşıdı.

Şirket, operasyonlarını yürütmek için kullandığı işletme sermayesinin Mart ayındaki satışların tahsilat takvimine bağlı olarak 10 ila 15 milyar dolar arasında olduğunu açıkladı.

Ateşkes haberiyle petrol 100 doların altına indi

ABD ve İran’ın Salı günü iki haftalık geçici bir ateşkes üzerinde anlaşması, enerji piyasalarında tansiyonu bir miktar düşürdü.

Yıl başından bu yana yüzde 50’den fazla değer kazanan ham petrol fiyatları, bu gelişmenin ardından Çarşamba günü yeniden 100 dolar sınırının altına geriledi.

Ancak analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin henüz tam kapasiteye dönmemesi nedeniyle arz krizinin devam edebileceği uyarısında bulunuyor.

Uluslararası Ekonomi Zirvesi kapsamında düzenlenen global ekonomide yeni dengeler ve Türkiye panelinde konuşan Bilkent Üniversitesi, İktisat Bölümü Merkez Bankacılığı & Finansal Piyasalar Profesörü Prof. Dr. Ali Hakan Kara, dünyada bağımsız kurumlarının sembolünün merkez bankaları olduğunu belirterek, “Gelişmiş ülkeler ve dünya biraz Türkiye’yi takip ediyor. Son 10 yılda yaşadığımız süreç dünyanın da başına gelmeye başladı. Fiyat istikrarının ötesinde ülkenin stratejik durumunu takip eden kurumlar haline gelecekler. Merkez bankaları geleneksel araç bağımsızlığı içinde fiyat istikrarını yönetmek yerine fiyat istikrarına odaklanıyor. Öncelik enflasyonu yüzde 2’de tutmak değil de gelecek şoklara karşı bir ağ kurmak. Şu anda Fed’e baktığımızda geleneksel üyeler nedeniyle eski usul devam ediyorlar ama yeni merkez bankası başkanı ile geleneksel olmayan çizgi dışı tarza doğru gidecek gibi görünüyor. Bu süreçte merkez bankaları enflasyon hedefinde ısrar etmeyecekler savaşın etkisi ile stagflasyon riskini de göze aldığınız zaman bu yüzde 2 enflasyon hedefi uzun süre yüksek seviyede tölere edilecek gibi görünüyor. Küresel ölçekte faizle yüksek kalmaya devam edecek“dedi.

"MERKEZ BANKALARI TEK BAŞINA DÜNYALARI KURTARAMAZ"

Kara, “Merkez Bankası tek başına dünyayı kurtaramaz dolayısıyla maliye politikası ve diğer politikalar da önemli. Bu programda enflasyonla mücadele daha hızlı başlayabilirdi baştan daha sıkı girilse savaş dönemine daha düşük bir seviyede girilebilirdi. Bir de ekonomi dışı faktörler ekonomiyi domine etmeye başladı ve bu yeni norm oldu. Geçen yıl bu zamanlar devasa 200 yılda bir ortaya çıkan ticaret savaşını konuluyorduk şu anda kimse bunu konuşmuyor. Her sene yeni bir şey çıkıyor. Türkiye dayanıklı bir ülke, göründüğünden daha dayanıklı b iz uzun vadeli planlamayı yapamayan stratejik düşünmeyen bir ülkeyiz iş kriz yönetimine geldiğinde iyi bir ülkeyiz" ifadelerini kullandı.

"TÜRKİYE’NİN BU KUR REJİMİNDEN ÇIKMASI GEREKİYOR"

Enflasyon uzun vadeli planlama gerektirdiğini ve strateji işi olduğunun altını çizen Kara sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu yapı içinde enflasyona ilişkin çok iyimser olamıyorum. Tek haneli enflasyona gitmenin faydalarının toplumun içselleştirmediğini düşünüyorum dayanıklılık ve büyüme konusunda iyimserim. Maliye politikası şu anda fena gitmiyor ama ne kötü gidiyor biraz bu dış şoklardan ve hızlı hareket etmemekten dolayı reel kuru tahmin ettiğimizden daha fazla değerli tuttu. Süreç uzadık bu sefer reel sektör ve ihracatta tahribat yaratmaya başlıyor faizler de yüksek kalıyor bu uzun süre devam ettirilebilir bir şey değil. Türkiye’nin bir noktada bu kur rejiminden çıkması gerekiyor. Yavaş yavaş sıkışmaya başlıyor. Petrol fiyatları 120 dolarda kalırsa mevcut döviz kurunu değişmesi gerekiyor. Serbest kur rejimine geçmese de kuru bırakması ve çok fazla enflasyonist olmadan elini rahatlatması gerekiyor. Bu savaşla beraber Türkiye’nin bölgede güvenli bir ülke olması savaş, toz dumanı dağıldığında makro istikrarı sağlayabilirse ondan sonraki süreçte Türkiye’nin not artırımın başlayabileceğini düşünüyorum.”

Avustralya'da bulunan Flinders Üniversitesi’nden biliminsanlarının yürüttüğü çalışmada, fosil yakıtların sağladığı enerji sayesinde insanlığın gezegenin doğal sınırlarını geçici olarak genişlettiği, ancak bunun ekosistemler üzerinde giderek artan baskı yarattığı belirtildi.

Araştırmacılar, teorik olarak Dünya’nın yaklaşık 12 milyar insanı barındırabilecek kapasiteye ulaşabileceğini, ancak sürdürülebilir yaşam standartları açısından ideal nüfusun bunun oldukça altında, yaklaşık 2,5 milyar seviyesinde olabileceğini öne sürüyor.

Nüfus artış hızının yavaşlamasına rağmen yüksek tüketim düzeyinin iklim değişikliği, kaynak tükenmesi ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi küresel riskleri artırdığına dikkat çeken biliminsanları, enerji kullanımı, gıda üretimi ve kaynak yönetiminde köklü dönüşümler yapılmadığı takdirde çevresel ve ekonomik istikrarsızlıkların büyüyebileceği uyarısında bulundu.

Türk Hava Yolları’nın üst yönetiminde değişiklik yapıldı. Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Ahmet Bolat ile Genel Müdür Bilal Ekşi görevden alındı. Yerlerine Murat Şeker ile Ahmet Olmuştur getirildi.

Patronlar Dünyası’nın haberine göre; iki isme de yeni görevleri bildirildi. Yönetim Kurulu Başkanlığı görevine Murat Şeker, genel müdürlük görevine ise Ahmet Olmuştur atandı. Kararın 9 Nisan’da yapılacak THY Genel Kurulu’nda resmiyet kazanması bekleniyor.

YENİ BAŞKAN THY İÇİNDEN

Murat Şeker, 2016’dan bu yana THY’de mali işlerden sorumlu yönetici olarak görev yapıyordu. 2021 yılında da Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmişti.

Marmara Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunu olan Şeker, ekonomi doktorasını Minnesota Üniversitesi’nde tamamladı. Daha önce Dünya Bankası’nda ekonomist olarak da çalıştı. Yeni dönemde Şeker’in özellikle THY’nin finansal büyüme politikalarında etkili olması bekleniyor.

OLMUŞTUR, GENEL MÜDÜR OLDU

Ahmet Olmuştur da THY bünyesinde uzun yıllardır görev yapan isimler arasında yer alıyor. Kurumdaki çalışma hayatına 2000 yılında çağrı merkezinde başlayan Olmuştur, daha sonra şirketin farklı birimlerinde görev üstlendi.

Son olarak pazarlama, satış ve ticari operasyonlardan sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak çalışan Olmuştur’un, şirket içinden yetişen bir yönetici olarak göreve getirildiği belirtiliyor. Uluslararası eğitim geçmişi ve IATA’daki deneyimiyle de biliniyor.

Altın fiyatları ise Ortadoğu'da savaşın 40. gününde ateşkes kararı gelmesinin ardından tekrar yükselişe geçti. Ons altın sabah saatlerinde 4 bin 804 dolara yükselirken gram altın 6 bin 862 liradan işlem görüyor.

Ortadoğu'da savaşın 40. gününde ateşkes kararı geldi. ABD Başkanı Donald Trump, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen, derhal ve güvenli biçimde açmayı kabul etmesi şartıyla İran'a yönelik bombardıman ve saldırıları iki hafta boyunca askıya almayı kabul ediyorum. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacak" dedi.

İran, ABD ve İsrail ile sağlanan geçici ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı’nı geçişlere açtı. Trump'ın İran ile ateşkes anlaşmasını duyurmasının ardından brent petrol sert düştü.

Brent petrol sabah saatinde yüzde 13’den fazla düşerek varil başına 94,56 dolara kadar geriledi. ABD ham petrolü (WTI) vadeli işlemleri de yüzde 16 düşerek 94 doların biraz üzerinde işlem gördü.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla İran’la 2 haftalık karşılıklı ateşkesi kabul etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bu süreçte güvenli geçişlerin İran ordusuyla koordineli şekilde sağlanacağını açıkladı.

Savaşın 40. gününde iki haftalık ateşkeste anlaşmasının ardından altın fiyatları yükselişe geçti.

Ons altın sabah saatinde 4 bin 804 dolara yükseldi. Gram altın 6 bin 862 liradan, çeyrek altın 11 bin 217 liradan, Cumhuriyet altını ise 44 bin 737 liradan satılıyor.

Altın, savaşın şubat sonunda başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la devam eden savaşa ilişkin açıklamasında, "Şu an ayrılabiliriz. Sahip olduklarını yeniden inşa etmeleri 15 yıl sürer. Ama ben bu işi bitirmek istiyorum. İran nükleer silaha sahip olmaz. Onlar deli ve bir delinin eline nükleer silahları veremezsiniz." ifadelerini kullandı.

Trump, "Eğer yapmaları gerekenleri yaparlarsa bu durum çok hızlı bir şekilde sona erebilir. Belli şeyleri yapmak zorundalar. Bunu biliyorlar. Şu an oradaki insanlar 1. ve 2. aşamadaki çılgınlardan çok daha makul." diye konuştu.

ABD Başkanı ayrıca, "İran yok edildiği için ateşkesi ister. Onlara şanslar tanıdık ancak değerlendiremediler." dedi.

Kurtarılan pilotların iyi durumda olduğunu belirten Trump, "Seçme şansım olsaydı petrolü alırdım. Ne yazık ki Amerikan halkı bizim eve dönmemizi istiyor." şeklinde konuştu.

İran'ın ateşkes için sunduğu teklifi işaret eden ABD Başkanı, "Önemli bir teklif sundular. Yeterli değil ama çok önemli." dedi.

İran'ın saldırı kapasitesine değinen ABD Başkanı, "Ellerinde biraz füze, biraz da dron kaldı. Ancak esasında hiçbir kabiliyetleri yok." ifadesini kullandı.

Trump öte yandan, geçtiğimiz aylarda İran'da yaşanan gösterilerde, 45 bin protestocunun öldürüldüğünü öne sürdü.

Basında yer alan 45 günlük geçici ateşkes iddiasına dair konuşan Trump, "45 günden kim bahsediyor? Ateşkesi belirleyecek olan kişi benim. Böyle bir ateşkes ilan etmedim." diye konuştu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Afyonkarahisar il programı kapsamında Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren hattının Sinanpaşa şantiyesinde devam eden çalışmaları yerinde inceledi. Basın mensuplarına açıklamada bulunan Bakan Uraloğlu, “Ulaşım, bir milletin kalkınma, birlik ve kültür yolculuğunun anahtarıdır... Demiryolları da bu ekosistemin en güçlü, çevreci ve ekonomik rotalarından biridir.” ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, bu doğrultuda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde 2002 yılından itibaren başlattıkları gelişim hamleleriyle demiryollarını devlet politikası olarak ele aldıklarını vurguladı.

Sadece yeni hatlar inşa etmediklerini söyleyen Uraloğlu, devraldıkları bütün demiryolu ağını da baştan aşağı yenilediklerini ve modernize ettiklerini söyledi. Uraloğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Böylece hatlarımızın yüzde 61’ini sinyalli, yarısından fazlasını elektrikli hale getirerek, mevcut altyapımızı dünya standartlarında; güvenli, hızlı ve verimli bir demiryolu ağına dönüştürdük. Şu anda; Halkalı – Kapıkule, Bandırma-Bursa Yenişehir-Osmaneli, Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep, Yerköy-Kayseri, Kırıkkale-Çorum, Karaman – Ulukışla ve bizleri bir araya getiren Ankara-İzmir Hızlı Tren Hatları gibi yeni hatların yapımlarına devam ediyoruz.”

2017 yılında hizmete açtıkları Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı’nı destekleyecek yeni hatları da hayata geçirdiklerini belirten Uraloğlu, “Orta Koridor üzerinden ülkemizde ikinci bir kapı açacak Zengezur Koridorunu destekleyen 224 kilometrelik Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demiryolu projemiz de ilerliyor.” diye konuştu.

TOPLAM UZUNLUK 505 KİLOMETRE

Uraloğlu, Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren Hattı’nın Ankara-Banaz, Banaz-Sahilli ve Salihli-İzmir kesimleriyle birlikte toplam 505 kilometre uzunluğunda olduğunu dile getirerek “Sadece bir demiryolu değil, aynı zamanda Anadolu’nun geleceğini aydınlatan devasa bir kalkınma projesidir.” ifadesini kullandı.

Uraloğlu, Ankara, Eryaman, Polatlı, Emirdağ, Afyonkarahisar, Uşak, Salihli, Turgutlu, Manisa, Menemen ve İzmir’de istasyonlar olacağını bildirdi. Uraloğlu, sözlerine şu şekilde devam etti:

“Projemiz kapsamında; yaklaşık 41 kilometre uzunluğunda 49 tünel, 26 kilometre uzunluğunda 67 viyadük, 78 köprü, 769 menfez ve 142 üstgeçit ile 254 adet altgeçit inşa ediyoruz. Ankara-İzmir hızlı tren projesinin tamamlanması ile mevcut demiryolu bağlantısıyla 824 kilometre olan mesafe 624 kilometreye inecek. Ankara-İzmir arası demiryolu ile 14 saat; karayoluyla ise 7 saat olan seyahat süresi ise 3 saat 30 dakikaya düşecek.”

Proje tamamlandığında Ankara-İzmir arası hat uzunluğunun 624 kilometre olacağını dile getiren Uraloğlu, “Ama bizim çalışmalarımız zaten Polatlı’ya kadar olan hızlı tren hattından sonra başladığı için 505 kilometre olarak ifade ediyoruz. Hattımız tamamen hizmete girdiğinde, Ankara, Afyon, Uşak, Manisa ve İzmir illerimizde yaşayan yaklaşık 11,5 milyon vatandaşımız, yüksek hızlı tren konforuyla seyahat ayrıcalığına kavuşacak. Az öncede belirttiğim üzere Ankara-İzmir arası seyahat süremiz 3,5 saate düşerken; yine, Ankara- Afyon arası seyahat süresi 1 saat 40 dakikaya, Ankara-Uşak arası seyahat süresi 2 saat 10 dakikaya, Ankara-Manisa arası 11 saat 45 dakikadan 2 saat 50 dakikaya düşecektir. Hattımız tamamlandığında yılda yaklaşık 13,5 milyon yolcu ve 90 milyon ton yük taşıyacağımızı öngörüyoruz.” dedi.

Projenin Afyon, Uşak ve Manisa’nın bereketli tarım topraklarıyla sanayi dinamizmini katlayarak uluslararası ölçekte yeni bir soluk getireceğini dile getiren Uraloğlu, İzmir’in güçlü limanlarını ve turizm potansiyelini ise Türkiye’nin kalkınma lokomotifine dönüştüreceğini kaydetti.

Hızlı tren hattınde devam eden çalışmalar hakkında da açıklamada bulunan Bakan Uraloğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Polatlı-Afyon arasındaki toprak işleri, viyadük, köprü ve tünel çalışmalarında önemli bir mesafe kat ettik. Kazı işlerinde yüzde 98, toprak işlerinde yüzde 95’ler seviyesinde, köprü-viyadük işlerinde yüzde 83, altgeçit yapım işlerinde yüzde 91 oranlarına geldik. Toplam uzunlukları 1.186 metre olan Bayat1 ve Bayat2 tünellerimizdeki kazı ve beton kaplama çalışmalarını tamamladık. 5.160 metrelik Köroğlu Tünelinde de kazı çalışmalarını bitirdik ve kaplama betonu çalışmalarını da bu ay içerisinde bitirmeyi planlıyoruz. Özetlemek gerekirse; Polatlı – Afyonkarahisar kesiminde yüzde 90’lar seviyesine yaklaştık genel olarak.”

Demiryolu ağını güçlendirmeye ve Türkiye’yi küresel lojistikte hak ettiği konuma taşımaya devam ettiklerini belirten Bakan Uraloğlu, “Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren Hattımız da tamamlandığında sadece bir ulaşım projesi değil, aynı zamanda Ankara’dan İzmir’e uzanırken Afyon’u, Uşak’ı ve Manisa’yı da geleceğe taşıyacak bir refah köprüsü olacaktır. Bu hat, İzmir’in limanlarını, Ege’nin organize sanayi bölgelerini ve tarım merkezlerini ulusal demiryolu ağımıza daha güçlü bir şekilde bağlayarak, Türkiye’nin küresel ticaretteki rolünü perçinleyecektir.” diye konuştu.

“Uçak yakıtını ya gelin bizden alın ya da gidin İran’la kendiniz anlaşın” resti bunun en net örneği. Hürmüz krizini çözümsüz bir şekilde bırakmak da artık ABD için yabana atılmayacak bir opsiyon.

Trump’ın tehditlerinin İran’da bir karşılığı olmayabilir ama Avrupa’da durum farklı.

Sadece iki veriye bakmak bile yeterli.

Bugün Avrupa’nın petrol ihtiyacının yüzde 16’sı, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihtiyacının yüzde 55’i ABD’den geliyor.

ABD her iki kalemde de Avrupa’nın en büyük tedarikçisi.

Hürmüz krizi, doğal olarak ABD enerjisini Avrupa için daha da hayati hale getirdi.

Sorun uzadıkça en büyük maliyet Avrupa’ya çıkıyor.

Yani Trump, “ya bana gelin ya kendiniz çözün” derken Avrupa için boş bir tehdit savurmuyor.

Çoğu zaman gözden kaçan bu ekonomik realiteyi düşünmeden Transatlantik siyasetini yorumlamak doğru olmaz.

Bu tablo birkaç yıl önce dramatik bir şekilde değişti. Ukrayna savaşından önce Avrupa Rus enerjisi sayesinde ABD ve Rusya arasında ekonomik bir denge kurabiliyordu. Şu anda o imkân ortadan kalktı.

Birkaç hafta önce İran savaşının ilk kazananının Putin olduğunu söylerken buna dikkat çekmiştim.

Savaşın uzaması İsrail’den başka belki de bir tek Rusya’ya yarıyor.

Bu vaziyet tam tersine hem ekonomik hem siyasi açıdan en çok Avrupa’yı vuruyor.

Avrupa’nın ABD’den vazgeçmesi mümkün değil. Ancak bu kriz bir kez daha gösterdi ki siyasi ve ekonomik açıdan bu kadar kırılgan bir Avrupa’nın birbirine yaklaşmaktan başka çaresi de yok.

İngiltere Başbakanı Starmer iki gün önce Brexit’in yarattığı yıkımı telafi etmek için Avrupa Birliği ile daha yoğun ve yeni bir ilişki kuracaklarını açıkladı. Bunun sonunda İngiltere’nin tekrar birliğe dönme ihtimali doğar mı zaman gösterecek.

İşin diğer tarafında da güvenlik kaygıları var. Avrupa ülkelerinin bu ara yana yakıla ordularını takviye etmeye çalışması bundan.

SAFE projesi halen ufuktaki bir güvenlik planı. Avrupa için şu anda eldeki tek geçerli seçenek NATO’ya sahip çıkmak.

Trump bu açıdan da onları kıskaca almış durumda.

Özetle, İran savaşı Avrupa’yı kendisinin dahil olmaktan çekindiği bir çatışmanın en çok zarar göreni durumuna düşürdü.

Ukrayna savaşı ilk darbeyi vurmuştu. İran ise Avrupa açısından şimdi daha büyük bir tehlikenin çanlarını acı bir şekilde çalıyor.

Trump bu açıdan da onları kıskaca almış durumda.

Özetle, İran savaşı Avrupa’yı kendisinin dahil olmaktan çekindiği bir çatışmanın en çok zarar göreni durumuna düşürdü.

Ukrayna savaşı ilk darbeyi vurmuştu. İran ise Avrupa açısından şimdi daha büyük bir tehlikenin çanlarını acı bir şekilde çalıyor.

Gaz ve petrol veri platformu JODI’ye göre Fransa, Kanada, İngiltere gibi en yoğun uçuşların olduğu ülkelerde sadece bir-iki aylık yakıt stoku var. (Site verilerine göre Türkiye’nin 12 aylık stoku bulunuyor.)

Aslında uçak yakıtı halen günlük olarak Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’deki Yanbu kentinden Süveyş Kanalı’nı kullanan küçük tankerlerle piyasaya sunuluyor.

Ancak Avrupa’daki stok krizini çok iyi bilen şirketler, Kızıldeniz’den geçtikten sonra gemileri Akdeniz’de güvenli bir noktada demirleyip en yüksek fiyatı verecek ülkeyi bekliyorlar.

Böylece uçak yakıt fiyatları anlık borsayla uçuyor. Şu ara en yüksek fiyatı veren ülke İngiltere. Çünkü İngiltere kerosen işleyen rafinerilerini yakın dönemde kapattı. Bu açıdan tamamen dışa bağımlı.

Avrupa genelinde de durum benzer. İngiliz havacılık şirketleri böyle giderse bu fiyatlara dayanamayacakları için yazın birçok uçuşun iptal olacağını söylüyor.

PENAHİ’NİN İRAN’A DÖNÜŞÜ

“GÖRÜNMEZ Kaza” isimli filmi Fransa’da Altın Palmiye ödülünü alan ve Oscar’da en iyi yabancı film adaylığına gösterilen yönetmen Cafer Penahi, ‘devlete karşı propaganda’ gerekçesiyle hapis cezası almasına rağmen ülkesine döndü.

“Görünmez Kaza” İran rejimine sert eleştiriler yönelten bir film.

Buna rağmen Penahi’nin “Benim ülkem İran” diyerek Oscar töreninden ülkesine dönüşü Trump’ın başlattığı savaşta İran’ın nasıl kenetlediğine dalalet.

Bu açıdan bakıldığında Batı’nın İran’ı anlaması hiç kolay değil. Tabii aynı zamanda “neden kazanamadık” sorusunun da cevabı burada yatıyor.

EOKA’NIN HAYALETİ

İRAN savaşının başlamasından birkaç gün sonra Kıbrıs’ta yaşanan fırsatçılığa dikkat çekmiş ve şöyle demiştik: Saldırılar kısa sürede bitmezse Ortadoğu’nun sönümlenen ama çözülemeyen onlarca sorunu tekrar sahaya inebilir.

Maalesef Kıbrıs bu sorunlardan biri. Bölgeye İran saldırısı gibi büyük darbeler vurulunca kabuk bağlamış yaralar tekrar kanıyor.

Dışişleri ve Savunma Bakanlığı’ndan son birkaç haftadır bu noktaya dikkat çeken açıklamalar geliyor.

EOKA, 1950’lerde Kıbrıs Türklerine karşı terör eylemlerinin arkasındaki örgüttü.

Şimdi bir tarafta İran savaşı bahane edilerek askeri olmayan statüdeki adalara silahlandırılıyor, diğer tarafta Kıbrıs sokaklarında EOKA’nın hayaleti yeniden boy gösteriyor.

Kıbrıs’ta çok tehlikeli bir kazan kaynatılmaya çalışılıyor. 

TÜFE'deki eğişim 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 1,94 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 10,04 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 30,87 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 32,82 artış olarak gerçekleşti.

TÜFE GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLERDE YILLIK YÜZDE 32,36 ARTTI

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 32,36 artış, ulaştırmada yüzde 34,35 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 42,06 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,25, ulaştırmada 5,45 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,04 yüzde puan oldu.

TÜFE GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLERDE AYLIK YÜZDE 1,80 ARTTI

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1,80 artış, ulaştırmada yüzde 4,52 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 1,91 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,46, ulaştırmada 0,75 ve konutta 0,22 yüzde puan oldu. 

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 2018 5'li Düzey) 2026 yılı Mart ayı itibarıyla, 40 alt sınıfın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 7 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı. 127 alt sınıfın endeksinde ise artış gerçekleşti.

KVKK’nın değerlendirmelerine göre, kat maliklerine ait isim, aidat borcu, kamera kayıtları ve benzeri tüm verilerin hukuka uygun şekilde işlenmesi gerekiyor. Bu kapsamda aidat bilgileri yalnızca ilgili kişiye özel ve güvenli iletişim kanalları üzerinden iletilmeli. Güçlü, doğru yöntemin SMS, e-posta ya da kapalı devre dijital sistemler üzerinden bilgilendirme olduğunu belirterek, “Ortak alanlarda yapılan veri paylaşımları artık kabul edilebilir değil. Bu durum sadece hukuki değil, aynı zamanda etik bir sorumluluk” ifadelerini kullandı.

Site yönetimleri “veri sorumlusu” sayılıyor

Yeni değerlendirmelerle birlikte apartman ve site yönetimlerinin hukuki statüsü de netleşti. Buna göre yönetimler, kişisel veri işleyen birer “veri sorumlusu” olarak kabul ediliyor. Bu kapsamda yönetimlerin, KVKK’ya uyum sağlaması, gerekli teknik ve idari tedbirleri alması ve veri işleme süreçlerini kayıt altına alması gerekiyor.

Kamera kayıtları da kapsamda

Yalnızca aidat listelerinin değil, güvenlik kameraları, ziyaretçi kayıtları ve araç plaka bilgilerinin de KVKK kapsamında olduğunu hatırlatan Güçlü, kamera sistemlerine ilişkin olarak, “Kameraların kapsama alanı, kayıt süresi ve erişim yetkileri mutlaka sınırlandırılmalı. Aksi halde güvenlik amacıyla kurulan sistemler dahi ihlale dönüşebilir” uyarısında bulundu.

“Uyum süreci ertelenmemeli”

KVKK’nın son açıklamaları ve artan denetimlerin site yönetimleri için açık bir uyarı niteliği taşıdığını belirten Güçlü, sürecin ertelenmemesi gerektiğini vurgulayarak, “Bugün alışkanlık olarak sürdürülen uygulamalar, yarın idari para cezaları ve hukuki süreçlere yol açabilir. KVKK uyumu artık bir tercih değil, zorunluluk” ifadelerini kullandı.

Buna göre 150 bin küçükbaş hayvanın dağıtımına bu yıl başlanırken, üreticilere 2 yıl geri ödemesiz faizsiz kredi ve yıllık 180 bin lira bakım desteği sağlanacak. "Kırsalda Bereket, Küçükbaşa Destek" projesi ile 2026 yılı için belirlenen 14,5 milyar liralık kırsal kalkınma bütçesinin yarısının genç ve kadın üreticiler ile aile işletmelerine tahsis edilecek. Peki, kırsalda bereket, küçükbaşa destek başvurusu ne zaman, nasıl yapılır? 2 yıl geri ödemesiz çiftçi kredi başvuru şartları neler?

Kırsalda bereket küçükbaşa destek projesi başvuru şartları ve 2 yıl geri ödemesiz Ziraat Bankası faizsiz kredi desteği alma koşulları vatandaşlar tarafından merak ediliyor. Şubat ayında Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamuoyuna duyurulan Kırsalda bereket küçükbaşa destek başvuruları 1 Nisan'da başladı. Konuyla ilgili açıklama yapan Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, başvuru tarihlerini duyurarak, "Proje başvuruları, başvuru sahibinin işletmesinin bulunduğu, işletmesini açacağını beyan ettiği yerdeki il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine yapılacak." dedi. Yumaklı, "Proje kapsamında hak sahibi olan kişilere 95 baş dişi ve 5 baş erkek küçükbaş hayvan, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünce (TİGEM) uygun şartlarda temin edilecek." ifadesini kullandı. Buna göre Ziraat Bankası tarafından faizsiz kredi desteği sağlanacak. Kırsalda bereket küçükbaşa destek projesine başvurularda, Kadın ve gençler ile meslek mensupları (Veteriner Hekim, Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi) öncelikli olacak. Dağıtım yapılacak iller/bölgeler, dağıtılacak yöreye uygun ırklar, başvuru usul ve esasları ile değerlendirme takvimi, Bakanlığımız ilgili birimlerince (HAYGEM koordinasyonunda) ayrıca ilan edilecek. İşte, Kırsalda bereket küçükbaşa destek başvuru şartları ve ayrıntılar.

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK BAŞVURULARI NE ZAMAN?

Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, "Başvurular 1-30 Nisan 2026 tarihlerinde yapılabilecek. Proje başvuruları, başvuru sahibinin işletmesinin bulunduğu, işletmesini açacağını beyan ettiği yerdeki il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine yapılacak." dedi.

Proje kapsamında, Hayvancılık Genel Müdürlüğü (HAYGEM) koordinasyonunda Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne (TİGEM) ait küçükbaş hayvanlar üreticilere verilecektir.

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK PROJESİ NEDİR?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, tarafından kamuoyuna açıklanan Kırsalda Bereket Küçükbaş Hayvancılığa Destek Projesi, kırsalda üretimi güçlendirmek, aile işletmelerini büyütmek, gençlerimizi ve kadınlarımızı üretime daha fazla dâhil etmek ve meraya dayalı üretimi daha kârlı hale getirmek amacıyla hayata geçirilmektedir.

Bu uygulamada yalnızca sayı artışı hedeflenmemekte; verim, uyum ve sürdürülebilirlik esas alınmaktadır. Dağıtımlar, ülkemizin bölgesel yetiştiricilik gerçekleri dikkate alınarak; yöre, iklim ve mera yapısına uygun damızlık küçükbaş ırkları üzerinden planlanacaktır. Dağıtılacak ırklar ile dağıtım bölgeleri/illeri ve başvuru şartlarına ilişkin nihai çerçeve HAYGEM tarafından belirlenecek ve ilan edilecektir.

Proje; TİGEM'in damızlık güvencesi ve Ziraat Bankası'nın finansman imkânları ile yürütülecektir. Proje kapsamında dağıtılacak hayvanlar, TİGEM işletmelerinde yetiştirilen hayvanlardan temin edilecektir.

BAŞVURU ŞARTLARI NELER?

- Projeye belirlenecek üst sınırdan daha az hayvana sahip olanların yanı sıra hali hazırda hayvancılık yapmayan kişiler de başvuru yapabilecektir.

- Kadın ve gençler ile meslek mensupları (Veteriner Hekim, Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi) önceliklendirilecektir.

Sağlanan Destekler

Projeden hak kazanan üreticiler için özet destek unsurları aşağıdaki gibidir:

1.Kredi desteği (Ziraat Bankası)

Hak sahibi üreticiler, Ziraat Bankası'ndan %100 faiz indirimine kadar Temel Hayvancılık Kredisi kullanabilecektir. Geri ödemeler 2 yıla kadar ödemesiz, devamında toplam 5 yıl veya 7 yıl vade seçenekleriyle planlanabilecektir.

2. TARSİM sigortası

Hak sahibi üreticilerin projeyle edindikleri küçükbaş hayvanları 1 yıllık olarak TARSİM kapsamında sigortalanacaktır.

3. Bakım-besleme desteği

Hayvan teslimini takip eden aydan itibaren 12 ay boyunca; hayvan başına 150 TL, en fazla 100 baş için aylık azami 15.000 TL yıllık toplamda 180.000 TL bakım- besleme desteği ödenecektir.

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK PROJESİ HANGİ İLLERDE?

Dağıtımlar, Türkiye'nin bölgesel yetiştiricilik gerçekleri dikkate alınarak, yöre, iklim ve mera yapısına uygun damızlık küçükbaş ırkları üzerinden planlanacak.

Dağıtım yapılacak iller/bölgeler, dağıtılacak yöreye uygun ırklar, başvuru usul ve esasları ile değerlendirme takvimi, Bakanlığımız ilgili birimlerince (HAYGEM koordinasyonunda) ayrıca ilan edilecektir.

ZİRAAT BANKASI 2 YIL GERİ ÖDEMESİZ KREDİ BAŞVURUSU

Hak sahibi üreticiler, Ziraat Bankasından yüzde 100 faiz indirimine kadar "temel hayvancılık kredisi" kullanabilecek. Geri ödemeler, 2 yıla kadar ödemesiz, devamında 5 yıl veya 7 yıl vade seçenekleriyle planlanabilecek. Üreticilerin projeyle edindikleri küçükbaş hayvanları 1 yıl boyunca TARSİM kapsamında sigortalanacak. Hayvan teslimini takip eden aydan itibaren 12 ay hayvan başına 150 lira, en fazla 100 baş için aylık azami 15 bin lira, yıllık 180 bin lira bakım-besleme desteği ödenecek.

Turkcell Yönetim Kurulu Başkanı Şenol Kazancı, ilk 5G sinyali öncesinde şirket çalışanlarına özverili çalışmaları için teşekkür ederek, kendilerini kutladı.

5G deneyimi için heyecanını dile getiren Şenol Kazancı, Turkcell’in kurulduğu günden bu yana Türkiye’nin iletişim ve teknoloji alanındaki en önemli dönüşümlerine öncülük ettiğine vurgu yaptı:

“Başarılarla dolu 32 yıllık geçmişimize baktığımızda, attığımız her adımın yalnızca şirketimizin büyümesine değil, ülkemizin dijitalleşme serüvenine de yön verdiğini görüyoruz” diyen Kazancı, mesajında şu ifadelere yer verdi: “Türkiye’nin rekabet gücü, veri ekonomisi ve dijital bağımsızlığı açısından stratejik önemde bir çağa giriyoruz. Turkcell olarak, bu yeni dönemin de merkezinde yer alıyoruz. 5G hamlesiyle haberleşme standartlarını yükseltmekle kalmıyor, Türkiye’nin sanayiden sağlığa, eğitimden ulaşıma kadar her alanda küresel rekabet gücünü perçinliyoruz. 5G ile birlikte yalnızca bugünün ihtiyaçlarına cevap vermeyecek, Türkiye’nin yarınlarını da daha sağlam bir altyapı üzerinde şekillendireceğiz. Süreç boyunca gösterdikleri kıymetli liderlik için Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a, destekleri için de Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Sayın Abdülkadir Uraloğlu'na, Turkcell Ailesi olarak şükranlarımızı sunuyoruz.”

“BİRLİKTE BAŞARMA KÜLTÜRÜNÜN ANLAMLI YANSIMASI”

Turkcell çalışanlarını, süreç boyunca gösterdikleri adanmışlık ve takım ruhu için kutlayan Yönetim Kurulu Başkanı Şenol Kazancı şöyle devam etti: “Planlamadan uygulamaya, AR-GE’den saha operasyonlarına kadar, bu devasa dönüşümün tüm aşamalarında sergilediğiniz performans, her türlü takdirin üzerindedir. Gösterdiğiniz disiplin, teknik yetkinlik ve aidiyet duygusu, Turkcell’in birlikte başarma kültürünün çok anlamlı bir yansımasıdır. Yönetim Kurulumuz adına gerek fiziki gerekse de fikri katkılarınız ve özverili çalışmalarınız için sizlere sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. 5G’nin hayata geçmesi, tamamlanmış bir hedeften öte, daha büyük bir vizyonun güçlü bir başlangıç noktasıdır. Bu yeni yolculukta, omuz omuza vererek yine çok büyük başarılara imza atacağımıza yürekten inanıyorum. Bu vesileyle sizlere bir kez daha teşekkür ediyorum. Turkcell Gücünde 5G’nin ülkemize hayırlı olmasını diliyorum.”

ROKETSAN Stratejik İş Ortaklığı Zirvesi'nin üçüncüsü Ankara'da gerçekleştirildi.

ROKETSAN ve stratejik iş ortaklarını bir araya getiren zirvede, ortak yönetim süreçleri ve dijitalleşme, sürdürülebilirlik, risk yönetimi ve inovasyon, tedarik zinciri, millileştirme ve kalite gibi savunma sanayisinde kritik önem taşıyan konular masaya yatırıldı.

Şirketin Genel Müdürü İkinci, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, caydırıcılığın önemine dikkati çekti.

İkinci, "İçinde bulunduğumuz coğrafyada ülkemiz, Cumhurbaşkanımızın önderliğinde hem dosta güven veren hem de düşmanlarımıza caydırıcılık etkisi yüksek olan bir konumda duruyor. Bunun en önemli kısmını ise savunma sanayimizin yapmış olduğu ataklarla sağlıyoruz. Son savaşlarda gördük ki artık cephede muharebenin olduğu, tankların, kısa menzilli silahların yer aldığı bir savaştan ziyade, uzun menzilli füzeler, hava savunma sistemleri, kamikaze dronlar, insansız hava aracından atılan mühimmatların yer aldığı uygulamaların daha çok yer aldığı bir dönemdeyiz. Bu dönemde de ülkemizin neredeyse güdümlü roket füze teknolojilerindeki ihtiyacının tamamını karşılayan ROKETSAN'ın stratejik önemi giderek artıyor." dedi.

"YÜKSEK TESLİMAT PERFORMANSI İÇİN KAPASİTE ARTIŞI GEREKİYOR"

İkinci, stratejik iş ortaklarının ROKETSAN'ın tüm çalışmalarında yer aldığı merkezi öneme, iş ortaklarından beklentilerine ve zirvenin bu kapsamdaki önemine dikkati çekerek, şöyle konuştu:

"ROKETSAN'da 2024 yılı itibarıyla 88 olan iş ortağı sayımız bugün 106. Biz iş ortaklarımızı, şu andaki üretimlerimizin en önemli paydaşları olmaları nedeniyle ROKETSAN ailesinin bir parçası olarak görüyoruz. İş hacmine baktığımızda, 2024 yılında iş ortaklarımız aracılığıyla aldığımız ürünlerimizin toplam bedeli 665 milyon dolarken 2025 yılında bu 1 milyar dolara yaklaştı. Aslında ROKETSAN'ın yapmış olduğu tedarikin neredeyse yüzde 50'sini bizimle beraber bugün bu zirveye katılmış iş ortaklarımız aracılığıyla yapıyoruz."

Değer üretme ve uluslararası rekabete yönelik adımlar atma yolunda ROKETSAN'ın iş ortaklarına sonsuz destek sağlayacağını vurgulayan İkinci, dijital dönüşüm ve sürdürülebilirliğin en önem verdikleri hususlar arasında olduğunu söyledi.

İkinci, stratejik iş ortaklarından beklentilerine de değinerek, şu değerlendirmede bulundu:

"İş ortaklarımızdan risklerini yönetmelerini, çevik hareket etmelerini, inovasyonu temel bir kavram olarak gündemlerinde tutmaları bekliyoruz. Onlardan ricamız işlerine, kendi yatırımlarına tekrar bir daha bakıp, eksikliklerini gidermelerini bekliyoruz. Bizden devletimiz de uluslararası kullanıcılarımız da çok yüksek teslimat performansı bekliyor. Bugün ihracat potansiyelimiz yüzde 92'nin üzerinde. Aslında şu andaki üretimlerimizin ve teslimatlarımızın katbekat artacağı bir döneme giriyoruz. Bu dönemdeki yatırımlar ve zamanında teslimat performansı bizim için çok kritik. Bunun için de kapasite artışına ihtiyaç var. Bugün düzenlenen zirvenin temel konularından biri bu."

"İŞ ORTAKLARIMIZ, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ İŞ MODELLERİNİN MERKEZİNE ALMALI"

ROKETSAN Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Yiğit de oluşturdukları ekosistemin önemine dikkati çekti.

Yiğit, "ROKETSAN'ın Stratejik Tedarikçi Yönetimi Programı ile tedarik zincirimizi daha dayanıklı, daha verimli ve daha rekabetçi bir yapıya kavuşturmayı hedefliyoruz. Bugün 100'ü aşkın firmamız bu program kapsamında farklı seviyelerde stratejik iş ortağımız olarak yer alıyor." ifadelerini kullandı.

İş ortaklığı kültürünün önemine vurgu yapan Yiğit, şunları kaydetti:

"ROKETSAN'ın başarılarının arkasında insan kaynağımız, mühendislik gücümüz ve teknolojik kabiliyetlerimizin yanı sıra sizlerle kurduğumuz güçlü iş ortaklığı kültürü bulunmaktadır. Çünkü bir ülkenin bağımsızlığını ve geleceğini şekillendiren stratejik bir alan olan savunmada sürdürülebilir başarı ancak güçlü bir sanayi ekosistemiyle mümkündür."

Bu süreçte iş ortaklarından en önemli beklentilerinin, "sürdürülebilirliği bir tercih değil, iş modellerinin merkezindeki bir strateji haline getirmeleri" olduğunu vurgulayan Yiğit, kritik ve yüksek katma değerli ürünlerde tam bağımsızlığı yani millileştirmeyi en üst seviyeye taşımanın da iş ortaklarının en önemli hedefleri arasında olması gerektiğini sözlerine ekledi.

Petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde İran'a yönelik daha fazla askeri saldırı uyarısında bulunmasının ardından yükseldi. Bu durum, çatışmada yakın zamanda bir yumuşama beklentilerini de zayıflattı.

ABD ham petrolü (WTI) vadeli işlemleri yüzde 4,1 artarak varil başına 104,21 dolara yükseldi. Uluslararası referans brent petrol vadeli işlemleri ise yüzde 5,3 artışla varil başına 106,70 doları gördü.

Bloomberg HT'de yer alan habere göre Trump konuşmasında petrol fiyatlarındaki artışı 'İran rejiminin ticari petrol tankerlerine ve çatışmayla ilgisi olmayan komşu ülkelere yönelik akıl dışı terör saldırıları başlatmasına' bağladı.

TRUMP'IN ULUSA SESLENİŞ KONUŞMASI

Trump, Beyaz Saray'da yaptığı 'Ulusa Sesleniş'te, İran gündemine ilişkin güncel durumu değerlendirdi. ABD olarak İran'a yönelik 'Destansı Öfke Operasyonu'nu başlattıklarında koydukları hedeflerin çoğuna ulaştıklarını vurgulayan Trump, yakın bir zamanda saldırılarını tamamlayacakları mesajını verdi.

Trump "Bu akşam, İran'da temel stratejik hedefleri tamamlamaya yaklaştığımızı belirtmek isterim. Amerika'nın tüm askeri hedeflerini çok kısa bir süre içinde tamamlama yolundayız ancak önümüzdeki 2-3 hafta onlara çok sert bir darbe indireceğiz" şeklinde konuştu.

ABD Başkanı, bu saldırılarla İranı ait oldukları yer olan 'Taş Devrine' geri göndereceklerini de öne sürdü.

ABD'nin özellikle İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'e teşekkür borçlu olduğunu ve bu ülkelere savunma desteği vermeye devam edeceğini söyleyen Trump, "Bu işi çok hızlı şekilde bitireceğiz. Sona çok yaklaştık" ifadelerini kullandı.

Türkiye Fırıncılar Federasyonu Başkanı Balcı yaptığı açıklamada "Bugün itibariyle ekmek fiyatı birçok ilimizde değişmeye başladı 200 gram ekmek fiyatını 17,5 lira olarak güncellemek zorunda kaldık" ifadelerini kullandı.

İzmir'de artıştan önce 15 TL olan 200 gram ekmek bugün itibarıyla 17,50 TL'den satılmaya başlandı. Pek çok ilde de zama yönelik açıklamaların gün içerisinde geleceği belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik saldırıların 2 ila 3 hafta içinde biteceğini ifade ederken, "Hürmüz Boğazı'nda olup bitenlerle bir alakamız yok. Yakında ayrılacağız." dedi.

ABD Başkanı, Oval Ofis'te basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Fransa ya da petrol ihtiyacını karşılamak isteyen diğer ülkelerin dilemeleri durumunda Hürmüz Boğazı'na müdahale edebileceklerini işaret eden Trump, kendilerinin bu konuda bir adım atmayacağını belirtti.

Trump öte yandan, "Hâlihazırda rejim değişikliği oldu. Bir rejimi devirdik, sonra bir rejimi daha devirdik. Şimdi çok daha farklı bir grup insan var. Çok daha makul, daha az radikal. Rejim değişikliği oldu." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı ayrıca, "Rejim değişikliği hedeflerimden biri değildi. Tek bir hedefim vardı, nükleer silahları olmayacak ve bu hedefe ulaşıldı. Nükleer silahları olmayacak." diye konuştu.

Bir basın mensubunun, saldırıların durması için İran'ın anlaşma yapmak zorunda olup olmadığına ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, "Hayır değiller. İran anlaşma yapmak zorunda değil. Bu yeni bir rejim. Çok daha erişilebilir." dedi.

ABD Başkanı konuşmasında "Onların uzun bir süre taş devrinde kalacaklarını ve nükleer silah geliştiremeyeceklerini hissettiğimizde ayrılacağız. Anlaşma yapıp yapmamamızın bir önemi yok." ifadelerine yer verdi.

İran'a verdikleri zararı işaret eden Trump, "Donanmaları yok. Orduları yok. Hiçbir şeyleri yok, kaybediyorlar. Kaybettiklerini kabul ediyorlar. Anlaşma yapmak için yalvarıyorlar." şeklinde konuştu.

Kallas, Kiev'de yapılan gayriresmi AB Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile Kiev'de düzenlediği ortak basın toplantısında konuştu.

Sabah saatlerinde Buça’yı ziyaret ettiklerini aktaran Kallas, "Bu sabah, Mart 2022’de özgürlüğüne kavuşmasının üzerinden 4 yıl geçmesini anmak için Buça’yı ziyaret ettik, öldürülen sivillerin görüntüleri ve toplu mezarlar dünya genelinde şok dalgaları yarattı. Buça, Rusya’nın savaşının sistematik ve hesaplanmış vahşetini ortaya çıkardı." ifadelerini kullandı.

Barış görüşmelerinde ilerleme sağlanamadığını dile getiren Kallas, "Bir yıl süren barış görüşmeleri ilerleme sağlamadı, bunun basit nedeni Rusya’nın kasıtlı olarak süreci oyalaması olmuştur. Tekrar tekrar, Ukrayna barışa olan istekliliğini gösterdi, Rusya ise saldırılarını tırmandırdı. Bu savaşı sona erdirmek için baskı saldırgana yönelmelidir, mağdura değil." değerlendirmesinde bulundu.

AB’nin Rusya’nın saldırı suçuna ilişkin özel mahkemenin kurulması ve uluslararası tazmin komisyonu oluşturulması yönünde ilerlediğini aktaran Kallas, bir dahaki AB zirvesine kadar bu süreçte ilerleme kaydetmeyi hedeflediklerini söyledi.

Kallas, Rusya’ya yönelik yaptırımların artırılacağının altını çizerek, "20. paket hazır ve özellikle Rusya’nın gölge filosu etrafında ağı daha da sıkılaştıracağız." dedi.

Dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirlerden, Ukrayna’nın enerji ihtiyaçları için 80 milyon avroluk ek destek sağlanacağını bildiren Kallas, enerji altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü dile getirdi.

Kallas, Ukrayna’nın hava savunmasının öncelikli konu olmaya devam ettiğine işaret ederek, ülkenin kendi hava sahasını koruyabilmesi için daha fazla Patriot füzesine ihtiyaç duyduğunu kaydetti.

Ukrayna’nın savunma sanayisinin hızlı şekilde geliştiği ve insansız hava araçları alanında önemli kapasiteye sahip olduğunu belirten Kallas, Ukraynalı şirketlerin Avrupa savunma sanayisine daha fazla entegre edilmesi gerektiğinin altını çizdi.

AB Temsilcisi, Orta Doğu'daki duruma da değinerek, şunları kaydetti:

"Bugün bakanlar, İran’daki savaşın, Ukrayna’dan dikkati uzaklaştırmasına izin vermeyeceğimizi çok açık şekilde ortaya koydu. İran ve Ukrayna’daki savaşlar birbirine çok bağlı. Daha yüksek petrol fiyatları, Kremlin’in kasasını doldururken Rusya, İran’a ABD güçlerini hedef alması için destek sağlıyor. Bu nedenle Rusya’nın askeri-sanayi kompleksini daha fazla yaptırım uygulayarak ve çift kullanımlı tedarik zincirlerini bozarak zayıflatmaya devam etmeliyiz. Her iki bölgede de tehdidi azaltabiliriz."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Beştepe’de düzenlenen ‘5G ile İletişimde Güçlü Türkiye’ töreninde şunları söyledi:

DİJİTAL EGEMENLİK

“Günümüz dünyasında egemenlik; coğrafya temelli fiziki ve sadece belirli bir toprak parçasıyla sınırlı olmaktan çıkmıştır. Küresel güç rekabetinin sertleştiği bu dönemde teknoloji ve dijitalleşme alanında meydana gelen baş döndürücü gelişmeler klasik anlamdaki egemenlik mefhumunu aşındırmıştır. Artık güçlü olmak, caydırıcı olmak, dünyada itibar sahibi olmak istiyorsanız; siber uzay çalışmalarınızı hızlandırmak, siber güvenlik tedbirlerinizi almak, siber teknolojinizi geliştirmek zorundasınız. Dijital çağda jeopolitik üstünlüğün belirleyici aktörü sadece toprağı kontrol edenle değil; bununla birlikte veriyi yönetenler de olacaktır. Bu bakımdan 5G’nin veri merkezleri, bulut altyapıları, yapay zekâ ve siber güvenlik kapasitesiyle birlikte düşünüldüğünde dijital egemenlik ve milli güvenlik meselesi olduğu son derece açıktır. Biz de bugün attığımız tarihi adıma diğer hususlar yanında elbette dijital egemenlik zaviyesinden de bakıyoruz.

SİBER GÜVENLİK ULUSAL GÜVENLİĞİMİZİN AYRILMAZ PARÇASI

Son 23 yılda bunun altyapısını çok güçlü bir şekilde hazırladık. Dijital dönüşümde attığımız stratejik adımlarla ülkemizi bu alanda parmakla gösterilen seviyelere çıkardık. Bu süreçte bir yandan dijital hız ve kapasitemizi artırırken diğer yandan güçlü bir siber güvenlik mimarisi oluşturmak için ne gerekiyorsa yaptık. 2002’de 80 bin kilometre olan fiber hat uzunluğumuzu 2025 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla 657 bin kilometreye ulaştırdık. Aynı dönemde geniş bant internet abone sayımızı 3 binden 98 milyona, mobil telefon abone sayımızı ise 23 milyondan alıp neredeyse 100 milyona çıkardık. 55 milyona aşkın vatandaşımız bugün güvenli internet hizmetleri kullanıyor. Geçen sene kurduğumuz siber güvenlik başkanlığımız haberleşme sistemlerimizin güvenliğini sağlamak, kritik altyapılarımızı korumak ve siber tehditlere karşı etkin bir savunma mekanizması oluşturmak üzere çalışmalarını sürdürüyor.  

TEKNOLOJİDE SEFERBERLİK      

Geçmişte teknolojik gelişmeleri yalnızca takip eden, ayak uydurma kaygısından öteye geçemeyen, yeni teknolojileri tribünden izleyen, başkalarına imrenen, öz kaynaklarını değerlendiremeyen bir Türkiye vardı. Başörtüsü, saç, sakal, kılık-kıyafet gibi meselelerle uğraşmaktan dünyada olup bitenleri takip edemeyen bir Türkiye vardı. ‘Biz yapamayız, beceremeyiz’ diyen özgüven yoksullarına kulak asmadan bu milletin evlatlarına, bu ülkenin parlak beyinlerine inanarak teknolojide tam bir seferberlik ilan ettik. Bugün geldiğimiz noktada hem kendi teknolojimizi üretiyoruz, hem yeniliklere öncülük ediyor hem de sahip olduğumuz teknolojiyi dünyanın birçok ülkesine ihraç ediyoruz.

KUTUPYILDIZI GİBİ PARLIYORUZ

İlk yerli ve milli haberleşme uydumuz TÜRKSAT 6A’yı 2024’te uzaya fırlattık, 2025’te resmen hizmete aldık ve böylece dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri olmayı başardık. ARGE’den seri üretime, kendi ürün ve yazılımlarımızla kendi tesis ve mühendislerimizle yeni dünyanın semalarında kutupyıldızı gibi parlıyoruz. Avrupa ve Amerika dâhil pek çok yerde gençler daha kendi ülkelerinin haritadaki yerini gösteremezken, ayak sesleri yalnızca Türkiye’yi değil; kıtaları inleten TEKNOFEST gençliği yeni projelerle, yeni tekliflerle dünyaya rol model oluyor. 5G teknolojisiyle bu başarılarımıza bir yenisini daha eklemenin haklı gururunu yaşıyoruz.”

ÖNCE 81 İL MERKEZİNDE

5G’nin hazırlıklarını 2016’da başlattık. 2018’de ilk testlerimizi yaptık. 2019’dan sonra da Gazi Meclisimizde, stadyumlarımızda ve geniş katılımlı organizasyonlarımızda pilot uygulama olarak kullanımı açtık. Yaygın kapsama hedefiyle kırsal bölgelerden şehir merkezlerine kadar Türkiye’nin dört bir yanını 5G altyapısıyla donattık. Böylece çok geniş bir alanda hem yüksek hız hem de yüksek kapasiteyi aynı anda sunabilecek bir sistemler manzumesi oluşturduk. Başlangıçta 81 merkezi il merkezimizde, iki sene içinde ülkemizin her karışında hizmete sunacağız. Şebeke altyapımızda mümkün olan en yüksek seviyede yerli ve milli ürün kullanımını hedefliyoruz. İşletmecilerimiz yıllara göre artacak şekilde ilk etapta yüzde 60 oranında yerli malı belgeli ürün, yüzde 30 oranında milli haberleşme ürününü kullanacak. Devamında bu rakamlar peyderpey arttırılabilecek.

3 ANA ÖZELLİK

CUMHURBAŞKANI Erdoğan törende 5G’nin özelliklerini anlatırken şöyle dedi: “Beşinci nesil mobil haberleşme altyapısı (5G); yüksek hız, düşük gecikme süresi ve geniş bağlantı kapasitesi olmak üzere üç ana özelliğiyle öne çıkıyor. 5G saniyede iki gigabayt veri aktarımıyla bir önceki nesle oranla 10 kata kadar daha yüksek veri hızına ulaşıyor. Yani, iletişim hızımız tam 10 kat artıyor. 4.5G’de ortalama 30-40 milisaniye olan gecikme süresi 5G ile 1 milisaniyeye kadar düşüyor. Son olarak daha önce binlerle ifade edilen eş zamanlı bağlantı kapasitesi 5G ile milyonlarca cihaza erişiyor. Vatandaşlarımız internet kullanımında saniyede bir megabit ve üzeri hızlarla tanışacak. Sabit internetin ulaşamadığı yerlerde sabit kablosuz erişim sayesinde fiber hızına yakın bir deneyim sunulacak. Aynı fiziksel altyapı üzerinde farklı sektörlere ait sanal ağlar kurulabilecek. Sağlık, üretim, lojistik ve güvenlik gibi farklı alanlarda ihtiyaca özel hizmetler verilebilecek. 

YENİ BİR DÖNEME GİRİYORUZ

Akıllı sensörler, robotik sistemler ve üretim hatlarının gerçek zamanlı verilerle yönetildiği arızaların henüz oluşmadan tespit edilip, üretkenliğin zirveye ulaştığı yeni bir döneme giriyoruz. Fabrikalarımız daha çevik, daha verimli ve daha rekabetçi hale gelecek. Organize sanayi bölgelerinde, limanlarda, büyük tesislerde ve kritik üretim tesislerinde münhasır 5G şebekeleri yaygınlaşacak. Bu dönüşüm ise hiç şüphesiz Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim kapasitesinde çarpan etkisi oluşturacak. Ultra düşük gecikme kapasitesi sayesinde bir doktor hastasını yüzlerce kilometre öteden ameliyat edebilecek, hastaların durumu mesafe engeline takılmadan anlık şekilde ve uzaktan izlenebilecek. Ulaşımda araçlar altyapı ve trafik sistemleri anlık veri paylaşabilecek. Yollar daha güvenli olacak. Can kayıpları inşallah azalacak. Eğitimde arttırılmış gerçeklik, sanal laboratuvar simülasyon ve gerçek zamanlı etkileşim daha fazla kullanılacak.”

BUTONA BASIP HİZMETE ALDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan Beştepe’deki törende Ulaştırma ve Alyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Turkcell CEO’su Ali Taha Koç, Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin ve Vodafone CEO’su Engin Aksoy ile birlikte dijital butona basarak 5G sistemini hizmete aldı.

Sayıştay Başkanlığı tarafından Etimesgut Belediye Başkanlığı bünyesinde yapılan 2025 yılı hesap ve işlemlerine ilişkin olağan denetimler sırasında tespit edilen usulsüzlükler üzerine başlatılan soruşturma kapsamında 4 şüpheli gözaltına alındı.

İHA'nın haberine göre denetimlerde belediyeye ait aşevi, yemek alımı ve dağıtımı işlemleri ile belediye iştiraki Etimkent A.Ş'nin hesaplarında usulsüzlükler belirlendi. Söz konusu tespitler üzerine Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından zimmet suçundan soruşturma başlatıldı.

Soruşturma kapsamında, Etimkent A.Ş Genel Müdürü M.Ç., Etimesgut Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürü A.C., aynı müdürlükte mutemet olarak görev yapan S.K. ile Etimkent A.Ş kasa sorumlusu H.B. hakkında Ankara Batı Sulh Ceza Hakimliği'nden alınan arama kararları doğrultusunda 30 Mart 2026 tarihinde şüphelilerin ikamet ve iş yerlerinde eş zamanlı arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirildi.

Yapılan operasyon sonucunda tüm şüpheliler yakalanarak gözaltına alınırken, soruşturmanın çok yönlü ve titizlikle sürdürüldüğü öğrenildi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran'ın hem "doğrudan hem de dolaylı" temaslarda bulunduğunu ve İran'ın yeni liderlerinin "oldukça makul" olduğunu söyledi.

Trump'ın pazar günü yaptığı açıklamalar, Tahran ile Washington arasında arabuluculuk yapan Pakistan'ın, yaklaşık bir aydır süren İran savaşını sona erdirmeyi amaçlayan "anlamlı görüşmelere" önümüzdeki günlerde ev sahipliği yapmaya hazırlandığını duyurmasının ardından geldi.

"SANIRIM ONLARLA ANLAŞMA YAPACAĞIZ"

Trump, pazar akşamı Air Force One ile Washington'a giderken gazetecilere yaptığı açıklamada, "Sanırım onlarla bir anlaşma yapacağız, bundan oldukça eminim, ama yapamama ihtimalimiz de var" dedi.

Trump, düzenlenen saldırılar sonucu ülkenin dini lideri ve üst düzey yetkililerin öldürülmesinin ardından Tahran'da zaten bir rejim değişikliği yaşandığını düşündüğünü belirtti; yerlerine gelen isimlerin "makul" göründüğünü iki kez vurguladı.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in düzenlediği ilk saldırıda, İran'ın dini lideri Ali Hamaney öldürüldü; yerine oğlu Mücteba Hamaney geçti.

TRUMP: EN ÇOK İSTEDİĞİM ŞEY İRAN'DAKİ PETROLÜ ALMAK

Öte yandan ABD Başkanı Trump, İran'daki petrolü "tercihen ele geçirmek istediğini" ve ABD güçlerinin rejimin ihracat merkezi olan Harg Adası'nı kontrol altına alabileceğini söyledi. Trump, bu açıklamasını Financial Times'a verdiği röportajda yaptı.

ABD Başkanı, söz konusu olası adımı Venezuela ile karşılaştırarak, Washington'un Ocak ayında Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu devirmesinin ardından ülkenin petrol endüstrisini "süresiz olarak" kontrol etmeyi hedeflediğini söyledi.

Trump, pazar günü FT’ye verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı:

"Dürüst olmak gerekirse, en çok istediğim şey İran'daki petrolü almak. Ama ABD'de bazı aptal insanlar 'bunu neden yapıyorsun?' diyor. Onlar aptal insanlar.”

FT böyle bir adımın, İran petrolünün büyük bölümünün ihraç edildiği Harg Adası'nın ele geçirilmesini gerektireceğini ifade etti. Ancak bu tür bir operasyon riskli görülüyor.

ABD Başkanı Trump ise bu konuda net bir karar verilmediğini vurgulayarak, "Belki Harg Adası'nı alırız, belki almayız. Çok fazla seçeneğimiz var" dedi.

ABD KARA HAREKATI DÜZENLEYECEK Mİ?

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise daha önce ABD'yi bir yandan olası müzakereler için mesajlar gönderirken diğer yandan kara harekatı planlamakla suçladı. ABD askerlerinin konuşlandırılması halinde Tahran'ın karşılık vermeye hazır olduğunu söyledi.

ABD Savunma Bakanlığı, Trump'a kara harekatı seçeneği sunabilecek şekilde Orta Doğu’ya binlerce asker sevk etti.

İsrailli bir yetkili, Washington ile Tahran arasında olası görüşmeler öncesinde İran’a yönelik saldırıların azaltılması gibi bir niyet olmadığını ve İsrail’in “askeri hedefler” olarak tanımladığı noktalara yönelik operasyonlarını sürdüreceğini söyledi.

Altın, Ortadoğu çatışmasının patlak vermesinden bu yana kaydettiği ilk haftalık yükselişin ardından, yeni haftanın ilk işlem gününde 4500 doların altında başladı. Ons altın saat 9:30 sularında yüzde 1'e yakın yükselerek 4535 doları gördü, şu sıralarda yüzde 0,8 artışla 4530 dolarda. Piyasa uzmanları sert düşüşlerin ardından bir toparlanma sinyali izlendiğine dikkat çekiyor.

GRAM ALTINDA SON DURUM

Ons tarafında yaşanan gelişmelerden iç piyasada gram altında nasibini aldı. Gram altın haftanın ilk gününde yüzde 0,89 primle 6474 lira seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarındaki artış ve hisse senetlerindeki değer kaybına rağmen, altının 4500 dolar sınırında direnç göstermesi yatırımcıların stratejisini değiştirdiğini gösteriyor. Savaşın başlamasından bu yana yaklaşık %14 oranında gerileyen fiyatlar, birçok yatırımcı tarafından "alım fırsatı" olarak değerlendirilmeye başlandı.

"AŞIRI SATIM TEPKİSİ TERSİNE DÖNEBİLİR"

Piyasadaki son gelişmeleri değerlendiren ABC Refinery Küresel Kurumsal Piyasalar Başkanı Nicholas Frappell, altının geçen haftaki hareketlerinin bir "aşırı satım tepkisi" olduğuna işaret etti. Frappell, fiyatlardaki düşüş eğiliminin tersine dönme olasılığının yüksek olduğunu belirterek, "Ancak bunun teyit edilmesi için bu haftaki fiyat hareketleri dikkatle izlenmeli. Haber akışının hızlı olması nedeniyle volatiliteyi beklemek şu an için en makul yaklaşım olacaktır" dedi.

DOLARIN GÜCÜ VE FAİZ BASKISI

Altın performansındaki zayıflığın ana nedenlerinden birinin faiz oranı beklentilerindeki değişim olduğunu vurgulayan Frappell, bu durumun doları güçlendirdiğini ifade etti. Merkez bankalarının enflasyonu kontrol altına almak adına faiz artırımı yapabileceği ve altın rezervlerinde satışa gidebileceği yönündeki beklentiler, fiyatlar üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

BÜYÜK FONLARDAN "EKONOMİK YAVAŞLAMA" UYARISI

Piyasaların genel beklentisinin aksine JPMorgan ve Pimco gibi dev fon yöneticileri, büyüme tarafında yaşanacak darbenin hafife alındığı görüşünde. Uzmanlar, ekonomide yaşanabilecek sert bir yavaşlamanın tahvil getirilerini aşağı çekebileceğini, bu senaryonun ise güvenli liman olan altını yeniden daha cazip bir yatırım aracı haline getirebileceğini öngörüyor.

TCMB’NİN STRATEJİK ALTIN HAMLESİ

Öte yandan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) süreçteki hamleleri piyasalar tarafından yakından takip ediliyor. Verilere göre TCMB, Ortadoğu'daki çatışmaların başladığı ilk iki haftalık süreçte yaklaşık 60 ton altın satışı ve takas (swap) işlemi gerçekleştirerek dikkatleri üzerine çekti.

RAKAMLARLA ALTININ SON DURUMU

Güncel Ons Fiyatı: 4535 Dolar (Cuma gününe göre %0,77 artış)

Kritik Direnç Seviyesi: 4500 Dolar

Savaş Başlangıcından Bu Yana Kayıp: %14

TCMB İşlem Hacmi: 60 Ton (Satış ve Takas)

Dünyanın savaşlar nedeniyle enerji krizine doğru gittiği bir dönemde Türkiye, enerjide milli gemilerle başlattığı 'tam bağımsızlık' yolculuğunda yeni bir aşamaya daha geçti. Denizlerdeki hidrokarbon arama çalışmaları hızlandı. Enerji filosunda bulunan 7. nesil teknolojiye sahip Abdülhamid Han Sondaj Gemisi dün Karadeniz'de yeni yılın ilk keşif sondajına başladı. Kocaeli açıklarındaki Kandıra-2 kuyusunda hidrokarbon aranacak. Su derinliği dahil yaklaşık 3 bin 100 metreye kadar inecek olan geminin çalışmalarının 35 gün sürmesi bekleniyor. Gemi, geçen yıl Göktepe-3 kuyusunda keşfedilen 75 milyar metreküplük doğalgazın mimarıydı.

ÖNEMLİ BİR ADIM ATIYORUZ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Sakarya Gaz Sahası'ndaki başarımızı yeni keşiflerle taçlandırmak için önemli bir adım daha atıyoruz. Geçen yıl Göktepe-3 kuyusunda yaptığı 75 milyar metreküplük doğalgaz keşfiyle milletimizi sevindiren Abdülhamid Han Sondaj Gemimiz, yeni bir müjdenin kapısını aralamak için bir kez daha Karadeniz'e açıldı ve Kocaeli açıklarındaki Kandıra-2 kuyusunda keşif sondajına başladı" değerlendirmesini yaptı.

FATİH, BARTIN'DA ARAYACAK
Karadeniz'deki sondaj çalışmalarının Kandıra-2 kuyusuyla sınırlı kalmayacağını ifade eden Bakan Bayraktar, "Nisan ayında da Fatih sondaj gemimiz, Bartın'ın kuzeyinde yer alan Eflani-1 kuyusunda sondaj çalışmasına başlayacak" diye konuştu. Enerji Bakanı Bayraktar, "Kendi gemilerimiz, kendi mühendislerimiz ve milletimizin duasıyla yeni müjdeler için durmadan çalışıyoruz. Hedefimiz ise net: Enerjide tam bağımsız Türkiye" diye konuştu.

7. NESİL SONDAJ GEMİSİ
Abdülhamid Han Sondaj Gemisi, Türkiye Petrolleri (TPAO) tarafından 2022 yılında milli enerji filosuna dâhil edildi. 7. nesil derin deniz sondaj gemisi sınıfında yer alan Abdülhamid Han, 3 bin 650 metre su derinliğinde çalışabilme kapasitesine ve 12 bin 120 metre maksimum sondaj derinliğine sahip. 238 metre uzunluğunda ve 42 metre genişliğinde olan gemi, teknik özellik ve donanımlarıyla dikkat çekiyor.

Dünya, soykırımcı İsrail'in saldırganlığına karşı sessiz kalmanın bedelini ağır ödüyor. Siyonist İsrail, İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı kirli savaşla sadece Ortadoğu'yu ateşe atmadı, aynı zamanda küresel bir enerji krizine neden oldu. Finlandiya, İsrail-ABD savaşının Kovid salgınından daha kötü bir küresel durgunluk riski taşıdığı konusunda uyardı. Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanan ekonomik çöküşün riski her geçen gün ülkeleri pandemi dönemindeki gibi zorluklara iterken, bu kez de gıda şoku uyarısı geldi.

BM: YOL BULMALIYIZ

Birleşmiş Milletler'in (BM) Roma merkezli Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan çatışmaların küresel emtia akışlarında şiddetli aksamalara yol açtığı, çatışmalar bugün dursa bile maliyetlerin istikrara kavuşmasının 2-3 ay sürebileceği uyarısında bulundu. FAO Başekonomisti Maximo Torero, İran'daki savaşın devam etmesi durumunda küresel gıda piyasalarında, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısından sonra yaşanandan daha büyük bir kriz çıkabileceği uyarısında bulundu. Torero, zamanın çok hızlı ilerlediğine dikkat çekerek, "Bu sorunu bir an önce çözmenin yolunu bulmalıyız. Aksi takdirde sonuçlar çok dramatik olabilir; hatta Ukrayna savaşında yaşanandan daha kötü bir tabloyla karşılaşabiliriz" dedi.

1900 GEMİ BEKLİYOR

Anlık gemi takip verilerine göre, 20-22 Mart tarihleri itibarıyla Hürmüz Boğazı ve çevresinde yaklaşık 1900 gemi geçiş yapamadan bekliyor. Gemilerin büyük bölümü Basra Körfezi ve çevresinde açıkta demirlemiş durumda. Hürmüz Boğazı'ndan 25 ve 26 Mart'ta geçen 7 geminin 3'ünü petrol ürünü, 2'sini LPG tankerleri oluştururken, diğer 2'si de kuru yük gemisi oldu. Devrim Muhafızları'ndan yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olduğu ve geçiş yapmaya çalışan gemilere karşı sert tedbirler uygulanacağı belirtildi. Açıklamanın ardından farklı ülkelere ait deniz araçları Hürmüz Boğazı'nda geri çevrildi.

ENERJİNİN KİLİDİ

DÜNYANIN petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazının (LNG) yaklaşık % 20'si normalde bu boğazdan geçiyor. Dolayısıyla savaş birlikte küresel yakıt fiyatları yükseldi. Kuzeyde İran, güneyde Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile çevrili olan bu su yolu, Basra Körfez'ini Umman Denizi'ne bağlıyor. Boğaz, giriş ve çıkışında yaklaşık 50 kilometre, en dar noktasında ise yaklaşık 33 kilometre genişliğinde.

GÖZLER PAKİSTAN'DA

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ABD ile İran arasında doğrudan görüşmeler için hazırlıkların sürdüğünü ve görüşmenin yakın zamanda Pakistan'da yapılmasının beklendiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın elektrik santrallerini hedef alma kararını 6 Nisan'a kadar durdurmasına ilişkin, İran'ın kendisinden 7 gün süre istediğini ancak kendisinin bu süreyi 10 güne çıkardığını açıkladı.

ABD'NİN KAYIPLARI ARTIYOR

ABD ve İsrail'in üç haftayı aşkın bir süre önce İran genelindeki binlerce hedefi vurmaya başlamasından bu yana, milyarlarca dolar değerinde yüksek teknolojili askeri ekipman kaybedildi veya önemli ölçüde hasar gördü. Karadaki hasarın büyük bir kısmına İran'ın balistik füzeleri ve insansız hava araçları yol açtı. Pentagon'un eski bütçe yetkilisi Elaine McCusker, ABD basınına yaptığı açıklamada, savaşın ilk üç haftasındaki hasarı ve hasarı telafi maliyetinin 1.4 milyar ila 2.9 milyar dolar arasında olduğu tahmin edildiğini söyledi. Öte yandan Wall Street Journal gazetesi "Pentagon, Ortadoğu'ya 10 bin ek asker göndermeyi değerlendiriyor" haberini geçti.

Akdeniz, Balkanlar ve Orta Avrupa’yı birbirine bağlayan karayolu ağının en önemli noktalarından Slovenya’daki Karavanke Tüneli’nin çalışmaları tamamlandı. Hrušica bölgesinde yer alan ve Slovenya’da inşa edilen en uzun karayolu tüneli olma özelliğine sahip Karavanke Tüneli, çarşamba gün düzenlenen törenle araç trafiğine açıldı.

Cengiz Holding’in grup şirketi Cengiz İnşaat tarafından yapımı gerçekleştirilen Karavanke Tüneli, Slovenya'da bir Türk yüklenici firmanın tek başına hayata geçirdiği ilk altyapı projesi olma özelliğine sahip. Toplam uzunluğu 7 bin 946 metre olan ve Slovenya ile Avusturya’yı birbirine bağlayan tünel toplam 255 Türk personelin katkılarıyla 6 yılda tamamlandı. 2 Mart 2020’de Karavanke Tüneli projesini Slovenya Hükümeti’nden teslim alan Cengiz İnşaat, tünelin Slovenya sınırları içinde kalan 3 bin 446 metrelik kısmını inşa etti. 140 milyon Euro’ya mal olan Karavanke Tüneli, Avrupa Birliği tarafından finanse edildi. Biz de Cengiz İnşaat’ın davetiyle gittiğimiz Slovenya’da tünelin açılışını yerinde izledik. Karavanke Tüneli, Cengiz İnşaat Yönetim Kurulu Başkan Vekili Asım Cengiz ile Slovenya ve Avusturya hükümetleri yetkililerinin katıldığı törenle araç trafiğine açıldı.

‘TİCARETE VE TURİZME KATKI SAĞLAYACAK’

Projeye ilişkin açıklamalarda bulunan Cengiz İnşaat Yönetim Kurulu Başkan Vekili Asım Cengiz, proje için iki kez yapılan ihalenin ikisini de kazandıklarını ve ülkede altyapı projesi yapan ilk Türk şirket olduklarını söyledi. Bölgede soğuk iklim koşulları nedeniyle yılın dört ayında özel önlemler alarak çalıştıklarını ve yeraltı suyu çıkışı, yoğun metan gazı varlığının da çalışma koşullarında etkili olduğunu vurgulayan Cengiz, “Tüm bu elverişsiz koşullara rağmen, projeyi belirlenen sürede, yüksek kalite ile tamamlayıp, Slovenya Hükümeti’ne teslim etmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Burası 8 ülkenin ulaşımını doğrudan etkileyen önemli bir geçiş noktası. Dolayısıyla tünel, uluslararası ticarete ve turizme de büyük katkı sağlayacak” dedi.

‘UZUN VADELİ İSTİKRAR’

Açılış töreninde açıklamalarda bulunan Slovenya Altyapı Bakanı Alenka Bratusek, projenin zorlu jeolojik koşullara karşın başarıyla tamamladığının altını çizerek, “Bu tünel, bir altyapı projesinden daha fazlası, sınır ötesi bağlantıların uzun vadeli istikrarı için değerli bir yatırımdır. Avrupa’nın temel ulaşım bağlantılarından birinin parçası olma özelliğindedir” diye konuştu.

‘REFERANS NİTELİĞİNDE’

Türkiye- Lübliyana Büyükelçisi Hayriye Kumaşcıoğlu ise, Slovenya ve Cengiz İnşaat arasında gerçekleşmesi planlanan başka projeler de olduğunu aktardı. Lübliyana’da yakın zamanda gerçekleşecek parlamento seçimlerinin önemine de işaret eden Kumaşcıoğlu, şöyle devam etti: “DARS Karayolları Genel Müdürlüğü ve Türkiye’nin bu projeyle beraber başarılı bir çalışma deneyimi var. Türk müteahhitlik sektörünün kapasitesini ve kalitesini gördüler, son derece de bundan memnunlar. Bu projenin gelecek projeler için de iyi bir referans niteliğinde olduğunu düşünüyorum.”

Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, son günlerde yakın çevresine İran'da uzun sürecek bir savaştan kaçınmak istediğini ve çatışmayı önümüzdeki haftalarda sona erdirmeyi umduğunu söyledi.

ABD-İsrail İran Savaşı'nın birinci ayına yaklaşılırken Trump, özel görüşmelerinde danışmanlarına çatışmanın son aşamasına geldiğini düşündüğünü belirtti ve kamuoyuna açıkladı dört ila altı haftalık takvime bağlı kalınması gerektiğini vurguladı.

Konuya yakın kaynaklara göre, Beyaz Saray yetkilileri, savaşın bu süre için sona ermesi beklentisiyle Mayıs ayında Pekin'de Çin lideri Xi Jinping ile bir görüşme ayarladı.

Siyasi danışmanlarıyla yaptığı görüşmelerde Trump'ın zaman zaman dikkatinin ara seçimlere, göçmenlik politikalarına ve seçmen uygunluğu kurallarını sıkılaştırmaya yönelik yasa çalışmalarına kaydığı belirtiliyor. Kaynaklara göre Trump, savaş sebebiyle diğer konulara odaklanmadığını ve bunu dikkatini dağıttığını da dile getirdi.

Trump bu hafta, İran'ın enerji tesislerine saldırı tehdidini geri çekerek diplomatik çözüm arayışına yeniden açık olduğunu gösterdi. Arabulucular, Tahran ve Washington arasında ilk teklifleri iletirken, ABD'li yetkililer önümüzdeki günlerde yeni görüşmelere açık olduklarını ifade etti. Ancak aynı zamanda ABD, bölgeye ek asker göndererek İran üzerindeki baskıyı artırıyor.

Trump'ın danışmanlarına sunduğu fikirlerden biri de, olası bir anlaşma kapsamında ABD'nin İran petrolüne erişim sağlaması oldu. Ancak bir yetkili, bu yönde somut bir planın henüz bulunmadığını belirtti.

TRUMP: İRAN ÇEKİNİYOR

Öte yandan, Ulusal Cumhuriyetçi Kongre Komitesinin yıllık bağış toplama etkinliğinde yaptığı açıklamada İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak bunu kamuoyuna açıklamaktan çekindiğini ileri sürdü.

İranlıların müzakere ettiğini ve anlaşma yapmak istediğini savunan Trump, "Bunu söylemekten korkuyorlar. Çünkü, kendi halkları tarafından öldürüleceklerini düşünüyorlar. Ayrıca, bizim tarafımızdan öldürülmekten de korkuyorlar." dedi.

Trump, "savaş" yerine "askeri operasyon" kelimesini kullanacağını belirterek, "'Savaş' kelimesini sevmiyorlar. Çünkü bunu kullanmak için onay almanız gerekir. Bu yüzden 'askeri operasyon' diyeceğim. Aslında olan da bu. Buna, askeri yıkım denir." diye konuştu.

Yükselen enerji ve petrol fiyatlarına da değinen Trump, bunların operasyonun "kısa vadeli" etkileri olması nedeniyle kendisi için önemli olmadığını söyledi.

Trump, "Yapmamız gereken şey kanseri ortadan kaldırmaktı. Kanseri kesip çıkarmak zorundaydık. Kanser, nükleer silaha sahip İran'dı ve biz onu kesip çıkardık. Şimdi de işini bitireceğiz." dedi.

ABD'nin dünyanın en büyük ordusuna sahip olduğunu ve en iyi askeri teçhizatı ürettiğini söyleyen Trump, ABD güçlerinin İran'ın büyük çaplı bir füze saldırısını engellediğini öne sürdü.

Trump, "Bir saldırıya uğradık. İran, bizim için çok önemli bir hedefe 100 füze fırlattı. Bazı nedenlerden dolayı bunun ne olduğunu size söylemeyeceğim. Saatte 2 bin mil hızla giden 100 füze, muazzam bir güce ve öneme sahip bu hedefe doğru geliyordu ve bize doğru gelen 100 füzenin tamamı anında vuruldu, havada imha edildi, denize düştü." diye konuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Anadolu Ajansı Editör Masası'nda gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Bakan Bayraktar'ın açıklamalarından öne çıkanlar:

ORTA DOĞU VE KÜRESEL KRİZ

Orta Doğu'da yaşananlarla birlikte yaşanan krizi iyi anlamak lazım. Yaşadığımız gerilim, savaş küresel etkileri olan çok büyük bir kriz. Dünya birçok krizden geçti. Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı gibi olaylar yaşandı. Ama bu kriz bunlardan daha büyük ve uzun sürerse etkileri daha büyük olabilir. O potansiyeli içinde barındırıyor. Umarım kısa sürede sona erer ve etkileri az olur. Yıl sonuna kadar sürmesi bütün küresel ekonomiyi etkileyecek boyuta dönebilir. İşin merkezinde enerji var. Dünya ekonomisini küresel ölçekte etkileyebilir. Enerji arz güvenliği anlamında bir sorun görünmüyor. Çeşitlendirme politikalarımız bizi güvenli limanda tutuyor.

Petrol satan ülkeler pandemide bir talep eksikliği yaşamıştı. Şimdiki sorun talep tarafında bir sorun yok ama arz sorunu var. Petrolün veya enerjinin güzergahında bir sıkıntı yaşanıyor. Hürmüz Boğazı nedeniyle yüzde 20'lik bir petrol akışı sekteye uğradı. Bizim bu bölgeye bağlılığımız en düşük seviyede. Toplam tedariğimizin yüzde 10'u bu bölgeden. Yani yönetilebilir seviyede.

TEDARİK VE FİNANSAL ETKİLER

Ürün tedarik edemediğinizde tüketimi azaltmanız lazım. Bunun ciddi bir finansal etkisi var. Bu nedenle eşel mobil uygulamasını devreye aldık. ÖTV şu anda sıfır olarak uygulanıyor. Devlet finansal tedbirini aldı.

Bu krizden sonra ne olacak sorusu aklıma geliyor. Yeni bir enerji mimarisi veya yeni bir sayfa açılacak. Bizim için fırsatlar ne olabilir diye düşünüyoruz. Irak Petrol Boru Hattı burada önemli. Kerkük petrolünü Kırıkkale'ye götürecek bir hat. Türkiye olarak 50 yıldır faal tuttuğumuz bir hat. Kapasitesi günlük 1,5 milyon varil. Bir tahkim durumu var. Bu sorunu dostane çözmek gerekiyor. Herkesin kazanacağı bir yol bulmalıyız. Irak'ın 3,5 milyon varillik ihracatı var ve durmuş durumda. Hürmüz Boğazı nedeniyle. 1,5 milyon varillik ihracatı farkı bir rota ile gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun Irak'a, Türkiye'ye ve dünyaya faydası var. Bu kriz yeni projelerin hayata geçirilmesine olanak sağlayacağını düşünüyorum.

Katar'daki LNG için farklı bir hat düşünülebilir. Bunu gündeme getiriyoruz. Hazar geçişli bir Türkmen gazı boru hattını gündeme getirdik. Türkmenistan İran'a veriyordu, biz de İran'dan alıyorduk. Bu boru hattı ciddi bir şekilde masada olmalı. Suriye'deki petrol sahalarının Türkiye'deki boru hatlarına bağlanması söz konusu. Bunu dile getirdik muhataplarımıza. Bu tezlerimizi yıllardır söylüyoruz. Karar alma süreçlerine bu kriz olumlu etkileyecektir umarım.

ELEKTRİK VE DOĞAL GAZA ZAM GELECEK Mİ?

Türkiye'de son 5-6 yıldır bir destek programımız var. Fiyat düzenlemelerinde de küresel gelişmelere bakıyoruz. Bizim elimizde olan bir şey değil. Gaz ve petrol piyasalarına bakıyoruz. Petrolün varil fiyatındaki 1 dolarlık artışın Türkiye'ye maliyeti 400 milyon dolar. Bir anda 60 dolarlardan 100 dolarlara geldi. Şu anda doğal gaz ve elektrikte 2026 için 305 milyar liralık bir destek hazırladık. Şu anda son gelişmelerle krizin yıl sonuna kadar sürmesi dahilinde bu rakam 925 milyar liraya çıkacak. Ek maliyet ortaya çıkacak. Bunun ne kadarı vatandaşa yansıtılacağı konuşuluyor. Biz desteklerimize devam edeceğiz. 620 milyarlık bir para bulmamız lazım. Bu veriler ışığında Nisan ayında bir değerlendirme yapacağız.

Ortalama tüketimlerin yüzde 75'inden fazlasını tüketenleri destek gruplarından çıkarmayı düşünüyoruz. Bu abonelerimizin yüzde 15'ini etkileyecek bir durum. Nisan ayında buna başlayabiliriz. Kışı geçirmek istiyorduk. Nisan’da tüketimler düşecek. Tüketim bazlı bir çalışma olacak. Tüketimi fazla ama gelir seviyesi düşük olanlar ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımıza başvuru yapabilirler.

RUSYA VE LNG TEDARİĞİ

2020 yılında hayata geçti ama biz bunun imzalarını 2016 yılında attık. Bizim Rusya'dan gaz aldığımız iki hat var. TürkAkım ilk olarak 2016 yılında gündeme geldi. Rusya'dan gazı Karadeniz'in altından doğrudan almaya başladık. Herhangi bir ülkeye bağımlılığımızı ortadan kaldırdık.

Mevcut gazlaştırma tesislerimizin sayısını artırdık. LNG'de de Kuzey Amerika'daki ticaretin arttığını gördük ve geçtiğimiz sene yaptığımız anlaşmalar oldu. Bizi bu konuda eleştirdiler ama ne kadar doğru bir adım attığımız ortaya çıktı. Doğal gaz tedariği için çeşitlendirmeler yaptık.

Bizim Kızılelmamız Türkiye'yi enerjide bağımsız kılmak. Bizim içeride ve dışarıda yapacağımız işler var. Yarın sabah Abdülhamit gemimizle yeni bir sondaja başlıyoruz. Nisan ayının 10'unda Çağrı Bey Somali'de faaliyete geçecek.

Türkiye, ihtiyacının yüzde 15'ini üretir durumda petrolde. Libya'da iki saha aldık. Somali'de aramalar olacak. Büyük enerji firmaları ile anlaşmalar yaptık. Potansiyel sahaları değerlendirerek ortaklıklar kuruyoruz. 2026 bizim için önemli bir yıl olacak. TPAO'nun yurtdışında etkin rol oynayacağı bir yıl olacak.

Katar LNG tesislerinin vurulması ve geri dönüşün birkaç yıl alacağı konuşuluyor. Bu süreç uzarsa geri dönüş süresi de uzar. Belirsizlikler devam eder. Yeni enerji mimarisi için ülkeler daha istekli olur diye düşünüyorum.

ENERJİ PLANLARI VE ELEKTRİK ÇAĞI

Bu yıl itibariyle enerjide yaptığımız planların revizyon yılı. Şimdi bir yapay zeka çağından bahsediyoruz. Bunu henüz kamuoyu ile paylaşmadık. Biz önümüzdeki çağı elektrik çağı olarak görüyoruz. Elektrikli araç sayısının Türkiye'de 6 milyona ulaşacağını düşünüyoruz. Bizim bunun için çeşitli kaynaklara ihtiyacımız var. Bu yıl COP yılı. Belki Sayın Cumhurbaşkanımız yeni vizyonlar açıklar. Nükleer enerjide atılımlar yapıyoruz. Petrol ve doğal gazda üretimini artıran bir Türkiye var. Ama işin merkezinde elektrik var. Elektrik iletim altyapısına ciddi yatırımlar yapacağız.

Ceyhan merkezli petrol ve petrol ürünleri depolama alanı hamlemiz var. 600 bin varil Bakü-Tiflis-Ceyhan hattından petrol geliyor. 2,5 milyon varilin Ceyhan'a geldiğini düşünün. Doğal gaz depolarımızın yüzde 70'i dolu. Bunları doldurma gayreti içindeyiz. Bu anlamda bir sıkıntımız yok. Bunun için 5 milyar dolara ihtiyacımız var. Bu anlamda bir sıkıntımız görünmüyor.

NÜKLEER ENERJİ

Bütün gayretimiz Akkuyu'da ilk elektrik üretimini yapmak. Bu yıl nükleerin 70'inci yılı. Bu yıla üretim yakışır. 29 Ekim'e ulaşır mı bilemiyorum ama bu yıl üretim yapmak istiyoruz. Geçtiğimiz 50 yıl nükleeri ıskaladığımız bir dönem. İnşaat oranı yüzde 95'e ulaşmış durumda. CHP Genel Başkanı Akkuyu durdurulmalı diye açıklama yapıyor. Buna engel olan zihniyet bu. Nükleer santral güneş enerjisi santrali gibi değil. 24 Kasım 2015'te Rusya ile bir siyasi kriz yaşadık. Sayın Cumhurbaşkanımız ve Sayın Putin ciddi bir irade ortaya koydu. 2018 yılında başlayan bir inşaat süreci var. Bu dönemde pandemiyi atlattık. Ukrayna-Rusya savaşı bu süreci etkiledi. 6 Şubat depremleri etkiledi. Bu süreçte doğrudan ve dolaylı ambargolara maruz kaldık. Almanya'daki tedarikçinin parayı almasına rağmen parçayı göndermemesini gördük. Ama sonuna geldik. Yeni bir nükleer çağ başlıyor. Bizim son dönemde yaptığımız görüşmelere baktığınızda Güney Kore ile temas halindeyiz. Yeni nükleer çağda küçük modüler reaktörler etkin olacak. Biz de bunun için gerekli adımları atıyoruz.

İRAN GAZI VE GELECEK PROJELER

İran gazı hakkında ne kadar az konuşsak o kadar iyi. Bizim enerjide herhangi bir sorunumuz yok. Biz bunu nasıl yapıyoruz bu bizim mutfağımız. İran gazında herhangi bir kesinti yok. Nükleer modüler reaktörler için hukuki çalışmalar yapılıyor. 2030'ları bulacağını düşünüyoruz. 70 yıldır neden olmadı denilebilir. 2-3 yılda bir değişen hükümetler vardı. Bu tarz projelerin hayata geçmesi için siyasi istikrarda önemli. Çok açık söyleyeyim 15 Temmuz Darbesi başarılı olsaydı Akkuyu'nun devam etme imkanı yoktu.

Çinli akademisyen Jiang Xueqin, İran’la yaşanan çatışmanın kısa sürede sona ermeyeceğini, aksine uzun soluklu bir yıpratma savaşına dönüşeceğini öne sürdü. Xueqin’e göre bu süreçte petrol fiyatları varil başına 200 doların üzerine çıkabilir; bu da küresel ölçekte ciddi bir enerji daralmasına ve gıda krizine yol açabilir.

Ayrıca ABD’nin bölgeden çekilmesi halinde mevcut petrodolar sisteminin sarsılacağını savunan Xueqin, bunun dünya ekonomisinde köklü bir değişimi tetikleyerek tamamen yeni bir düzene geçişe neden olabileceğini iddia etti.

Dünyaca tanınan Amerikalı gazeteci Tucker Carlson’ın, Çinli eğitimci ve akademisyen Jiang Xueqin ile gerçekleştirdiği geniş söyleşide göze çarpan öngörülerde bulundu.

Xueqin, mevcut İran merkezli çatışmanın, aynı Ukrayna'daki gibi uzun soluklu bir yıpratma savaşına geçeceğini öte yandan küresel çapta ciddi bir enerji arz krizinin olabileceğini ve halihazırdaki mevcut dünya düzenini kökten değiştireceğini iddia etti.

GIDA KITLIĞI BAŞ GÖSTERECEK!

Akademisinin öngörülerine göre İran, zafer'e ulaşmadan müzakere masasına geçmeyecek. Son günlerde İran İslam Cumhuriyeti'nin en büyük doğalgaz depolarına yönelik saldırılar gerçekleşti ve körfez ülkelerinin enerji tesislerine karşılıklı misilleme gerçekleşti.

İran'ın uyguladığı taktik, Hürmüz boğazını kontrol altında tutarak petrol fiyatını varil bazında 200 dolara çıkartmak yönünde. Bu kontrol ucuz enerjiye dayalı küresel ekonomiyi sekteye uğratacak. Güneydoğu Asya'da yakıt krizi ortaya çıkarken, uçuş iptalleri giderek çoğalıyor. Akademisyen Xueqein, kısa bir süre sonra ( 2-3 ay içerisinde) gıda sıkıntısı kaçınılmaz bir duruma gelecek.

Amerika Birleşik Devletleri'nin ortadağ'daki savaştan Karlı çıkmayacağını belirten akademisyen, İran İslam Cumhuriyeti'nin gerçekleşmesini istediği talepleri sıraladı:

1 trilyon dolar tazminat ve Orta Doğu’dan kalıcı çekilme. ABD çekilirse Körfez ülkeleri İran’ın nüfuz alanına girecek, petrodolar sistemi çökecek. Japonya ve Güney Kore kendi başının çaresine bakacak, Avrupa Rusya ile yakınlaşacak. Sonuçta doların rezerv para statüsü bitecek, ABD’nin 39 trilyon dolarlık borcu ekonomiyi batıracak.

Xueqin, savaşın tetikleyeceği üç büyük küresel trendi şöyle özetledi:

De-endüstriyelleşme: Ucuz enerji ve gıda kalmayınca şehir nüfusu tarlalara dönecek

Yeniden silahlanma: Pax Americana sona erdi, Japonya nükleer güç olabilir, Almanya ve Japonya sınırlarını genişletmek zorunda kalabilir

Merkantilizm: Küresel ticaret durunca ülkeler kendi kendine yeten ekonomilere geçecek.

GÜNEY KORE ÇÖKÜŞE GİDİYOR!

Çinli akademisyen Japonya'yı tarih boyunca inanılmaz dayanıklılığıyla öne çıkan bir ülke olarak överken, yatırımlarının oraya aktaracağını açıkladı. Güney Kore'yi ise kuzeyden gelen tehlike ve iç problemler nedeniyle çöküşün kıyısında olarak tanımladı. 

"BÜYÜK İSRAİL PROJESİ" (NİL'DEN FIRAT'A)

Uzman akademisyen, Ortadoğu'daki savaştan Körfez ülkelerinin en ağır bedelleri ödeyeceğine hatırlatarak, Dubai, Katar ve Riyad gibi " çöldeki harikaların" drone taarruzlarıyla Dünya haritasından silineceğini iddia etti.

Bölgeye yapılacak sert bir darbe durumunda İran'ın Hürmüz boğazını elinde tutarak her yıl 800 milyar dolarlık geçiş harcı toplayabileceğini ve bu gelirle 20 yıl içinde toparlanabileceğini iddia etti. Bu durumun İran İslam Cumhuriyeti'nin Ortadoğu'daki ekonomik ve stratejik üstünlüğünü artıracağı anlamına gelir.

Uzmanın aktardığı analizde göze çarpan bir diğer detay ise Xueqin, siyonist israil'in Nil'den Fırat'a uzanan büyük israil projesini açıkça ortaya koydu. Bu projenin unsurlarından biri olarak el Aksa Camisi'nin tahrip edilip ( yıkılarak) hak iddia ettikleri 3 tapınağın yapımı için zemin hazırladıklarını ileri sürdü. Akademisyen bunun dini bir kıyamet senaryosu şeklinde açıklayarak bu girişimin bölgede devasa bir siyasal ve dini kaosu getireceğini söyledi. 

"İRAN, VİETNAM TUZAĞI'NA DÖNÜŞEBİLİR"

ABD’nin kara birlikleri göndermesinin “Vietnam tuzağı”na dönüşebileceğini söyleyen Xueqin, Trump’a “yeni dünya düzeni” kurması çağrısında bulundu: "Rusya, Çin ve İran İslam Cumhuriyeti ile masaya oturun, hegemonluk yerine ortaklık kurun."

Analizde Batı medeniyetinin kendi kendini yok ettiği, üniversitelerin klasikleri terk ettiği de vurgulandı. Çin’de Shakespeare’in hala okunduğunu belirten Xueqin, Batı’nın entelektüel çöküş yaşadığını savundu.

Bu görüşler tartışmalı olsa da enerji krizi, jeopolitik kaymalar ve Batı’nın iç sorunları konusunda uyarı niteliği taşıyor. Dünya, ucuz petrol çağının sona erdiği, ittifakların dağıldığı yeni bir döneme mi giriyor? Gelişmeler yakından izleniyor.

Suudi Arabistan'ın milli petrol şirketi Saudi Aramco'dan AA muhabirine yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar devam ederken, sevkiyatların farklı rotalardan devam ettiği ifade edildi.

"ÖNCELİĞİMİZ, PİYASA İSTİKRARINI DESTEKLERKEN GÜVENLİ VE KESİNTİSİZ OPERASYONLARI SÜRDÜRMEK"

Sevkiyat planlarının yeni koşullara göre revize edildiğinin belirtildiği açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Saudi Aramco, değişen bölgesel koşullara yanıt olarak Yenbu Limanı üzerinden alternatif ihracat rotalarıyla güvenilir enerji arzını sürdürmektedir. Ekiplerimiz, müşterilerimizle yakın işbirliği içinde çalışarak sevkiyatları güvenli ve verimli şekilde en üst düzeye çıkarmaya devam etmektedir. Sevkiyat planları yeni koşullara uygun şekilde güncellenmekte ve müşteriler düzenli olarak bilgilendirilmektedir. Bu süreçte önceliğimiz, piyasa istikrarını desteklerken güvenli ve kesintisiz operasyonları sürdürmektir."

İran'ın ABD-İsrail saldırılarına karşılık Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından Yenbu Limanı, Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatında başlıca çıkış noktalarından biri haline geldi. Yenbu'dan ham petrol ihracatı son 5 günde ortalama 3,66 milyon varil olarak kaydedildi.

Ortadoğu'daki savaşın tırmanabileceği endişesiyle petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti.

Brent petrol varil başına 104 dolara doğru yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş de akaryakıt fiyatlarına zam olarak yansıdı. Söz konusu zammın yüzde 75'i eşel mobil sistemiyle vergiden karşılandı. Zammın benzinde 1.02 TL'si motorinde ise 6.60 TL'si pompaya yansıdı. Böylelikle bazı illerde motorin fiyatı 80 TL'yi buldu. Benzin fiyatı ise 70 TL'ye yaklaştı.

GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI

İSTANBUL (Avrupa Yakası)

Benzin litre fiyatı: 63.01 TL

Motorin litre fiyatı: 77.68 TL

LPG litre fiyatı: 30.49 TL

ANKARA

Benzin litre fiyatı: 63.99 TL

Motorin litre fiyatı: 78.82 TL

LPG litre fiyatı: 30.37 TL

İZMİR

Benzin litre fiyatı: 64.26 TL

Motorin litre fiyatı: 79.09 TL

LPG litre fiyatı: 30.29 TL

ANTALYA

Benzin litre fiyatı: 65.22 TL

Motorin litre fiyatı: 80.15 TL

LPG litre fiyatı: 30.54 TL

AĞRI

Benzin litre fiyatı: 65.54 TL

Motorin litre fiyatı: 80.36 TL

LPG litre fiyatı: 31.59 TL

DİYARBAKIR

Benzin litre fiyatı: 65.47 TL

Motorin litre fiyatı: 80.40 TL

LPG litre fiyatı: 31.06 TL

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması için İran'a verdiği ültimatomun son gününe girilirken İran, ABD ve İsrail'in saldırılarına eşit ölçüde cevap vereceklerini duyurdu.

İran Devrim Muhafızları, "Herhangi bir tehdide ve saldırıya aynı düzeyde cevap vermeye kararlıyız. Enerji altyapımızı vurursanız biz de sizin enerji altyapınızı vururuz. Biz de misilleme yaparız" açıklamasını yaptı.

İran devlet medyası, İran Devrim Muhafızları'nın İsrail'in deniz suyu arıtma tesislerine saldırmayı ve bölge ülkelerinin halkına sıkıntı yaşatmayı planladığını iddialarını reddetti. Tüm enerji altyapısı saldırılarının misilleme çerçevesinde gerçekleştirileceği, İran'ın bu konuda ilk saldırıyı yapmayacağı vurgulandı.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın 48 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı tüm gemilere "tamamen açmaması" halinde İran'daki enerji santrallerinin hedef alınacağı uyarısında bulunmuştu. Süre bugün doluyor.

https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/abdulkadir-selvi/kapimizdaki-iki-buyuk-tehlike-43134339

TRUMP’ın savaş planları altüstü oldu. Çünkü İran, çetin bir ceviz çıktı.

Trump, “Hamaney’i öldürürüm İran teslim olur” diye düşünmüş. Tam tersi oldu. Hamaney öldü ama İran dirildi. İran kenetlendi. İran, savaşı kontrollü bir şekilde genişletiyor. Bir yandan İsrail’i vuruyor. Diğer yandan Körfez ülkelerine saldırıyor. Hürmüz Boğazı’nı kapatıp petrol silahını kullanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, gazetemiz Hürriyet’te Sefer Levent’e yaptığı açıklamada, ”Böyle kriz görmedim” diyor. Fatih Birol, 70’lerdeki petrol krizlerinden daha büyük bir krizle karşı karşıya olduğumuzu söylüyor.

Eğer petrol fiyatları bu yıl boyunca yüzde 30 seviyesindeki artışını sürdürürse bunun dünyaya maliyetinin 1.1 trilyon dolar olacağı söyleniyor. O nedenle diyorum ki bu savaş İran bitti demeden bitmez.

TEHLİKELİ DÖNEME GİRİLDİ

Trump iyice sıkıştı. Herhangi bir çıkış planı da yok. Hark Adası’na kara operasyonu düzenleyip ucuz bir zafer elde etmeyi planlıyor. Ama onu da başaracak mı belli değil. Savaşlarda en tehlikeli döneme girilmiş durumda.

Çünkü Trump, kontrolü kaybediyor. Paniklemeye başladı. Panik halinde hareket ediyor. Şimdi bir de NATO kartını devreye sokmaya çalışıyor.

İsrail’in kuyruğuna takılıp girdiği savaşı NATO’nun sırtına yükleyip aradan çekilmeyi planlıyor.

Türkiye, ABD-İsrail-İran savaşında çok akıllı bir politika uyguluyor. Rusya-Ukrayna savaşında olduğu gibi. Ancak iki önemli tehlike ile karşı karşıyayız. NATO kartı ve İngilizlerin üslerini ABD’ye açma kararı bizim için tehditler içeriyor.

NATO NE OLUR

1- Trump’ın NATO’yu devreye sokması durumunda NATO üyesi olarak bir karar alma durumundayız. Elbette ki NATO’nun bu savaşa girmesine karşı çıkacağız. NATO üyesi olsak dahi İsrail’in ipine takılıp İran’a karşı savaşa girecek değiliz. ABD’nin Irak işgalindeki gibi 1 Mart tezkeresinde gösterdiğimiz basiretli tutumu sürdürürüz. Hatta savaş karşıtı NATO üyesi ülkelerin liderliğini de üstlenebiliriz. Yeni bir dış politika açılımı yapabiliriz. Bizim o kapasitemiz var. Erdoğan’ın o konudaki liderliğine güveniyorum. Bu şu ana kadar iyi götürdüğümüz Trump’la ilişkileri etkiler. Her fırsatın bir riski, her riskin fırsatı vardır.

2- İngilizlerin üslerini ABD’ye açma kararı bizi de yakından ilgilendiriyor. Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia Üssü üzerinde duruluyor ama asıl tehlike Güney Kıbrıs Rum kesimindeki İngiliz üsleri. Bölgedeki en büyük üsleri Kıbrıs’ta. Biz Kıbrıs’ta garantör ülkeyiz. KKTC’nin güvenliği Türkiye’nin güvenliği demektir. ABD, Kıbrıs’taki İngiliz üslerini kullanırsa İran burayı hedef alır. Bu durumda İngiltere NATO’yu göreve çağırır mı? Biliyorsunuz İngilizler kumpasçıdır. İngiliz oyunu boşuna denilmemiştir. Bu durumdan KKTC ne kadar etkilenir? İki önemli tehlike kapımızda duruyor.

İRAN HÜRMÜZ’Ü AÇAR MI

Trump’ın durumu tam da “Savaşı başlatırsınız ama nasıl biteceğini bilemezsiniz” sözünde olduğu gibi...

Netanyahu’nun ipine sarılıp İran’a karşı savaşı başlattı.

Ancak savaş sürecinde görüldü ki Trump’ın savaştan çıkış stratejisi yok.

Hatta savaşı başlatırken, İran direnirse ne olur? Hürmüz’ü kapatırsa ne yaparız? Petrol fiyatları küresel bir krize dönüşürse hangi önlemleri alırız diye düşünmemiş.

Putin’in 48 saat içinde Kiev’in bir ucundan girip diğer ucundan çıkarız planında olduğu gibi tek taraflı kazanmayı planlamış.

İran direnince, İran savaşı Körfez ülkelerine yaymaya çalışınca, İran Hürmüz Boğazı’nı kapatıp petrol silahını çekince Trump, okyanusun ortasında fırtınaya yakalanmış gemiye döndü. O yüzden Trump moralsiz.

Trump moral üstünlüğü kaybetmiş durumda.
Tehditlerle yol almaya çalışıyor.

İran’a eğer 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nı açmazsa enerji santrallerini vurma tehdidinde bulundu. Siz, bu yazıyı okurken 24 saat kalmış olacak.

İRAN NE YAPAR 

Peki İran ne yapacak? Bu tehdide boyun mu eğecek?

İran, Hürmüz Boğazı’nı kapatarak stratejik üstünlüğü ele geçirdi. Altın hisse şu anda İran’ın elinde. Hürmüz, füzelerden daha etkili bir silaha dönüştü. Savaş sürecinde elde ettiği en önemli kozu Trump’a verir mi?

Trump, İran’ı başka ülkelerle karıştırıyor. İran, 8 yıl savaşmış, 47 yıldır yaptırımlar altında yaşamaya alışmış bir devlet. 8 yıl daha dayanır. Ama Amerika 8 ay dayanamaz. Zaman İran’ın lehine, ABD’nin aleyhine işliyor. İran bu fırsatı yakalamışken Hürmüz Boğazı’nı açar mı? Açmaz.

TRUMP’I ANLAMA KILAVUZU

Trump’ı anlamak için bir kılavuz hazırladım.

Trump ne dediyse tersini alıyorum. Şu ana kadar isabetli çıktı.

Barışın lideri olarak geldi, savaşların mimarı çıktı.

Savaşmayan ülkelerle barışı sağladığını ilan etti. 8 savaşı durdurup barış yaptığını açıkladı ama İran’la iki kez savaşa girdi, Venezuela’ya baskın düzenledi, sırada hangi ülke olduğu ise bilinmiyor.

Barış elçisi değil, savaşların mimarı çıktı.

Çin’le mücadele edeceğini açıkladı; Hürmüz’de Çin’den yardım istedi. Çin haricinde herkesle mücadele halinde.
Amerikan ekonomisini büyütmek için geldi, petrol fiyatları Amerikan halkını cebini yakmaya başladı.

Cuma günü ABD borsasının 1 trilyon dolar kayıpla kapandığı açıklandı.

Trump, “Make America great again” dedi. “Amerika’yı yeniden büyük yap” sloganı ile geldi. Küçük İsrail’in peşine takıldı.

Trump ne dediyse tersini yaptı.

İran'ın balistik füze saldırıları, cumartesi günü İsrail'in güneyinde büyük bir yıkıma yol açtı. Hava savunma sistemlerinin en az iki füzeyi engelleyememesi sonucu, füzeler Arad ve Dimona kentlerine isabet etti.

"KİTLESEL YARALANMA" DURUMU İLAN EDİLDİ

Saldırılarda yaklaşık 100 kişi yaralandı. İlk belirlemelere göre Dimona'da en az 27 kişi yaralanırken, Arad'da 68 kişi çeşitli derecelerde yaralandı. Yaralıların bir kısmının durumunun ağır olduğu belirtilirken, diğerlerinin tedavisi ayakta yapıldı.

Saldırıların ardından Beersheba'daki Soroka Hastanesi'nde "kitlesel yaralanma" durumu ilan edildi.

ENKAZ ALTINDA KALANLAR OLABİLİR

Arama-kurtarma ekipleri birden fazla noktada çalışmalar başlatırken, bazı kişilerin hasar gören binaların enkazı altında kalmış olabileceği bildirildi. Olayın büyüklüğü nedeniyle yetkililer, kayıp kişilerle ilgili endişelerin sürdüğünü açıkladı.

İRAN FÜZESİ CİDDİ HASARA YOL AÇTI

İlk değerlendirmelere göre füzelerden biri, birkaç yüz kilogramlık konvansiyonel savaş başlığı taşıyordu ve yerleşim alanındaki binaların arasına düşerek ciddi yapısal hasara ve çevrede yangınlara yol açtı.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, füzenin sirenlerden kısa süre sonra hedefe ulaştığı görülse de bu görüntüler bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİ ÇALIŞTI ANCAK SALDIRI ENGELLENEMEDİ

İsrail Hava Kuvvetleri, Arad'a isabet eden füzenin neden engellenemediğini araştırmak üzere inceleme başlattı.

Aynı şekilde İç Cephe Komutanlığı da saldırının koşullarını ayrı bir soruşturmayla inceliyor. İsrail ordusu, hava savunma sistemlerinin çalıştığını ancak füzeyi durduramadığını açıkladı.

İSRAİL "ÖZEL DEĞİL" DEDİ AMA O FÜZE SAVUNMAYI NASIL AŞTI?

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin, X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Hava savunma sistemleri çalıştı ancak füzeyi engelleyemedi. Olayı araştıracağız ve bundan ders çıkaracağız. Bu özel veya alışılmadık bir mühimmat türü değil" dedi.

Bir itfaiye yetkilisi, "Hem Dimona'da hem de Arad'da, önleme füzeleri fırlatıldı ancak tehditleri vuramadı. Bunun sonucunda yüzlerce kilogram ağırlığında savaş başlığı taşıyan balistik füzeler iki kez doğrudan isabet etti." ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar füzelerin neden önlenemediği sorularını gündeme getirirken, İsrail'in hava savunma sistemi Demir Kubbe'nin mühimmat stoklarının azaldığı iddialarını daha da güçlendirdi.

NETANYAHU: ÇOK ZOR BİR GECE

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırının ardından yaptığı açıklamada "geleceğimiz için yürütülen mücadelede çok zor bir gece" ifadelerini kullandı ve İsrail'in tüm cephelerde karşılık vermeye devam edeceğini söyledi.

NÜKLEER HASAR OLUP OLMADIĞI ARAŞTIRILIYOR

Öte yandan Dimona'daki saldırı ayrıca inceleme altına alındı. Negev Çölü'nde yer alan ve İsrail'in nükleer programının merkezi olarak görülen Şimon Peres Negev Nükleer Araştırma Merkezi'nin bulunduğu kentte, herhangi bir nükleer hasar olup olmadığı araştırılıyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), kente bir füzenin isabet ettiğine dair haberlerin farkında olduklarını ancak nükleer tesiste hasar olduğuna dair bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Kurum ayrıca bölgede anormal radyasyon seviyesine rastlanmadığını ve gelişmeleri yakından izlediklerini duyurdu.

İran'a yakın medya organları ise saldırıların, ABD ve İsrail'in Buşehr ve Natanz nükleer tesislerine yönelik saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini öne sürdü.

Gece boyunca Dimona'da hava saldırısı sirenlerinin tekrar tekrar çaldığı bildirildi.

GÖRGÜ TANIKLARI ANLATTI: İSRAİL BÖYLE VURULDU

El Cezire muhabiri Nour Odeh, Dimona'da üç ayrı hasar bölgesinin tespit edildiğini, üç katlı bir binanın tamamen çöktüğünü ve birkaç yangın çıktığını söyledi.

El Cezire'nin doğruladığı görgü tanığı görüntülerinde, şehre bir füze isabet ettiği ve ardından büyük bir patlama meydana geldiği görüldü.

Dimona sakini Adva, "Birkaç patlama sesi duyuldu. Sirenler çaldı, güvenli odaya girdik, çıktık ve sonra başka bir alarm verildi. Bu birkaç kez oldu. Parçalar akrabalarımızdan birinin evinin yakınına düştü ve oradaki bir yapı çöktü." ifadelerini kullandı.

Dimona meclisi üyesi Avi Zikri, "Daha önce benzeri görülmemiş, yaralanmaların olduğu bir olayla karşı karşıyayız. Görüntüler ve videolar bazı insanların kendilerini koruyamadığını gösteriyor ve bu korkunç." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Boğaz’ı “yeniden açabilmek için” Avrupa ülkelerinden beklediği “desteği” bulamazken, ABD ordusu İran’daki stratejik hedeflere yönelik ağır bir hava saldırısı gerçekleştirdi.

2 BİN 274 KİLOGRAMLIK BOMBA

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM),  sosyal medya platformu X üzerinden yapılan bir açıklamada, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki kıyılarda yer alan İran’a ait yer altı füze üslerine hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. Açıklamaya göre, söz konusu üslere yaklaşık 2 bin 274 kilogram (5 bin pound) ağırlığındaki sığınak delici bombalar atıldı.

NEDİR BU ‘SIĞINAK DELEN’LER

Amerikan CNN’e konuşan bir ABD yetkilisi,  söz konusu bombanın, ilk olarak 2021 yılında ABD uçakları tarafından kullanılan GBU-72 Gelişmiş 5K Delici patlayıcısı olduğunu belirtti. GBU-72 bombalarının “çelik bir muhafaza” ile çevrili olduğu ve bu sayede yerin derinliklerine ve beton sığınaklara nüfuz edebildiği biliniyor. ABD, İsrail ve İran arasında geçen yıl haziran ayında gerçekleşen 12 Gün Savaşı sırasında İran’daki nükleer tesisleri GBU-57 bombaları ile vurmuştu.

CENTCOM Hürmüz bombardımanıyla ilgili paylaşımında bu haritayı paylaştı.

İran rafinelerine saldırı

İsrail dün de İran ekonomisi için hayati önem taşıyan Güney Pars doğalgaz rafinerileri ve bağlı altyapı birimlerine yönelik hava saldırıları düzenledi. Aynı zamanda bölgedeki enerji endüstrisinin kalbi sayılan Asaluyeh’deki petrol ve petrokimya tesisleri de hedef alındı. Axios’a konuşan İsrailli yetkililer, söz konusu saldırının “Trump yönetiminin onayıyla gerçekleştirildiğini” ifade etti.

MİSİLLEME GECİKMEDİ

Öte yandan İran gece saatlerinde, enerji tesislerine yönelik saldırıya misilleme olarak Suudi Arabistan ve Katar’a füze saldırıları düzenledi. Saldırı sonucu Katar’daki Ras Laffan rafinerisinde yangın çıktı. Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da da art arda patlamalar meydana gelirken 4 balistik füzenin engellendiği açıklandı.

İSRAİL LÜBNAN BAŞKENTİNDE 15 KATLI BİNAYI HEDEF ALDI

İSRAİL’in Lübnan’da Hizbullah’ı gerekçe göstererek mart ayı başında başlattığı saldırılarda da tansiyon düşmüyor. İsrail ordusu, önceki gece Beyrut’ta halihazırda alt katlarını bir hafta önce bombalandığı 15 katlı bir apartmanı yerle bir etti. Ordu, yıkılan binanın bodrum katında “Hizbullah’a ait nakit paraların depolandığını” öne sürdü. 

‘20 YILLIK EMEĞİM GİTTİ’

Öte yandan apartman sakinleri de sosyal medyadan tepkilerini gösterdi. Harvard Üniversitesi’nde cerrah olan ABD ve Lübnan vatandaşı Prof. Haytham Kaafarani “3 çocuğumun yazlarını orada geçirmesi için şehir merkezinde küçük bir daireye sahip olmak için 7 yıl boyunca borç ödedim. Bugün, İsrail, vergi paralarımla finanse edilen Amerikan silahlarıyla hayalimdeki evi enkaza çevirdi” ifadelerini kullandı. Paylaşım 3 milyon kez görüntülendi. Kimya Profesörü Bilal Kaafarani ise, “Bu sabah, İsrail dairemin bulunduğu bir apartmanı yerle bir etti. Ben 22 yıl, eşim 20 yıl bu ev için çalıştı. Bu çılgınlık sona ermeli” diye paylaşım yaptı.

İstanbul Tersane Komutanı Tümamiral Recep Erdinç Yetkin, Türkiye’nin savaş gemisi projeleri ve ihracat faaliyetlerine ilişkin açıklamalarda bulunarak TF-2000 Hava Savunma Harbi Muhribi projesinde çalışmaların devam ettiğini söyledi.

İstanbul Tersane Komutanı Tümamiral Recep Erdinç Yetkin, Türkiye’nin son yıllarda dost ve müttefik ülkelere savaş gemisi inşa ettiğini belirterek çeşitli projelerin tamamlandığını ifade etti.

Yetkin, dost ve müttefik ülkelerle yapılan eğitimler ve tatbikatlarda birlikte çalışabilirlik (interoperability) kavramının büyük önem taşıdığını ifade etti. Aynı sistemler ve yazılımlar üzerinde çalışan gemilerin ortak operasyonlarda önemli bir avantaj sağladığını söyledi.

Yetkin, “Çelik Kubbe” hava savunma mimarisinin denizdeki uzantısı olacak TF-2000 Hava Savunma Harbi Muhribi projesinde saç kesimlerinin tamamlandığını açıkladı.

Ayrıca proje kapsamında geliştirilen test uçuş rampasının da tamamlandığını belirten Yetkin, bu rampanın uçak testleri için bir havalimanına yerleştirileceğini söyledi. TF-2000 muhribinin 2027 yılının sonlarına doğru denize indirilmesinin hedeflendiği ifade edildi.

ASFAT Deniz Programları Direktörü Kerem Orcun Yükseldağ, TF-2000 projesinde ana yüklenicinin ASFAT olduğunu ve sözleşmenin Savunma Sanayii Başkanlığı ile imzalandığını belirtti. Yükseldağ, mart ayı içerisinde TF-2000’in ilk bloğunun kızağa konulmasının planlandığını söyledi.

Yükseldağ, TF-2000’de kullanılacak dikey atım lançer sisteminin tamamen yerli olarak geliştirildiğini ifade etti. Sistemin önceki versiyonunun İstif sınıfı fırkateyn TCG İstanbul’da kullanıldığını belirten Yükseldağ, TF-2000’de 96 hücreli yerli dikey atım sistemi bulunacağını açıkladı.

Yükseldağ’ın verdiği bilgilere göre TF-2000 muhribi: 149 metre uzunluğa sahip olacak 8.500 ton deplasman ağırlığında olacak. 28 knot üzeri hız yapabilecek. Geminin yaklaşık 60 blok halinde inşa edilmesi planlanıyor. Bu bloklar tersanede birleştirilerek gemi denize indirilecek.

Yeni nesil platformların özellikle Ege Denizi, Doğu Akdeniz ve açık denizlerde karakol, keşif ve gözetleme görevlerinde kullanılması planlanıyor. TF-2000 projesinin tamamlanmasıyla Türk Donanması’nın bölgesel hava savunma kabiliyetinin önemli ölçüde artması bekleniyor. Kaynak: Haber Global

İç piyasada dönemsel olarak fiyatın aşırı arttığı gerekçesiyle, fiyatın kontrol altına alınması amacıyla 2025’te yumurta ihracatında Destekleme Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kesintisi getirildi. Bunun ardından yumurta, ihracatı kayda bağlı mallar listesine alındı. Böylece yumurta ihracatı bir anda durdu.

Yılın tamamında ihracat önceki yıla göre 60 milyon dolardan fazla azalarak yeniden 400 milyon doların altına geriledi. Bir başka ifade ile iç fiyatların terbiye edilmesi amacıyla yasaklanan ihracat, bu kalemdeki geliri en az 60 milyon dolar azalttı.

ABD ve İsrail ile İran arasında Şubat ayının sonunda başlayan savaş ise bir anda dünya ticaretinin dengesini değiştirdi. İran’ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması bölge ülkelerinin gıda tedarik yollarını da değiştirdi. Deniz yolu kapanınca bu kez karayoluyla ulaşabilecek Türk yumurtasına talep arttı. Ancak ihracat yasağı sebebiyle sektör ihracat yapamama kaynaklı büyük sıkıntı yaşamaya başladı.

EKONOMİM’nin edindiği bilgilere göre yumurta üreticileri, savaş kaynaklı dezavantajı avantaja çevirebilmek amacıyla yumurtanın ‘ihracı kayda bağlı mallar’ listesinden çıkarılmasını istediler. Bu konuda Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na başvuran sektör temsilcilerinin, yumurtanın ihracı kayda bağlı mallar listesinden çıkarılması yönündeki talebinin Ramazan Bayramı sonrasında mümkün olabileceği ifade ediliyor.

Yumurta Üreticileri Merkez Birliği’nden (YUMBİR) TÜİK Kümes Hayvancılığı istatistiklerine yönelik yapılan açıklamada Türkiye’de yumurta üretiminde rekor seviyeye ulaşıldığı belirtildi. Açıklamada net olarak ifade edilmese de üretim fazlalığının ihracat yoluyla eritilebileceği, dolayısıyla ihracat yasağının kalkması gerektiği mesajı verildi. YUMBİR Başkanı İbrahim Afyon, üretimin yüzde 15,1 artarak 1 milyar 902 milyona çıktığını belirtirken, bunun Türkiye’nin yumurta üretim kapasitesinin sürdürülebilirliğine işaret ettiğini aktardı.

Küresel piyasalarda Orta Doğu’daki çatışmalardan kaynaklanan belirsizlikler devam ederken enerji fiyatlarını etkileyecek yeni bir gelişme daha yaşandı.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Irak Petrol Bakanlığı’nın ülkenin güney sahalarındaki üretim kaybını telafi etmek için Ceyhan Limanı üzerinden günlük 300 bin varil petrol ihraç etme teklifini reddetti. IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Federal Petrol Bakanlığı, sorunun gerçek boyutlarını kasten görmezden gelmekte ve gerçekleri çarpıtarak Erbil’e asılsız suçlamalar yöneltmektedir" denildi.

Bakanlık, Irak yönetiminin ocak ayının başından bu yana "ASYCUDA" gümrük sistemini bahane ederek bölgeye "boğucu bir ekonomik abluka" uyguladığını ve bu durumun tüccarların dövize erişimini engellediği için ticari hayatı felç ettiği ifade edildi.

Bölgedeki petrol sahaları ve rafinerilerin "yasa dışı milis gruplar" tarafından hedef alındığı belirtilen açıklamada, "Saldırılar nedeniyle üretim tamamen durdu ve ihraç edilecek petrol kalmadı. Bağdat hükümeti bu saldırıları engellemek için parmağını bile kıpırdatmıyor. Üstelik bu saldırıları gerçekleştiren bazı unsurlar, maaşlarını ve silahlarını bizzat Bağdat’tan alıyor" denildi.

IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı, petrol krizini çözmek için defalarca diyalog çağrısı yaptıklarını ancak Bağdat’ın yapıcı bir adım atmadığını belirterek, teknik ekiplerin mevcut anlaşmazlıkları çözmek ve ulusal çıkarlar doğrultusunda hızlı bir çözüme ulaşmak için acil müzakerelere hazır olduğunu yineledi.

Yazar : TÜRKİYE GAZETESİ

40 yıldır ABD'nin terör gücü olan PKK, sahibinin kucağından iniyor mu? Kandil’deki PKK üst düzey yöneticilerinden Duran Kalkan, Medya Haber Televizyonu’na verdiği röportajda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve bölgedeki çatışmalara ilişkin net bir açıklama yaptı. Kalkan, örgütün bu savaşa karşı olduğunu vurgulayarak, ne ABD-İsrail hegemonyasının ne de mevcut ulus-devlet statükosunun halklara fayda sağlamayacağını belirtti. 

“Hareket Olarak da Halk Olarak da Karşıyız”

Duran Kalkan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Biz bu savaşa hareket olarak da halk olarak da karşıyız. Bu savaşın Ortadoğu halklarına herhangi bir faydası yok. Farz edelim ki, ABD ve İsrail savaşı kazandı; ne olacak? İran egemenliğinin yerini ABD-İsrail hegemonyası alacak. Daha özgürlükçü ve demokratik bir yönetim mi olacak? ABD Başkanı açıkça ‘Benim için demokrasinin bir önemi yok’ dedi. Savaşın sermaye ve çıkar çevreleri dışında kimseye faydası yok. İnsanlar ölüyor, halklar en ağır durumu yaşıyor.”

Kalkan, çatışmanın yeni olmadığını, 1990’dan beri süren 36 yıllık bir “hegemonya savaşı” olduğunu ifade etti. Küresel sermaye ile ulus-devlet statükosu arasındaki bu mücadelenin bölge halklarını olumsuz etkilediğini savundu. 

Abdullah Öcalan’ın “Üçüncü Siyasi Çizgi” Vurgusu

Açıklamasında Önder Apo (Abdullah Öcalan) referansını veren Kalkan, PKK’nın taraf olmadığını belirterek “Üçüncü Siyasi Çizgi”yi işaret etti: “Ne ulusüstü küresel sermaye sisteminin saldırılarının tarafıyız ne de ulus devlet statükoculuğunun tarafıyız. Biz üçüncü siyasi çizgiyiz.”
Bu tutum, PKK’nın ABD veya İsrail gibi dış güçlerin taşeronu olmayacağını, bağımsız bir çizgi izlediğini gösteriyor. Kalkan ayrıca Kürtlerin kimsenin askeri ya da çıkar aracı olmayacağını, İran’daki çözümün halklar tarafından ve ülke bütünlüğü içinde aranması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin Gücü ve Etkisi Fark Edilmeli
Bölgedeki emperyalist ve Siyonist müdahaleler sürerken, Türkiye’nin artan gücü ve etkisi dikkat çekiyor.

Bu süreçte terör örgütlerinin tasfiye eğiliminin devam ettiği yorumları yapılırken, Duran Kalkan’ın açıklaması, PKK’nın ABD’nin taşeronu olmayacağını en yetkili ağızdan teyit ediyor. Bölge halklarının üçüncü yol arayışı, Türkiye’nin bağımsız politikalarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

1947 yılında doğdu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (1969) ile Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. Chicago Üniversitesi′nde master çalışmasını Prof. Halil İnalcık ile yaptı. “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” adlı tezi ile doktor, “Osmanlı İmparatorluğu′nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla da doçent oldu. Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskov a, Roma, Münih, Strasbourg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılı ve Rusya tarihiyle ilgili makaleler yayınladı. 1989–2002 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi′nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yapmış, 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi′ne geçmiştir. Uluslararası Osmanlı Etüdleri Komitesi Yönetim Kurulu üyesi ve Avrupa Iranoloji Cemiyeti üyesidir.

İran, kuvvetlerinin çarşamba günü ticari gemilere saldırdığını açıklarken dünyanın petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara çıkmasına hazırlıklı olması gerektiğini bildirdi. Aynı gün Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 1970’lerden bu yana görülen en büyük petrol şoklarından birini sınırlamak amacıyla stratejik rezervlerden büyük çaplı petrol salımı yapılmasını tavsiye etti.

Sabah saatlerinde ise Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerini gördü. Petrol fiyatlarında günlük yükseliş yüzde 7'ye ulaştı.

ABD Başkanı Donald Trump askeri operasyonların ne kadar süreceğine ilişkin bir takvim vermedi ve savaşın henüz sona erdirilmesine hazır olmadığını ima etti.

Kentucky’de düzenlenen bir mitingde konuşan Trump, “Savaşı kazandık” ifadelerini kullanırken ABD’nin her iki yılda bir yeniden müdahale etmek istemediğini söyledi.
“Erken ayrılmak istemiyoruz, değil mi? Bu işi bitirmemiz gerekiyor” dedi.

Trump ayrıca ABD güçlerinin 58 İran savaş gemisini etkisiz hale getirdiğini, petrol fiyatlarının düşeceğini ve İran’ın “neredeyse yolun sonuna geldiğini” söyledi. İran’ın donanmasının ve hava kuvvetlerinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini savundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİ

Trump, ABD’nin bundan sonra Hürmüz Boğazı’na “çok yakından bakacağını” belirterek İran’ın teknelerinin imha edildiğini, elinde az sayıda füze kaldığını söyledi.

Ancak Trump’ın açıklamalarına rağmen dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin taşındığı ve İran kıyıları boyunca uzanan boğazdan gemilerin güvenli şekilde geçebildiğine dair bir işaret bulunmuyor. İranlı bir askeri sözcü boğazın “şüphesiz İran’ın kontrolünde” olduğunu ifade etti.

Kaynaklar İran’ın boğaza yaklaşık bir düzine deniz mayını yerleştirdiğini ve bunun ablukayı daha da karmaşık hale getirdiğini belirtti.

STRATEJİK REZERV HAMLESİ

Uluslararası Enerji Ajansı fiyatları istikrara kavuşturmak için küresel stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrol bırakılmasını önerdi. Bu, tarihteki en büyük müdahale olacak ve Washington tarafından hızla desteklendi.

Trump, bu kararın “ABD ve dünya için tehdidi ortadan kaldırırken petrol fiyatlarını önemli ölçüde düşüreceğini” söyledi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Trump’ın gelecek haftadan itibaren ABD Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrol piyasaya sürülmesine izin verdiğini açıkladı.

Bununla birlikte ülkelerin stratejik rezerv salım hızları farklı olacak ve serbest bırakılacak miktarın Hürmüz Boğazı’ndan geçen arzın yalnızca küçük bir bölümünü karşılayabileceği belirtiliyor.

İRAN’DAN EKONOMİK ŞOK MESAJI

İranlı yetkililer uzun süreli bir ekonomik şok yaratmayı amaçladıklarını açıkça dile getirdi.

İran askeri komutanlığı sözcüsü İbrahim Zolfaqari, Washington’a hitaben yaptığı açıklamada “Petrolün varil fiyatının 200 dolar olmasına hazırlanın. Çünkü petrol fiyatı bölgesel güvenliğe bağlıdır ve siz bunu istikrarsızlaştırdınız” dedi.

Tahran’da bir bankanın ofislerinin gece saldırısında vurulmasının ardından Zolfaqari, İran’ın ABD veya İsrail ile iş yapan bankalara saldırılarla karşılık vereceğini söyledi ve Orta Doğu’daki insanların bankalardan en az bin metre uzak durması gerektiğini belirtti.

Denizde ise Tayland bayraklı bir dökme yük gemisi alev alırken mürettebat tahliye edildi. Üç kişinin kayıp olduğu ve makine dairesinde mahsur kalmış olabileceği bildirildi.

Japon bayraklı bir konteyner gemisi ile Marshall Adaları bayraklı bir dökme yük gemisinin de mermilerden zarar gördüğü açıklandı. Böylece savaşın başlamasından bu yana vurulan ticari gemi sayısı 14’e yükseldi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin çok farklı kaynaklardan enerji aldığını dolayısıyla şu anda enerji arzı ve tedarikinde sıkıntı yaşamadığını belirtti.

"FARKLI ENERJİ KAYNAKLARINA YATIRIM YAPMAYA DEVAM EDİYORUZ"

Fransa'nın başkenti Paris'in banliyösü Boulogne-Billancourt kentinde dün yaklaşık 40 ülkenin katılımıyla Nükleer Enerji Zirvesi düzenlendi.

Bakan Bayraktar, katıldığı zirve kapsamında, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, İtalya ve Sırbistan'ın yanı sıra farklı ülke temsilcileriyle ikili görüşmelerde bulundu.

Bakan Bayraktar, zirve kapsamında Türk gazetecilerine yaptığı açıklamada, herkesin petrol ve doğal gaz fiyatlarını ve arz güvenliğini konuştuğu bir dönemde nükleerle alakalı bu zirvenin önemli olduğunu dile getirerek, enerji güvenliğinde kaynakların çeşitlendirilmesinin ve uluslararası işbirliklerinin de önemine dikkati çekti.

Bayraktar, "Bu anlamda da Türkiye olarak bizim izlediğimiz politikalara baktığımızda farklı enerji kaynaklarına yatırım yapmaya devam ettiğimizi, daha dengeli bir portföye sahip olmaya çalıştığımızı görüyorsunuz." diyerek, Türkiye'de gelecek dönemde ekonominin tüm alanlarında elektriğin daha yoğun kullanıldığı bir sürece doğru gidildiğini ve bununla birlikte elektrik talebinin artacağına işaret etti.

Birçok ülkede petrole ve doğal gaza erişimle alakalı ciddi sıkıntıların baş gösterdiğini belirten Bayraktar, Türkiye'de vatandaşları petrol fiyatlarındaki artıştan korumak için Eşel Mobil Sistemi'ne geçtiklerini hatırlattı.

"ENERJİMİZİ TEDARİK ETMEMİZDE SIKINTI YOK"

Bayraktar, "Türkiye'de şu anda arzla alakalı bir sıkıntı gözükmüyor. Yani enerjimizi tedarik etmemizde bir sıkıntı yok. Çok farklı kaynaklardan enerji alıyoruz." dedi.

Türkiye'nin enerji rotası açısından da çeşitliliğe sahip olduğunu kaydeden Bayraktar, "Günün sonunda Türkiye'nin enerjide bağımsızlık hikayesi aslında ekonomide bağımsızlık hikayesi anlamına geliyor." diye konuştu.

Bayraktar, Kovid-19 salgını ve Rusya-Ukrayna Savaşı gibi krizlerin yaşandığını ve bu krizlerde "Türkiye'nin enerji sektörünün ne kadar dirençli ve güçlü olduğunun test edildiğini" dile getirdi.

İklim değişikliğiyle mücadelede de dünyanın başarılı olabilmesi için nükleer enerjinin çok önemli bir fırsat sunduğunu belirten Bayraktar, "Nükleeri yapabilmek için de belli şartların bir araya gelmesi lazım. Bunun başında tabii ki bu politikalarda istikrar önemli." değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, nükleerin enerjinin ciddi finansman ihtiyacı doğurduğunun ve nükleer enerji üretimi konusunda ciddi bir insan kaynağı altyapısı geliştirmek gerektiğinin altını çizdi.

Ruslarla geliştirilen Akkuyu Nükleer projesi kapsamında yüzlerce öğrencinin eğitim gördüğünü aktaran Bayraktar, bu öğrencilerin mezun olduğunu ve çalışmaya başladığını ifade etti.

"AKKUYU'DA İNŞA ETTİĞİMİZ 4 REAKTÖRE İLAVE 8 BÜYÜK ÖLÇEKLİ REAKTÖR İLAVE ETMEYİ PLANLIYORUZ"

Bayraktar, Türkiye'nin önünde Küçük Modüler Reaktör (SMR) meselesi olduğunu, yeni nükleer çağında bu reaktörleri çok önemli bir fırsat olarak gördüklerini kaydetti.

Son haftalarda Güney Kore ve Kanada'ya ziyaretlerinde nükleer enerji meselesi ve bu alandaki işbirliğinin ana gündemleri olduğuna işaret eden Bayraktar, "Türkiye olarak şu anda Akkuyu'da inşa ettiğimiz 4 reaktöre ilave 8 büyük ölçekli reaktör ilave etmeyi planlıyoruz. 4'ü Sinop'ta, 4'ü Trakya'da olmak üzere." dedi.

Bayraktar, bu konuda farklı ülkelerle müzakerelerin devam ettiğini, Fransızlarla nükleer enerji alanında işbirlikleri olduğunu ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde Fransız şirketlerle ekipman tedariği ve santralin bağımsız denetimi konusunda çalışmalar olduğundan bahsetti.

Bakan Bayraktar, Fransızlarla ayrıca, nükleer enerji konusunda yeni santral yapımında veya SMR'lerin nasıl yapabileceklerini de görüştüklerini kaydetti.

Orta Doğu'da yaşananların Türkiye'nin nükleer projelerini hızlandırıp hızlandırmayacağına ilişkin soruya Bayraktar, "Hızlandırmasını ümit ediyorum." yanıtını verdi.

Bayraktar, Türkiye'nin enerji stratejisini anlık gelişmelere göre ayarlamadığını ancak gelişen durumlara göre bazı güncellemeler yaptığını dile getirerek, bu stratejinin omurgasını yenilenebilir kaynakların maksimum verimle kullanılmasının oluşturduğunu vurguladı.

Türkiye'nin kendi gemileriyle Akdeniz'de ve Karadeniz'de kararlılıkla petrol ve doğalgaz aramaya başladığını ve bunu sürdürdüğünü hatırlatan Bayraktar, Türkiye'nin enerji stratejisinde ortaya koyduğu uzun dönemli planlarda bir istikrar olduğunun da altını çizdi.

Bayraktar, "Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu bir liderlik var, bir istikrar var." dedi.

Bakan Bayraktar, SMR alanında başta olmak üzere Türkiye'nin nükleer kapasitesini güçlendirmenin bu stratejinin önemli bir kısmını oluşturduğunu söyledi.

TÜRKİYE'DEKİ ELEKTRİKLİ ARAÇ SAYISI 400 BİNİN ÜZERİNE ÇIKTI

Dünya piyasalarında "gaz ve petrolde yaşanan türbülansın da Türkiye'nin enerji stratejisinin doğru olduğunu gösterdiğini" kaydeden Bayraktar, ancak bu stratejinin hayata geçirilmesinde Türkiye'nin hız kazanması gerektiğini de kaydetti.

Bayraktar, nüfusu ve ekonomisi büyüyen ve şehirleşmeye devam eden bir ülke olarak Türkiye'nin enerji talebinin arttığını yineleyerek, "2035'te 6 milyon (elektrikli) araç diyoruz. Şu anda 400 binin üzerine çıktı Türkiye'deki elektrikli araç sayısı. Dolayısıyla 30 binin üzerinde elektrikli şarj istasyonumuz var. Bunun böyle yüz binlerce adede ulaşacağı bir döneme doğru gidiyoruz." diye konuştu.

Bakan Bayraktar, artan elektrik talebi dikkate alındığında Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığının "ekonomi üzerinde çok büyük bir yük" olduğunu ifade etti.

BAKAN BAYRAKTAR, UAEA BAŞKANI GROSSİ İLE GÖRÜŞTÜ

Zirve kapsamında ikili görüşmelerde bulunduğunu da aktaran Bayraktar, bunlardan en önemlisini UAEA Başkanı Grossi ile gerçekleştirdiğini söyledi.

Bayraktar, UAEA'nın Türkiye'nin nükleer gelişiminde önemli rol oynadığını dile getirerek, Grossi'nin daha önce Akkuyu Nükleer Santrali'ne de geldiğini hatırlattı.

Bakan Bayraktar, "Bu yıl Akkuyu'da bizim için çok önemli bir yıl. İnşallah ilk elektriğe ilişkin çalışmalarımız yoğun bir şekilde devam ediyor. UAEA, nükleer alandaki standartları belirleyen ve bunların uygulanmasını yakından takip eden önemli bir kurum." ifadelerini kullandı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının yakın zamanda sona ereceğine yönelik iyimserlik küresel piyasalarda risk algısının azalmasını sağladı. Trump'ın İran'la savaşın çok yakında biteceğini belirtmesi, uzun süreli bir savaş korkusunu hafifleterek yatırımcı güvenini artırdı.

Bu gelişmelerle petrol fiyatlarındaki geri çekilme, enerji maliyetlerindeki artıştan sarsılan hisse senedi piyasalarına rahatlama getirdi.

Amerikan CBS News kanalına telefonla mülakat veren Trump, savaşın büyük ölçüde tamamlandığını düşündüğünü belirterek, karşı tarafın donanmasının, iletişiminin ve hava kuvvetlerinin bulunmadığını ifade etti.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin de önemli mesajlar veren Trump, "Boğazın kontrolünü ele geçirmeyi düşündüğünü" belirtti. Trump, yükselen enerji fiyatlarına ilişkin, fiyatları düşürmek için petrol ile ilgili bazı yaptırımları da kaldırdıklarını vurguladı.

Dünyaya enerji ve petrol akışını sürdürmeye odaklandıklarını ifade eden Trump, "Terörist bir rejimin dünyayı rehin almasına ve küresel petrol arzını durdurmaya çalışmasına izin vermeyeceğim. İran bunu yapmaya kalkışırsa, çok daha sert bir şekilde karşılık görecek." diye konuştu.

Öte yandan Moskova’da Rus hükümet yetkilileriyle enerji sektöründe yaşanan gelişmelere ilişkin düzenlenen toplantıda konuşan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle bölgedeki petrol üretiminin tümüyle sona erebileceğini belirterek, Avrupa ile enerji alanında tekrar çalışmaya hazır olduklarını söyledi.

Diğer taraftan İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Ali Muhammed Naini, Trump'ın "İran'ın gücü sona erdi" ifadelerine tepki gösterdi. Trump'ın "yalan ve aldatmayla İran'a karşı psikolojik baskı uygulamaya çalıştığını" savunan İranlı Sözcü, "İran, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşı cesur ve güçlü iradeyle direniyor. Biz savaşı tüm gücümüzle sürdürüyoruz ve savaşın sonunu İran belirleyecek." dedi.

Trump da İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışını engellemesi halinde ABD'nin İran'a şimdiye kadarki saldırılardan "20 kat daha sert" karşılık vereceğini belirtti.

Söz konusu bu açıklamalar sonrasında ABD'de endeks vadeli kontratlarda düşüşler öne çıkarken, jeopolitik gerginliklerin piyasalar için risk oluşturmaya devam ettiği görüldü.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırılarla navlun fiyatlarının çok hızlı bir şekilde yükselmesi petrol fiyatlarının çok hızlı bir şekilde artması bütün dünya genelinde hem enflasyon hem borçlanma hem de enerji akışının sürdürülebilirliğine yönelik endişeleri de beraberinde getirdi.

Analistler, Trump'ın açıklamalarının piyasaları bir nebze rahatlattığını ancak jeopolitik risklerin hala devam ettiğini belirtti.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de gelecek 12 ayı kapsayan kısa vadeli medyan enflasyon beklentisi geçen ay 0,1 puan azalarak yüzde 3'e indi.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings de ABD'de kamu finansmanı kuruluşlarının İran çatışması nedeniyle artan siber riskle karşı karşıya olduğunu bildirdi.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,12'de, dolar endeksi yatay seyirle 98,9 seviyesinde seyrediyor.

Altının onsu, yüzde 0,5 artışla 5 bin 171 dolardan işlem görüyor.

Dün 120 dolara yaklaşan ve Trump'ın açıklamaları sonrasında yüzde 31 civarında gerileyerek 82,7 dolara kadar inen Brent petrolün varil fiyatı, bugün yüzde 4,2 artışla 90,3 dolar seviyesinde seyrediyor.

NEW YORK BORSASI YÜKSELİŞLE KAPANDI

New York borsası Trump'ın açıklamaları sonrasında günü pozitif tamamladı. Petrol fiyatlarının çok uzun süre çok yüksek seviyelerde kalmaması durumunda New York borsasında tekrar toparlanma eğiliminin öne çıkabileceği öngörülüyor.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,5, S&P 500 endeksi yüzde 0,83 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,38 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

AVRUPA BORSALARI DÜŞTÜ

Avrupa borsalarında dün Orta Doğu'da gerilimin tırmanması ve petrol fiyatlarındaki sert yükselişlerle satış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Orta Doğu'daki savaşın enerji koridorlarını tıkaması ve doğalgaz fiyatlarındaki sıçrama, Avrupa Merkez Bankası (ECB) üzerindeki faiz baskısını artırdı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ECB'nin yıl sonuna kadar 2 tane 25 baz puanlık faiz artırımı yapması bekleniyor. Bankanın ilk faiz artışını haziran ayına kadar yapması öngörülüyor.

Öte yandan Fransa Ekonomi Bakanı Roland Lescure, G7 ülkelerinin ulusal petrol rezervlerini serbest bırakma konusunda henüz nihai bir karar almadığını ancak piyasayı stabilize etmek için "rezerv kullanımı dahil her türlü araca" başvurmaya hazır olduklarını açıkladı.

Avrupa borsalarında satış baskısı özellikle havacılık ve madencilik sektörlerinde yoğunlaştı. İngiliz madencilik şirketi Anglo American yüzde 3,2, havacılık ve savunma şirketi Rolls-Royce ise yüzde 2 değer kaybetti. Alman hava yolu şirketi Lufthansa Grubu'nun hisseleri yüzde 6,14 değer kaybetti.

Piyasadaki genel düşüş eğiliminin aksine, yüksek petrol fiyatlarından yararlanan enerji şirketlerinin hisseleri günü kazançla kapattı. Londra'da BP yüzde 2,3, Amsterdam'da Shell yüzde 2,5 değer kazandı.

Alman Siemens Energy'nin hisseleri ise son dönemdeki hızlı yükselişinin ardından gelen kar satışlarıyla günü yüzde 0,7 ekside tamamladı.

Bölgede açıklanan verilere göre, Almanya'da ocakta sanayi üretimi yüzde 0,5, fabrika siparişleri de yüzde 11,1 düştü. Piyasa beklentisi, sanayi üretimin ocakta aylık yüzde 1 azalması, fabrika siparişlerinin yüzde 6,4 artması yönündeydi.

Diğer taraftan Orta Doğu'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla tırmanan çatışmalar, yatırımcıların Avro Bölgesi'nin ekonomik görünümüne ilişkin iyimserliğinin düşmesine neden oldu.

Piyasa araştırmaları merkezi Sentix, mart ayına ilişkin Avro Bölgesi Genel Yatırımcı Güven Endeksi verilerini açıkladı. Buna göre, şubat ayında 4,2 puan olan endeks, bu ay 7,3 puanlık düşüşle eski 3,1 puana geriledi. Endekse ilişkin beklenti, martta eksi 5 düşmesi yönündeydi.

Bu arada Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle hızla yükselen enerji maliyetlerinin Alman ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerinden "endişe duyduğunu" açıkladı.

Öte yandan Almanya'nın Baden-Württemberg Eyalet Meclisi seçiminde, sandık çıkış anketine göre Yeşiller partisi birinci olurken, bunun Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in işini zorlaştırması ve ülkede siyasi belirsizliğe sebep olabileceği öngörülüyor.

Avrupa'da tahvil piyasasında satış baskısı öne çıkıyor. Alman 2 yıllık tahvil faizi dün 16 baz puan artışla yüzde 2,47'ye, İngiltere'de 2 yıllık tahvil faizi 36 baz puan yükselişle yüzde 4,23'e kadar çıktı. Bu fiyatlamalar gelişmiş ülke merkez bankalarının faiz artırımına gideceğine yönelik beklentileri ortaya koyuyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,34, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,29, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,98, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,77 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

ASYA BORSALARI YÜKSELDİ

Asya borsaları Orta Doğu'da savaşın çok yakında biteceği beklentisiyle pozitif seyrediyor. Çin ve Japonya'da açıklanan makroekonomik verilerin iyi gelmesi de Asya piyasalarında risk iştahının artmasında etkili oldu.

Çin'de ocak-şubat dönemine ilişkin ihracat yıllık bazda yüzde 21,8, ithalat da yıllık bazda yüzde 19,8 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. İyi gelen dış ticaret rakamları, devam eden küresel ticaret gerilimlerine ve gümrük vergilerine rağmen dünyanın ikinci büyük ekonomisinin güçlü kalmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Öte yandan Japonya'da 4. çeyreğe ilişkin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) önceki çeyreğe göre yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 1,3 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu veri, Japon ekonomisinin bir miktar direnç gösterdiğini ortaya koyarken, bu eğilimin Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz oranlarını daha da artırma konusunda daha fazla hareket alanı sağlayabileceği öngörülüyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,3, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,5 yükseldi.

VİOP AKŞAM SEANSINDA YÜZDE 2,5'İN ÜZERİNDE YÜKSELDİ

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,71 değer kaybederek 12.702,00 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 2,86 artışla 15.348,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dün günü yüzde 0,1 azalışla 44,0390'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,0730'tan işlem görüyor.

Öte yandan Halkbank, ABD'de 2019'dan bu yana devam eden ceza davasının uzlaşma yoluyla sonlandırılması amacıyla ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı ile Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması imzalanmasına karar verildiğini duyurdu.

Söz konusu uzlaşma anlaşması kapsamında banka hiçbir adli veya idari para cezası ödemeyecek.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretiminin, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi ve ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.600 ve 12.500 puanın destek, 12.800 ve 12.900 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, ocak ayı sanayi üretimi

10.00 Almanya, ocak ayı dış ticaret dengesi

17.00 ABD, şubat ayı ikinci el konut satışları

https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/abdulkadir-selvi/turkiyeye-ikinci-fuze-ne-anlama-geliyor-43125146

Önemli bir yetkiliyle İran savaşını konuşuyorduk.

“Hamaney öldürüldükten sonra İran atomize oldu, tek elden yönetilmiyor” demişti. İran içindeki güç odaklarının kendi planlarını uyguladıklarını, bunun savaş sürecinde çok ciddi bir tehlike olduğunu anlatmıştı. “Kimin ne yaptığı belli değil. Kiminle muhatap olacaksınız, o net değil. Atomize olan grupların nereye saldıracağı belli değil. Savaş ortamlarında en çok korkulan senaryo budur.  Maalesef İran’da yaşanan da bu. O nedenle her türlü tehdide karşı önlemlerimizi almayı sürdürüyoruz” demişti.

İran’dan, Türkiye’ye ikinci kez füze atılınca bu değerlendirmeyi paylaşmak istedim. Füze, NATO imkânlarıyla havada imha edilirken füze parçaları Gaziantep’te boş araziye düştü. Daha önce atılan füze de yine NATO imkânlarıyla imha edilmiş ve parçaları Hatay’ın Dörtyol ilçesine düşmüştü.

KÜRECİK TESPİT ETTİ

İkinci füze de yine Kürecik Üssü tarafından tespit edildi. Füze, Tahran’ın 300 kilometre doğusundan fırlatılıyor. Kürecik Üssü’ndeki radarlar füzeyi tespit ettikten sonra NATO Komuta ve Kontrol Sistemine bildiriyor. Tabii bunlar saniyeler içinde yapılıyor. Füze Türkiye’nin hava sahasına girmeden etkisiz hale getiriliyor. 

Kürecik Üssü’nün kapatılması için eylem yapanların kimin hesabına çalıştığı belli oldu mu?

İlk füzenin hedefi de Kıbrıs Rum Kesimi ya da başka bir yer değildi. Türkiye’ydi. İlk füze atıldığında Türkiye, “Bir daha olmasın” diye uyarmıştı. Anlaşılan mesaj yerine ulaşmamış.

PEZEŞKİYAN SÖZ VERMİŞTİ

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın özür dilemesine, “Komşularımıza saldırmayacağız” diye güvence vermesine ve Dışişleri Bakanı Arakçi’nin, atılan füzeden haberinin olmadığını itiraf etmesine rağmen Türkiye’ye ikinci kez füze atılmasının anlamı ne?

İran’da bir güç mücadelesi mi yaşanıyor? Devrim Muhafızları, Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ı dinlemediklerini mi göstermek istiyor? Yoksa MOSSAD sadece İran istihbaratının içine değil İran’ın karar alma organlarına da mı sızdı? Biz bu olayları FETÖ döneminde yaşadık. Rus uçağının düşürülmesi ve Rusya’nın Ankara Büyükelçisi’nin öldürülmesi bir FETÖ operasyonuydu. Türkiye’yi, Rusya ile savaşa sokmak için kurulmuş bir tuzaktı. İran’ın da kendi içinde kontrol edemediği gruplar varsa onlara dikkat emesi lazım. Çünkü İran’ın en güvenilir komşuları olan Türkiye ve Azerbaycan’a füze atılması en büyük zararı İran’a verir. Bu saldırı en çok İsrail’in işine yarar.

BARIŞI MÜCTEBA HAMANEY Mİ SAĞLAYACAK

İran’da Ali Hamaney’in öldürülmesinden sonraki belirsizlik ortadan kaldırıldı. Mücteba Hamaney, dini lider olarak seçildi. Peki bu sürpriz oldu mu? Olmadı. Mücteba Hamaney’in seçilmesinden Trump memnun oldu mu? Olmadı. “Bizden onay almazsa vadesi uzun olmaz” diye tehditler savurdu.

İran, Mücteba Hamaney’i seçerek İsrail’e ve ABD’ye meydan okudu. Karşılıklı zıtlaşma savaşı daha derinleştirir mi? Yoksa barış umudu doğdu mu? İşin püf noktası burası.

LİDERLİK SINAVI

1- Mücteba Hamaney’in önünde çok önemli bir sınav duruyor. Bu onu ya lider yapacak ya da silik biri olarak kalmasını sağlayacak.

O da şu, yazılanların, iddia edilenlerin aksine diyorum ki ABD ile İran arasında bir anlaşma yapılacaksa, İran’a barış gelecekse bunu sağlayacak olan kişi Mücteba Hamaney olacak.

2- Çünkü Mücteba Hamaney’in seçilmesiyle birlikte belirsizlik ortadan kalktı. İran’ın lideri ortaya çıktı.

3- Humeyni, İran-Irak savaşı başladığında “Gerekirse 20 yıl savaşırız” demişti. Ancak savaşın kötüye gittiğini görünce “Zehir içiyorum” diyerek bitirmişti. Humeyni savaşı bitirmiş ve anlaşma koşullarını İran halkına kabul ettirmişti. Mücteba Hamaney de İran halkına onurlu bir çıkış sunabilir. Böylece liderliğini kabul ettirmiş olur.

4- ABD ile İran arasında bir anlaşma yapılacaksa bunu İran halkına ancak dini lider kabul ettirebilir.

TRUMP’TAN SİNYAL

5- ABD’nin İran’la ilgiyi planlarının da tutmadığı ortaya çıktı. ABD, Hamaney’i öldürerek İran’ı felç edeceğini düşündü. Ancak İran’da devlet çökmedi. Sistem işliyor. İran savaşmaya devam ediyor.

6- Trump’ın, “Savaşın biteceğine biz karar vereceğiz” sözü bir arayış içinde olduğu şeklinde yorumlandı. Trump’ın savaşı aylar hatta yıllarca sürdürmeyi düşünmediği, birkaç hafta sonra sonlandırmayı planladığı konuşuluyor. Daha önce de savaşın 4-5 hafta sürebileceğini söylemişti. Bu sürenin yarısına gelindi. Savaşın ekonomik maliyeti artmaya başladı. Petrol fiyatları 110 doların üstüne çıktı.

7- İsrail’in, Kürt grupları saldırtarak İran’ı, Suriye’ye çevirme planı ise sahada karşılık bulmadı. ABD’nin Kürt grupların yeteneklerini yeterli bulmadığı ve bu planı veto ettiği söyleniyor.

8- ABD ve İran’da savaş yorgunluğu belirtileri oluşmaya başladı. İş Mücteba Hamaney ile Trump arasında arka kapı diplomasinin işletilmesine kaldı. Ama bunun için kim arabulucu olacak?

Ben Mücteba Hamaney’den umutluyum. Eğer İsrail, barış umutlarını ortadan kaldırmak için Mücteba Hamaney’i ortadan kaldırmazsa.

İRANLI KIZLAR MAYMUN PUNCH KADAR GÜNDEM OLMADI

Dünya bir süre Japonya’da annesi tarafından terk edilen makat maymunu Punch’ın yalnızlığını konuşmuştu. Yalnızlığını oyuncak bir orangutana sarılarak gideren makak maymunu Punch’ın yalnızlığı dünya gündemine yerleşmişti.

İran’da 168 kız çocuğu Amerikan savaş uçakları tarafından katledildi. Ama makak maymunu Punch kadar gündem olmadı. Makak maymunu Punch’ın yalnızlığı kadar ilgi görmedi.

Çünkü onlar İranlı çocuklardı.

Çünkü onlar Müslüman çocuklarıydı.

ABD’nin eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İran ile devam eden savaşın 5. gününde katıldığı bir podcast yayınında, Washington ile Tel Aviv arasındaki kirli ittifakın perde arkasını araladı.

Blinken, İsrail'in yıllardır ABD'yi İran'a karşı bir savaşa ittiğini itiraf ederken, mevcut çatışmanın ABD'yi Rusya ve Çin karşısında "savunmasız ve silahsız" bırakabileceği uyarısında bulundu.

"İSRAİL, OBAMA’YI SAVAŞ İÇİN TEHDİT EDİYORDU"

Blinken, İsrail'in ABD dış politikasını nasıl rehin aldığını şu sözlerle ifşa etti:

"Obama yönetimi sırasında İsrailliler, Obama'yı İran'a karşı askeri harekete geçmeye zorluyordu. Eğer Obama bunu yapmazsa, kendilerinin tek taraflı olarak saldıracağı konusunda sürekli uyarılarda ve tehditlerde bulunuyorlardı."

20 BİN DOLARLIK İHA İÇİN 4 MİLYON DOLARLIK FÜZE!

Blinken, savaşın ekonomik maliyetinin ABD için sürdürülemez bir noktaya geldiğini ve silah stoklarının alarm verdiğini söyledi.

"Mühimmat depolarımızı o kadar hızlı tüketiyoruz ki, bu durum bizi Çin veya Rusya gibi devasa rakiplerimize karşı dezavantajlı bir konuma sokuyor" diyen Blinken, çarpıcı bir örnek paylaştı:

"İran'ın 20 bin dolarlık ucuz insansız hava araçlarını yok etmek için 4 milyon dolarlık füzelerimizi çoktan tükettik."

"ZAFER İLAN ETMEK YETMEZ, ASIL SORU: SONRA NE OLACAK?"

Başkan Trump’ın "zafer" ilan ederek nükleer programı ve donanmayı vurduğunu iddia edebileceğini belirten Blinken, bunun bir "yıpratma savaşına" dönüşmesinden endişeli:

"Başkan yarın zafer ilan edebilir. Ama sonra ne için? Amerikan halkı askerlerin sahaya inmesini kabul etmeden bu sistemler yeniden inşa edilecek. Lockheed Martin ve RTX gibi savunma devlerinin Beyaz Saray'a çağrılması, mühimmat krizinin ne kadar derin olduğunu kanıtlıyor."

"PERS KÖRFEZİ'NDE MÜTTEFİKLERİMİZ VURULDU"

Tahran’ın ABD’nin bölgedeki tüm müttefiklerine (Körfez ülkeleri) saldırdığını ve vurduğunu belirten Blinken, Washington’ın İsrail’in güvenlik hırsları uğruna kendi stratejik gücünü erittiği imasını yineledi.

Blinken'a göre, eğer ABD bu "piyasa ve mühimmat" savaşını yönetemezse, Orta Doğu bataklığı küresel liderliğin sonu olabilir.

Ramazan Bayramı’na sayılı günler kala, 17 milyon emeklinin 4 bin liralık ikramiyenin 5 bin liraya çıkarılması yönündeki beklentisi AK Parti’nin sunduğu son düzenleme paketinde karşılık bulmadı.

Ancak Ankara koridorlarında bütçeyi rahatlatmak adına ilginç bir yöntem üzerinde duruluyor. Nefes Gazetesi Meclis muhabiri Tarık Işık, ikramiyelerle ilgili AK Parti’de milletvekili veya üst düzey bürokrat emeklisi gibi yüksek gelirli grubun ikramiye talep etmeyeceği ve sadece düşük maaş alan emeklilere verilmesinin öngörüldüğünü aktardı.

Işık, ekonomi paketinin Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki süreci devam ederken, zam ihtimali tamamen rafa kalkmadığını aktardı.

Kulis bilgilerine göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önümüzdeki hafta yapılacak Kabine toplantısı veya Meclis grup konuşmasında artış haberini bizzat vermesi bekleniyor. Eğer Erdoğan’dan yeşil ışık gelirse, düzenleme Genel Kurul aşamasında pakete eklenebilecek.

Ramazan Bayramı’nın ilk gününün 20 Mart Cuma gününe denk gelmesi, yasal düzenleme için yaklaşık iki haftalık bir kritik eşik bırakıyor.

Orta Doğu'da ABD-İsrail-İran hattında artan gerilim yalnızca güvenlik risklerini değil, küresel sermaye hareketlerini de etkiliyor. SABAH Gazetesi'nin önceki gün gündeme getirdiği "tarihin en büyük beyaz yaka göçü" dalgasının ardından bu kez de Dubai ve Abu Dabi gibi finans merkezlerinden milyarlarca dolarlık servet çıkışı yaşanıyor.

Singapur, Hong Kong, İstanbul, Berlin ve İsviçre gibi merkezler yeni sermaye akımlarından pay almaya hazırlanıyor. Finans kaynaklarına göre Körfez'deki bölgelere ulaşan transfer talepleri 50 milyar doları aştı. Bunun henüz yüzde 20'si sağlandı. Uluslararası kaynakların bölgeden sermaye anlamında yoğun bir çıkış yaşandığını doğruluyor.

İLK HAREKET ASYALI YATIRIMCILARDAN İran'ın Dubai ve Abu Dabi'ye yönelik başlattığı saldırılar, hava sahasında da kısıtlamalara ve uçuş iptallerine neden oldu. FlightAware verilerine göre yalnızca Dubai'de 4 binden fazla uçuş iptali yaşandı. Bu finans sektöründe acil para transfer taleplerini artırdı. Özellikle Hintli girişimciler ve Çinli aile ofislerinden oluşan Asyalı yatırımcıların varlıklarını Singapur ve Hong Kong'a taşımaya başladığı belirtiliyor. Analizlere göre milyonlarca dolarlık varlık Birleşik Arap Emirlikleri dışına çıkarılırken, Dubai'nin "güvenli finans merkezi" algısının zayıfladığı ifade ediliyor.

Uzmanlara göre yatırımcıların öncelikleri değişmiş durumda. Daha önce düşük vergi avantajı öne çıkarken, şimdi güvenlik en önemli kriter haline geldi. Servet danışmanları, Dubai merkezli müşterilerin yaklaşık yüzde 30'unun varlıklarını başka ülkelere taşıma seçeneklerini sorduğunu belirtiyor. Bu yatırımcıların her birinin ortalama 50 ila 100 milyon dolar arasında servete sahip olduğu ifade ediliyor. BAE Merkez Bankası Başkanı Halid Muhammed Balama ise finans sisteminin güçlü olduğunu ve bankacılık sektörünün 1.48 trilyon dolarlık varlık büyüklüğüyle talepleri karşılayabilecek kapasitede bulunduğunu savundu. Buna rağmen bankalarda transfer taleplerinin hızla arttığı belirtiliyor.

AVRUPA VE TÜRKİYE'YE YÖNELİM Bazı raporlar, ultra zengin yatırımcıların Dubai'den Malezya'daki Johor bölgesinde bulunan Forest City gibi alternatif merkezlere yöneldiğini ortaya koyuyor. Yatırımcılar bu bölgeleri iklim, yaşam kalitesi ve güvenlik açısından daha cazip görüyordu ancak artık savaş riskine yakın olması, sermayenin yönünü değiştiriyor.

Avrupa bankaları ise Körfez'den gelebilecek olası sermaye akımlarına karşı temkinli davranıyor. Avrupa Bankacılık Otoritesi, Avrupa bankalarının güçlü sermaye yapısına sahip olduğunu belirtirken jeopolitik risklerin operasyonel tehditleri artırabileceğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre Körfez'den çıkış yapan sermayenin bir bölümü Avrupa'ya ve özellikle Orta-Doğu Avrupa ülkelerine yöneliyor. İstanbul da Avrupa ve Orta Doğulu ailelerin tercih ettiği merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Finans çevreleri bu hareketin Türkiye'de bankacılık ve finans sektörüne yeni bir hareketlilik getirebileceğini belirtiyor. Yaşanan gelişmeler, Orta Doğu'nun finansal haritasını yeniden şekillendiriyor.

Türkiye'nin ilk nükleer güç santrali olan Akkuyu'da çalışmalar sona yaklaştı. Akkuyu NGS'nin ulusal enerji sistemine bağlanmasını sağlayacak 6 yüksek gerilim hattına ilişkin kapsamlı çalışmalar sürüyor. Akkuyu, Türkiye'nin ortak elektrik iletim sistemiyle 6 trafo merkezi üzerinden bütünleşecek ve santral tarafından üretilecek elektrik enerjisi, 400 kilovolt güce sahip iletim hatları üzerinden trafo merkezlerine iletilecek.

İletim hatlarının tamamlanması için Resmi Gazete'de yayımlanan karar çerçevesince Erdemli-Silifke-Taşucu-Anamur 13. Bölge Hududu Devlet Yolu Akkuyu NGS Bağlantı Yolu-2 Projesi kapsamında belirlenen güzergaha rastlayan taşınmazlar acele kamulaştırılacak.

İSTANBUL'A TEK BAŞINA YETECEK

Her biri 1.200 megavat olmak üzere toplamda 4 reaktör ve 4.800 megavat büyüklükte enerji üretecek olan santralde ilk reaktör bu yıl sonunda devreye girecek.

Yıl sonunda ilk kilovatsaat elektriğin üretilmesi ile ulusal şebekeye enerji vermeye başlayacak olan Akkuyu tamamlandığında, İstanbul gibi büyük bir şehrin elektriğini bütünüyle karşılayacak. Akkuyu Türkiye'nin ise elektriğinin yüzde 10'unu tek başına karşılayacak. 18 milyon tondan fazla karbondioksit salımını azaltacak olan Akkuyu 4 milyondan fazla aracın trafikten çekilmesine eşdeğer bir karbon yükünü alacak. Proje boyunca Akkuyu Türkiye'nin gayri safi yurtiçi hasılasına 50 milyar dolar katkıda bulunacak.

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırının ekonomik boyutu gün geçtikçe büyüyor.

Küresel piyasaları etkileyen savaşın başlamasının ardından borsalarda, emtia fiyatlarında ve petrolde

ciddi etkiler görüldü.

Petrol fiyatları, varil başına 70 dolardan 90 dolara kadar yükseldi. ABD'de benzin fiyatı 3 dolardan yüzde 10 civarı artışla 3,30 dolar seviyesine geldi. Cuma günü petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin ardından fiyatların daha artması bekleniyor. Avrupa'da doğalgaz fiyatları yüzde 100 civarında yükseldi.

Tüm bu artışların hem ABD'de hem de diğer ülkelerde enflasyona ne oranda etki edeceği savaşın daha ne kadar süreceğiyle bağlantıları olarak karamsar tablolar ortaya çıkarıyor.

ABD'NİN ŞİMDİYE KADAR 7 MİLYAR DOLARDAN FAZLA HARCADIĞI TAHMİN EDİLİYOR

ABD'nin başlattığı saldırıyla günde yaklaşık 1 milyar dolar harcama yaptığı tahmin ediliyor. 7 günü aşan savaşta bugüne kadar 7 milyar doların üzerinde harcama yapıldığı belirtiliyor.

Pentagon'un operasyonun günlük 1 milyar dolar harcamaya mal olduğunu belirttiği iddialar üzerine bir internet sitesi açıldı ve anlık olarak ABD'nin harcaması hesaplanıyor.

Buna göre ABD, savaşta olduğu süre boyunca saniyede 11 bin 574 dolar, saatte 41 bin 666 dolar harcama yapıyor.

ABD'de operasyona karşı olan muhalifler bu internet sitesi aracılığıyla saldırının durdurulması için imza da topluyor.

Küresel güç dengelerinin nükleer caydırıcılık üzerinden yeniden kurulduğu bir dönemde, ekonomik kısıtlılıklarına rağmen Pakistan'ın elde ettiği nükleer statü, stratejik bağımsızlığın ve dokunulmazlığın sembolü haline geldi. Peki Pakistan nasıl oldu da bu güce ulaştı? İşte tüm bu dinamikleri Mevlüt Tezel köşesine taşıdı...

ABD, İsrail ve birçok Batı ülkesinin yıllarca büyük ambargolar uyguladıkları İran'a şimdi bombalar yağdırıyorlar!
Amaç İran'ın nükleer füze yapmasını engellemek!
Nükleer füzeye sahip olmak, yurtdışından saldırılara karşı 'dokunulmazlık' kazanmak, dünyadaki egemen güçlerin baskısına karşı koyabilme ayrıcalığı demek!
Dünyada ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere, İsrail, Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore'nin nükleer füzeleri var. Listedeki en şaşırtıcı ülke Pakistan.
Türkiye'nin 16'ıncı sırada yer aldığı dünyada gayrisafi yurt içi hasılası listesinde 42. sırada bulunan, 259 milyon nüfuslu, halkın büyük oranda dar gelirli olduğu Pakistan'ın nasıl nükleer füzeleri olabilir?
Tek bir adam sayesinde; ünlü fizikçi Abdul Kadir Han sayesinde.
İran'ın nükleer tesisler kurmasını sağlayan da Han oldu.
Kuzey Kore'nin nükleer güç olmasında bile emeği geçti!

Han'ın James Bond filmlerini aratmayacak ilginç bir hayat hikâyesi var:
1947'de Hindistan'ın Bhopal şehrinde yaşayan Abdul Kadir Han, 11 yaşındayken tren istasyonlarına doluşmuş, ölüm korkusuyla kaçmaya çalışan Müslümanlardan biriydi.

Bir Hintli muhafızın cebindeki dolma kalemi almasını hiç unutmadı!
Karaçi'ye yerleşen Han, üstün zekâsı sayesinde devlet bursu kazandı ve Almanya'ya gitti.
Berlin, Delft ve Louvain üniversitelerinde eğitim gördü.
Metalurji mühendisliğini bitirdikten sonra Amsterdam'daki URENCO tesislerinde uranyum zenginleştirme teknolojileri üzerinde çalıştı.

VATANSEVER FİZİKÇİ
1974'te Hindistan'ın nükleer füze denemesi Han'ı harekete geçiren olay oldu.
Pakistan Başbakanı Benazir Butto'ya mektup yazıp "Emrinizdeyim" dedi.
Kısa süre sonra gizlice Pakistan'a dönerek yanında santrifüj planları ve teknik belgeler getirdi.
Han'a sınırsız yetki ve bütçe sağlandı.
Khan Research Laboratories kuruldu.

Khan, nükleer güç olmak için gerekli parçaları temin etmek için geniş bir tedarik ağı oluşturdu.
Bu süreçte eski iş arkadaşları ve paravan şirketler aracılığıyla santrifüj üretimi için gereken her şeyi elde etti.
1984'te Pakistan, ilk uranyum zenginleştirme tesisini açtı.
Pakistan, 1998 yılında iki ayrı nükleer deneme gerçekleştirerek nükleer füzesi olan ülkeler ligine dahil oldu.
Han, artık ülkesinde kahramandı.
Han, İran'a "P-1" tipi santrifüj planları ve parçaları sattı.
Libya'ya ise daha gelişmiş "P-2" santrifüjleri temin etti.
Kuzey Kore ile füze karşılığında nükleer teknoloji takası yaptı.

2004'te Libya'nın gizli nükleer programının ifşa olmasıyla Han'ın ismi 'nükleer kaçıkça' olarak dünya kamuoyuna yansıdı.
ABD, Pakistan hükümetinin kulağını çekti ve Han nükleer kaçakçılık yapmakla suçlandı ve 2009 yılına kadar ev hapsinde tutuldu.
Serbest bırakıldığında bile dış dünyayla teması uzun yıllar boyunca sınırlandırıldı.
Han 85 yaşındayken 10 Ekim 2021'de covid-19 komplikasyonları nedeniyle hayatını kaybetti ve devlet töreniyle defnedildi.
Hindistan ile olan savaşlarda sürekli yenilgiler alan Pakistan, Han'ın geliştirdiği 165 nükleer füze sayesinde şu an 'nükleer dokunulmazlık' kazanan ülkeler liginde.
Bu hikâyeden çıkarılacak ders şu olabilir; vatanı seven bir bilim insanı, ekonomisi kötü bir ülkeyi bile nükleer güç yapabilir!

Pakistan'ın nükleer güç olmasında Abdul Kadir Han'ın, Almanya'da Metalurji mühendisliğini bitirdikten sonra 1970'lerde Amsterdam'daki URENCO tesislerinde uranyum zenginleştirme teknolojileri üzerinde çalışması kilit rol oynamıştı.
1970'lerden çok farklı bir Dünya'da yaşıyoruz. Şimdi yabancı uyruklu birini, hele bir Müslüman'ı uranyum zenginleştirme tesislerinin yanına bile yaklaştırmazlar!
ABD ve İsrail'den habersiz nükleer teknoloji üzerine çalışmak bile artık öldürülme nedeni!
MOSSAD'ın öldürmediği İranlı nükleer bilimci kalmadı!

Türkiye'nin ülkemizdeki ABD üsleri haricinde kendine ait nükleer füzesi yok diye biliniyor!
Ama nükleer enerjide, Berat Albayrak'ın enerji bakanı olduğu dönemde ilk ve en önemli atılımları gerçekleştirdik.
Albayrak 1 Nisan 2018'de, Akkuyu Nükleer Santrali'nin temeli atılmadan üç gün önce, "İnşallah sayın Cumhurbaşkanımız ve Rusya Devlet Başkanı sayın Putin'in de katılımıyla 60 yıllık nükleer rüyamızın en önemli adımını, salı günü temelini atarak hayata geçireceğiz" diyordu.
Ve şimdi 2026 yılında Türkiye'nin de ilk kez nükleer santralde, nükleer reaktörden elektrik üretecek ülke olmasına az bir zaman kaldı.

GERİ ADIM ATMADI
Bu noktaya gelmede tüm engellemelere rağmen Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Berat Albayrak'ın kararlı, dik duruşu kilit rol oynadı.
Albayrak, 'Burası Çok Önemli' kitabında yer alan '65 Yıllık Rüya: Nükleer Enerji' bölümünde şu dikkat edici ifadelerde bulunmuştu:

"Nükleer enerji gerek kapasite, gerekse de verimlilik yönünden Türkiye'nin arz güvenliği açısından çok önemli bir rol oynayacak.
Türkiye'nin rahmetli Adnan Menderes ile 1956 yılında başlayan nükleer yolculuğu hep engellendi, ertelendi.
Ciddi bir direnç ile karşılaştı.
70 yıldır tüm dünya bu projeleri yapıyor.

Yıllardır herkese 'helal' olan bir teknoloji Türkiye'ye 'haram' deniliyorsa, orada bir yanlışlık var demektir ve bu konuda durup düşünmek gerekir.
Farklı lobiler ne söylerse söylesin, Türkiye'nin nükleere sahip olması şarttır.
Bakanlığım döneminde bu konuda hiç taviz vermeden projelerin önünü açtık ve çok şükür bugün Akkuyu'da yükselen inşaatı gururla izliyoruz."

ABD ve İsrail'in İran'a bomba yağdırdığı şu günlerde Albayrak'ın "Enerji meselesi asla sadece enerji meselesi değildir" sözü daha iyi anlaşılıyor.
Petrol ve doğalgaz çıkarma, 'toryum' gibi nadir elementler üzerine çalışmalar, Türkiye'yi nükleer güç yapan Akkuyu santrali vs.
Albayrak'ın egemen süper güçleri çok rahatsız edecek birçok işe imza attığı şimdi daha iyi anlaşılıyor!

ABD/İsrail-İran Savaşı, yedinci gününe girerken çatışmalar şiddetlendi. ABD Başkanı Donald Trump ise Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te sıra dışı bir buluşma gerçekleştirdi. Ülkenin farklı bölgelerinden gelen dini liderler, siyasetçiler ve danışmanlardan oluşan kalabalık bir grup, Trump için toplanıp dua etti. Evanjelik retoriğinin tüm unsurlarının sergilendiği ayinde, birçok katılımcı Trump'ın etrafında kenetlenerek ellerini üzerine koyduğu anlar dikkat çekti.

ELLERİNİ OMUZLARINA VE SIRTINA KOYARAK DUA ETTİLER

Trump'ın çalışma masasının başında oturduğu, etrafını saran grubun ise ellerini başkanın omuzlarına ve sırtına koyarak dua ettikleri anlar, sosyal medyanın gündemine yerleşti. Oval Ofis'teki bu dikkat çekici anlarda katılımcılar, ABD'nin içinden geçtiği zorlu süreçte ilahi rehberlik ve koruma dileklerini dile getirdi.

TRUMP'A DESTEK VE BEREKET DUASI

Oval Ofis'te Trump için yapılan ayinde, "Rab'bim, bugün senin huzuruna çıkmaktan ve Başkanımızın kollarını yukarı kaldırmaktan onur duyuyoruz. Senin bereketinin ve lütfunun onun üzerinde kalmaya devam etmesi için dua ediyoruz. Göklerden gelen bilgeliğin onun kalbine ve zihnine dolması için dua ediyoruz; Rab'bim, bugün karşı karşıya olduğumuz bu zorlu zamanlarda ona yol göster" sözleriyle manevi rehberlik dilendi.

ABD ORDUSU İÇİN KORUMA TALEBİ

Zorlu bir savaş sürecinden geçildiğine dikkat çekilen duada, sadece Trump için değil, sahada görev yapan Amerikan askerleri için de koruma istendi. Duada "Onun için senin inayetin ve korumanı diliyorum. Birliklerimiz ve silahlı kuvvetlerimizde görev yapan tüm erkek ve kadınlarımız için senin inayetin ve korumanı diliyorum. Başkanımıza bu büyük ulusu yönetmesi için ihtiyaç duyduğu gücü vermeye devam etmen için dua ediyoruz" İfadelerine yer verildi.

BÖLÜNMEZ ULUS VE "İSA" VURGUSU

Duanın son bölümünde ABD'nin kuruluş felsefesine dini bir atıf yapılarak, "Baba, hepimiz Tanrı'nın altında, bölünmez, herkes için özgürlük ve adaletle tek bir ulus olmaya geri dönerken, senin göksel bereketini onun üzerine diliyoruz." sözleri sarf edildi. Ayin, "İsa'nın adıyla..." bitiş cümlesiyle noktalandı.

Brent petrolün varil fiyatı, dün akşam saatlerinde 85,82 dolara kadar yükseldi ve yaklaşık 21 ayın zirvesini gördü. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 81,41 dolardan alıcı buldu.

Brent petrol bu sabah 84.21 dolara çekilse de İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik operasyonunun etkisiyle varil fiyatı son 1 haftada yüzde 16 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu'da giderek büyüyen jeopolitik gerilim etkili olmaya devam ediyor. Özellikle ABD ve İsrail ile İran arasında tırmanan savaşın bölgedeki enerji üretimi, petrol sevkiyatı ve deniz taşımacılığı üzerinde yarattığı riskler piyasaları doğrudan etkiliyor. Bölgedeki bazı büyük üreticilerin güvenlik ve lojistik sorunları nedeniyle üretimlerini azaltmak zorunda kalmaları da küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları yükseltiyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD ile birlikte İran'a başlattıkları saldırıların "başarılı" olduğunu iddia ederek saldırılara devam edecekleri mesajını verdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ülkesinin ABD birliklerinin kara işgaline karşı hazırlıklı olduğunu ve ateşkes talebinde bulunmadığını söyledi.

Öte yandan, Bahreyn İçişleri Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Bahreyn'de ulusal petrol şirketine ait bir tesisin İran'dan düzenlenen misilleme saldırılarında vurulduğu bildirildi. El-Meamir bölgesinde bir tesisin hedef alındığı ve yetkililerin olayla ilgilendiği aktarıldı. Açıklamada, "İran saldırısının hedefi olan Meamir'deki tesislerden birinde çıkan yangın kontrol altına alındı." ifadesi kullanıldı.

Irak'ın Basra kentindeki Hor el-Zubair Limanı'nda da ABD şirketine ait bir petrol tankerine saldırı düzenlendiği belirtildi. Sonangol Marine Services şirketi tarafından yapılan yazılı açıklamada, saldırıya uğrayan petrol tankerinin kendilerine ait ve Bahamalar bandralı olduğu belirtildi. Petrol tankerine "bombalı bir teknenin" çarptığı aktarılan açıklamada, hasar gören tankerden petrol sızıntısı olduğu kaydedildi. Açıklamada, saldırının menşeine ilişkin bilgiye yer verilmedi.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ise ABD ile İsrail'in İran'ı hedef alması sonucu Orta Doğu'da artan gerginlikten nükleer tesislerin etkilenme tehdidinin endişe verici olduğunu ifade etti.

Uzmanlara göre, Orta Doğu'daki çatışmaların petrol üretim bölgelerine veya kritik enerji nakil hatlarına sıçraması durumunda küresel enerji piyasalarında daha sert fiyat dalgalanmaları görülebilir. Bu nedenle yatırımcılar ve piyasa analistleri özellikle Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi çevresindeki gelişmeleri yakından takip ediyor.

HİNDİSTAN'A RUS PETROLÜ İZNİ

Bu arada ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, küresel petrol arzını sürdürmek amacıyla Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına izin veren 30 günlük geçici bir muafiyet yayımladıklarını bildirdi.

Bessent, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin paylaşım yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın enerji gündeminin, ülkenin petrol ve doğal gaz üretiminin şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviyelere ulaşmasıyla sonuçlandığını vurgulayan Bessent, "Petrolün küresel piyasaya akmaya devam etmesini sağlamak amacıyla, Hazine Bakanlığı Hint rafinerilerinin Rus petrolü satın almasına izin veren 30 günlük geçici bir muafiyet yayımlıyor." ifadesini kullandı.

Bessent, kasten kısa vadeli tasarlanan bu önlemin, yalnızca halihazırda denizde mahsur kalmış petrolü içeren işlemlere yetki vermesi dolayısıyla Rus hükümetine kayda değer bir mali fayda sağlamayacağına dikkati çekti.

Hindistan'ın ABD'nin önemli bir ortağı olduğuna işaret eden Bessent, şunları kaydetti:

"Yeni Delhi'nin ABD petrolü alımlarını artırmasını bekliyoruz. Bu geçici önlem, İran'ın küresel enerjiyi rehin alma girişiminin yol açtığı baskıyı hafifletecektir."

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleri sonrasında küresel ticaret için önemli bir güzergah olan Hürmüz Boğazı'nda trafik durma noktasına gelmiş, petrol fiyatları yükselmişti.

Brent petrolde teknik olarak 87,42 doların direnç, 82,83 doların destek olarak izlenebileceği ifade ediliyor.

İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik operasyonları Ortadoğu’da hava sahalarının kapanması havacılık sektöründe ciddi aksamalara yol açtı.

Havacılık veri ve analiz şirketi Cirium’un verilerine göre Cumartesi ile Perşembe günleri arasında Ortadoğu’ya iniş ve kalkış yapması planlanan yaklaşık 44 bin uçuşun yaklaşık 25 bini iptal edildi. Bu yaklaşık 4.5 milyon yolcunun uçuş planlarını ertelemek zorunda kaldığı anlamına geliyor.

En büyük aksama ise bölgenin en önemli havacılık merkezlerinden biri olan Dubai Havalimanı'nda yaşandı.

Çatışmalar nedeniyle kapatılan hava sahalarının bir kısmı kademeli olarak yeniden açılmaya başladı. BAE yetkilileri perşembe günü yaptıkları açıklamada, Dubai’ye iniş ve kalkış yapan uçuşların sınırlı sayıda yeniden başlatıldığını duyurdu.

İsrail’de de hava trafiğinin kademeli olarak yeniden açılması planlanıyor. Ben-Gurion Havalimanı'nın aşamalı şekilde yeniden faaliyete geçeceği bildirildi.

Tel Aviv merkezli havayolu şirketi El Al, yurt dışında bulunan yolcuların ülkeye dönüşünü sağlamak amacıyla kurtarma uçuşları planlamaya başladığını açıkladı. Ancak Perşembe itibarıyla İsrail’den yurt dışına yapılan uçuşların hâlâ askıya alınmış olduğu belirtildi.

Sektör temsilcileri, bölgedeki jeopolitik gerilimin devam etmesi halinde uçuş ağlarında aksaklıkların ve seyahat maliyetlerindeki artışın sürebileceği uyarısında bulunuyor.

HİSSELERDE SERT DÜŞÜŞLER

Ortadoğu’da artan jeopolitik gerilimin etkisiyle küresel havayolu hisselerinde savaşın başlamasından bu yana sert düşüşler yaşandı. Avrupa’da Wizz Air hisseleri yaklaşık yüzde 26.8 gerilerken, International Airlines Group hisselerinde düşüş yüzde 18.6 seviyesine ulaştı. Air France-KLM hisseleri yaklaşık yüzde 22.6 değer kaybederken, Ryanair hisselerinde ise gerileme yüzde 7'yi aştı.

ABD’de de benzer bir tablo görüldü. Delta Air Lines hisseleri savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 13 değer kaybederken, United Airlines hisseleri yaklaşık yüzde 8 geriledi. American Airlines hisselerinde düşüş yüzde 6 civarında gerçekleşirken, Southwest Airlines hisseleri ise yüzde 3 düştü.

İstanbul’da T1 tramvay hattının Çemberlitaş’tan geçen bölümünde dikkat çeken bir uygulama var. Sultan II. Abdülhamid’in türbesi önünde tramvay geçişleri sırasında kırmızı LED ışıklar devreye giriyor ve özel teknik önlemler uygulanıyor. Peki bu sistem nasıl çalışıyor? İşte detaylar…

TÜRBE ÖNÜNDE TİTREŞİMİ SIFIRLAYAN ÖZEL RAY SİSTEMİ

İstanbul trafiğinin kalbi sayılan noktalardan birinde, Çemberlitaş’ta, T1 tramvay hattı oldukça sıradışı bir mühendislik örneğine ev sahipliği yapıyor. Sultan II. Abdülhamid türbesinin bulunduğu noktada, sarsıntıyı ve gürültüyü en aza indirmek için özel bir mühendislik uygulaması devrede.

Türbe önündeki yaklaşık 150 metrelik kısımda standart raylar yerine, titreşimi düşüren bağlantı elemanları kullanılıyor. Alt ve üstyapıdan elektrik kablolarına kadar her detay, mekanik etkiyi sıfıra yaklaştırmak üzere özenle revize edilmiş durumda.

GÜRÜLTÜYÜ SUSTURAN VE GÜVENLİĞİ SAĞLAYAN KIRMIZI IŞIKLAR

Bu özel alanın en dikkat çeken görsel detayı ise doğrudan zemine gömülmüş olan kırmızı LED uyarı sistemi. Türbenin tam önünden geçen 75 metrelik alana yerleştirilen bu ışıklar, doğrudan tramvayın sinyalizasyon ağıyla entegre bir şekilde çalışıyor. Tramvay bölgeye yaklaşmaya başladığı anda kırmızı ışıklar devreye girerek yayalara çok net bir görsel uyarı veriyor.

Bu akıllı zamanlama sayesinde, raylardan geçen yayalar güvenli bir şekilde karşıya geçişlerini tamamlama imkanı buluyor. İşin en güzel yanı ise bu görsel uyarı sayesinde makinistin korna çalmasına hiçbir şekilde gerek kalmaması. Böylece hem yaya güvenliği en üst seviyeye çıkarılıyor hem de türbe çevresinde mutlak bir sessizlik ortamı korunmuş oluyor.

HİCAZ DEMİRYOLU'NDAN GÜNÜMÜZE UZANAN TARİHİ SAYGI

Metro İstanbul yetkililerinin de doğruladığı ve sahada aktif olarak uygulanan bu sistemin ardında çok derin bir vefa duygusu yatıyor. Bu modern sessizleştirme çabasının temelleri, bizzat Sultan II. Abdülhamid döneminde inşa edilen Hicaz Demiryolu projesine dayanıyor.

O dönemde, demiryolu hattının Hz. Muhammed’in kabrinin bulunduğu Medine’ye yaklaşan kısımlarında sarsıntıyı ve gürültüyü önlemek amacıyla özel ahşap traversler kullanılmış, rayların altına titreşimi emen keçeler döşenmişti.

Bugün Çemberlitaş’ta uygulanan yüksek teknolojili sistem, Sultan Abdülhamid'in o dönem gösterdiği bu ince düşünceye karşılık bir saygı duruşu niteliği taşıyor. Kendi başlattığı bu sessizlik ve hürmet geleneği, ölümünden yıllar sonra kendi türbesinin önünde, ona duyulan saygının ve tarihi vefanın bir göstergesi olarak yaşatılıyor.

Savunma ve havacılık sanayisi, şubat ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27,2 artışla 553,4 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, Türk savunma ve havacılık sanayisinin şubat ayında ihracat artışını sürdürdüğünü ifade etti.

Savunma ve havacılık sanayisinin 2026 yılı şubat ayında 553,4 milyon dolar ihracat gerçekleştirerek geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27,2 artış kaydettiğini aktaran Görgün, "2026 yılı ocak-şubat döneminde ihracatımız 1 milyar 107 milyon dolara ulaşmış, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,1 artış sağlamıştır. Bu güçlü performans, yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı ürün portföyümüzün, sahada kendini kanıtlamış sistemlerimizin ve sürdürülebilir ihracat stratejimizin somut bir sonucudur." değerlendirmesinde bulundu.

Görgün, savunma ve havacılık sanayisinin Türkiye'nin toplam ihracat hedeflerine stratejik katkı sunmaya kararlılıkla devam ettiğini belirterek, şunları kaydetti:

Bu başarı, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliği doğrultusunda hayata geçirilen Milli Teknoloji Hamlesi ve Milli Yetkinlik Hamlesi vizyonunun sahadaki yansımasıdır. Artan uluslararası işbirlikleri, çeşitlendirilmiş pazar yapımız ve güçlü üretim altyapımız ile önümüzdeki dönemde ihracat performansımızı daha ileri taşımaya kararlıyız.

Savunma ve havacılık sanayimizin bu başarısında emeği bulunan tüm şirketlerimize, çalışanlarımıza ve paydaşlarımıza teşekkür ediyor, yüksek teknolojili ve katma değerli üretimle daha güçlü bir Türkiye hedefi doğrultusunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz. 

2027 yılında araç muayene istasyonlarını devralacak olan MOİ ortak girişim grubunun ABD’li ortağı Opus, Türkiye’deki muayene sistemini sil baştan değiştirecek gelecek planlarını duyurdu. İşte detaylar...

Diğer ihaleye göre üç kat bedelle araç muayene istasyonları ihalesini kazanan MOİ ortak girişim grubunda bulunan ABD'li araç muayene devi Opus'un CEO'su Lothar Geilen, ihaleye ve gelecek planlarına yönelik Bloomberg HT'de açıklamalarda bulundu.

Türkiye’de araç muayene programı olarak en az 250 istasyonla başlayacaklarını söyleyen Geilen, “772 hattan bahsediyoruz. Ayrıca 80 kadar mobil istasyon da kuracağız. Yani toplam 850 hat olacak. Bu bir ilerleme ve artış anlamına geliyor. Hükümetten kapasite artışı talebi vardı. Biz de bunun karşılığını vermek istiyoruz” dedi.

Teknolojiyi kullanarak araç başına düşen muayene süresini kısaltmayı amaçladıklarının altını çizen Geilen, “Otomasyon hedeflerimiz var, teknolojiyi kullanma hedeflerimiz var. En az yüzde 10’luk süreyi azaltma hedefimiz var. Uzun süren kamyon gibi muayeneleri 45 dakikadan 20 dakikaya indirmek istiyoruz. Ama bu zaman gerektirecek” şeklinde konuştu.

Forbes, merakla benlenen "Türkiye'nin En Zenginleri" listesini yayımladı. Murat Ülker'in 5,3 milyar dolarlık servetiyle liderliğini sürdürdüğü listede, özellikle savunma sanayii ve teknoloji yatırımlarıyla öne çıkan isimler dikkat çekti. İşte Forbes'un listesine göre Türkiye'nin en zengin ilk 10 ismi ve servetleri…

Dünyaca ünlü ekonomi dergisi Forbes, 'Türkiye’nin En Zenginleri' listesini güncelledi. Savunma sanayiinden enerjiye, teknolojiden inşaata kadar pek çok sektörden dev isimlerin yer aldığı listenin başında yine Murat Ülker yer aldı. Savunma sanayisindeki çalışmalarıyla öne çıkan Selçuk Bayraktar da 2,7 milyar dolarlık servetiyle Türkiye’nin en zengin 9. ismi oldu. İşte Forbes’un listesine göre Türkiye’nin en zengin ilk 10 ismi ve servetleri…

1. Murat Ülker: 5,3 milyar dolar
2. Şaban Cemil Kazancı: 5,1 milyar dolar
3. Erman Ilıcak: 3,7 milyar dolar
4. Feridun Geçgel: 3,4 milyar dolar
5. Ferit Faik Şahenk: 3,1 milyar dolar
6. Semahat Sevim Arsel: 3,1 milyar dolar
7. Filiz Şahenk: 2,9 milyar dolar
8. Mustafa Rahmi Koç: 2,7 milyar dolar
9. Selçuk Bayraktar: 2,7 milyar dolar
10. Mehmet Sinan Tara: 2,6 milyar dolar

Suudi Arabistanlı enerji devi Acwa Power, Türkiye ile imzaladığı hükümetler arası anlaşma kapsamında Sivas ve Karaman’da kurulacak dev GES projeleri için 5 milyar dolarlık yatırımın startını verdi. Şirket Başkanı Abunayyan, Türkiye’nin 2035 yılına kadar hedeflediği 80 gigavatlık kapasite artışına tam destek verdiklerini belirterek, "Türkiye’nin stratejisi harika ve bu projeye dünya devleri dahil olmak istiyor" dedi.

Suudi Arabistanlı enerji şirketi Acwa'nın Başkanı Muhammed Abunayyan, Sivas ve Karaman Taşeli'de kurulacak toplam 2 gigavatlık güneş enerjisi santrali (GES) yatırımı için atılan imzaların, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Suudi Arabistan ziyareti sırasında yapılan söz konusu hükümetler arası anlaşmaya dayandığını ve ilk fazı oluşturduğunu dile getirdi. Acwa'nın uzun yıllardır Türkiye'de faaliyet gösterdiğini belirten Abunayyan, 2017'de Kırıkkale'de hayata geçirdikleri ilk projelerinin yaklaşık 1 gigavat kurulu güce ve 1 milyar dolarlık yatırım tutarına sahip, doğal gazdan elektrik üretimine dayalı bir santral olduğunu ifade etti.

Abunayyan, güçlü ekonomi, strateji ve vizyona sahip Türkiye'de farklı alanlardaki büyümenin sürekli elektrik talebi yarattığını, yapay zekanın ise bu talebi daha da artıracağına dikkati çekerek, "Bu kapsamda, Türkiye'nin yenilenebilir enerji stratejisi harika ve çok iddialı bir strateji. Türkiye, bu yıldan 2035'e kadar 80 gigavatlık kapasite artışı yapacak. İmzalanan iki proje ise bu hedefin başlangıcı niteliğinde." değerlendirmesinde bulundu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın göreve gelmesinden bu yana enerji sektöründe önemli değişimlerin hayata geçirildiğini gözlemlediklerini vurgulayan Abunayyan, şu ifadeleri kullandı: "Bu gelişmeler, Acwa olarak Türkiye'ye daha fazla yatırım yapma konusunda bizi cesaretlendirdi. Projenin inşaatı, gerekli izinler, çevresel etki değerlendirme çalışmaları ve diğer süreçlerin tamamlanmasının ardından başlayacak. Bu hazırlık aşamasının yaklaşık bir yıl sürmesi öngörülüyor. Finansal kapanışın ardından gelecek yıl projenin inşaatına başlayacağız. 2028 başında 2 gigavatın ilk elektriğini sisteme vereceğiz, 2028 içinde ise tamamının üretimini gerçekleştireceğiz. Bu son derece önemli, çok hızlı ilerleyen bir proje."

Abunayyan, projenin, Türkiye'deki en rekabetçi fiyatı sunacağını belirterek, "Türünün tek örneği olacak. En verimli teknoloji ve çözüm olacak. Aynı zamanda yerel içerik de sağlayacak. Yerli katkının, Türkiye'nin stratejisinin çok önemli bir parçası olduğunu biliyoruz. Bu konuda, oldukça tanınmış ve son derece profesyonel Türk yüklenicilerle ve daha fazla teknoloji ve entegrasyon getirecek diğer yüklenicilerle çalışıyoruz." dedi. Gençlerin yetiştirilmesi ve eğitilmesinin önemine dikkati çeken Abunayyan, insan kaynağının geliştirilmesinin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın vizyonu olduğunu, Bakan Bayraktar'ın da maliyet ve teknolojiden ödün vermeden, ülkenin sosyal ve ekonomik yapısına katkı sağlayacak bu konu üzerinde durduğunu anlattı.

Abunayyan, Türkiye için en iyi çözümü sunmak istediklerini ifade ederek, şöyle devam etti: "Acwa olarak bugün dünya genelinde inşaat ve işletme halindeki yaklaşık 60 gigavatlık yenilenebilir enerji kapasitesinden edindiğimiz deneyimi Türkiye'ye taşıyoruz. Bunu, Suudi Arabistan'ın 2030'a kadar elektrik üretiminde yüzde 50 yenilenebilir enerji payı hedefi doğrultusunda yürüttüğü enerji dönüşüm programında elde edilen başarıyla gerçekleştiriyoruz. Teknolojimizi, inşaat ve işletme bilgimizi Türkiye'ye getiriyoruz. Bunu Türkiye'deki meslektaşlarımız ve gençlerimizle birlikte yerelleştirmek istiyoruz. Amacımız, sonraki projelerimizin insanlar ve ülke açısından daha da iyi olması."

Projenin finansmanına ilişkin de konuşan Abunayyan, Türkiye'nin ekonomik ve finansal açıdan iyi bir konumda olduğu, kredi notundaki iyileşmenin finans kuruluşlarını Türkiye'deki projelere daha istekli yaklaşmaya teşvik ettiği değerlendirmesinde bulundu. Abunayyan, projelerin Türkiye'nin enerji sektörüne rekabet gücü kazandıracağına vurgulayarak, "Birçok finans kuruluşu bu projelerin arkasında olacak ve hayata geçmesini sağlayacak. Bu nedenle finansal kapanışı 2027 yılında gerçekleştireceğiz ve duyuracağız. Türkiye ekonomisine büyük bir güven duyuyoruz. Dünyanın dört bir yanındaki finans kuruluşlarına da çok güveniyoruz. Bu projelere katılmak istiyorlar." diye konuştu.

Acwa Başkanı Abunayyan, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında toplam 5 gigavatlık yenilenebilir enerji yatırımını öngören hükümetler arası anlaşmanın 3 gigavatlık ikinci fazına ilişkin imzaların bu yıl Türkiye'nin Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31'de atılmasının planlandığını söyledi. Bakan Bayraktar ile Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da 3 gigavatlık yenilenebilir enerji projesi konusunda mutabık kaldıklarını kaydeden Abunayyan, şöyle devam etti:

"Yeni projeler güneş ve rüzgar enerjisi ile depolamanın karışımı olacak. Bu 3 gigavatlık kapasiteyi depolama ile birlikte görmek istiyoruz. 2 gigavatlık proje için de depolamayı düşünüyoruz. COP31, anlaşmanın Türkiye ve Suudi Arabistan hükümetlerinin desteği ve onayıyla imzalanması için en uygun fırsat olacak. Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdulaziz bin Selman Al-Suud da olacak. Türkiye ve Suudi Arabistan arasındaki ortaklığın, ekonomi ve enerjide sahip olduğumuz bu ilişkinin sadece sözle kalmayıp hayata geçirildiğini tüm dünyaya göstermek için COP31'den daha iyi fırsat bulamayız. İki ülke arasındaki anlaşmanın toplam tutarı yaklaşık 4-5 milyar dolar. Bu, Türkiye ile olan ekonomik ilişkilerimizi çok daha güçlendirecek ve enerji sektöründe çok daha yakın bir ortaklık kurmamızı sağlayacak."

Abunayyan, Türkiye'nin yalnızca küresel bir enerji merkezi potansiyeline sahip olmakla kalmayıp, Asya ile Avrupa arasında önemli bir konumda da bulunduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti: "Türkiye enerji dönüşümüne de yön veren ülkelerden ve COP31'e ev sahipliği yapacak. Bu, Türkiye için büyük bir anlam taşıyor. Türkiye, çok kısa bir sürede yaklaşık 40 gigavatlık yenilenebilir enerji kapasitesini hayata geçirdi ve bunun üzerine 80 gigavat daha ekleyecek. Çin ve Hindistan dışında birkaç ülke bunu başardı. Bu bölgede gerçekten büyük yenilenebilir enerji kapasitesine sahip olacak sadece iki ülke var: Türkiye ve Suudi Arabistan. Neden? Çünkü liderlik. Her iki ülkede de güçlü liderlere sahibiz. Aynı zamanda bu stratejileri, Acwa gibi güvenilir ortaklarla hayata geçiren enerji bakanlarımız var."

Acwa olarak Türkiye'ye ve liderliğine inandıklarını belirten Abunayyan, "Türkiye'nin, hizmet ve ürün tedarikinde dünyaya gerçekten çok önemli bir ülke olacağına ve daha iyi bir gelecek hedefleyen bu yeni ekonominin çok önemli bir parçası olacağına inanıyoruz." dedi. Abunayyan, Acwa'nın Türkiye'de yeşil hidrojen alanını da değerlendirdiğine değinerek, "Türkiye yenilenebilir kaynaklar bakımından çok şanslı bir ülke. Yerel tüketimin yanı sıra Avrupa ve dünyanın birçok ülkesinde ihtiyaç duyulan karbonsuzlaşmada güçlü bir merkez olabilir. Karbonsuzlaşmayı yalnızca yeşil elektrikle gerçekleştiremezsiniz, yeşil hidrojene de ihtiyaç var." diye konuştu. Acwa'nın suyun tuzdan arındırılması alanında lider konumda olduğunu da vurgulayan Abunayyan, bazı bölgelerde bu konuda Türkiye'de çalışabileceklerini söyledi. Abunayyan, Türkiye'de farklı alanlara daha fazla yatırım yapmayı hedeflediklerine işaret ederek, "Yenilenebilir ve konvansiyonel enerjinin yanı sıra yeşil hidrojen ve karbonsuzlaşma gibi yeni enerji alanlarına da odaklanıyoruz." ifadesini kullandı.

 İstanbul Bakırköy'deki lüks Ekşinar Konakları sitesinde gerçekleşen ve Ekrem İmamoğlu suç örgütünün rüşvet ağına uzanan 30 milyon dolarlık soygun olayında yeni bir gelişme yaşandı.

İKİ ŞÜPHELİ DAHA GÖZALTINA ALINDI

Olayla ilgili yürütülen soruşturma kapsamında iki şüpheli daha gözaltına alındı.

Operasyonda daha önce gözaltına alınan 11 şüpheliden 9'u tutuklanarak cezaevine gönderildi. Şüphelilerden 2'si ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

BAKIRKÖY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI OLAYLA İLGİLİ AÇIKLAMA YAPTI

Açıklamada "17.02.2026 tarihinde ise olayla bağlantısı olduğu tespit edilen 2 şüpheliye ilişkin de gözaltı talimatı verilerek, belirlenen adreslerde yapılan arama neticesi ele geçirilen paketlenmiş 100.000 ABD dolarına el konulmuştur. Hırsızlık suçuyla irtibatlı olduğu değerlendirilen firari altı şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmalar da devam etmektedir" ifadelerine yer verildi.

30 MİLYON DOLARI 3'ÜNCÜ DENEMEDE ÇALMIŞLAR

Öte yandan, Hırsızlık Büro Amirliğinin yaptığı soruşturmada polis şüphelilerin olaydan 4 gün önce lüks bir araçla aynı siteye gelerek hırsızlık girişiminde bulunduğunu ancak başarılı olamadıklarını tespit etti.

Olaydan 2 gün önce yine gelen şüphelilerin ortamın müsait olmaması üzerine bir şey almadan otoparktan ayrıldıkları tespit edildi. 3'üncü kez siteye gelerek bir site sakinin otomobilinin peşinden içeri giren şüphelilerin hırsızlık olayını gerçekleştirerek kaçtıkları belirtildi.

"EVDE ÇIKAN PARALAR BİZİM PARAMIZ"

Operasyon kapsamında adreslerde yapılan aramalarda, Kemal K.'nın evinde 1 milyon 670 bin 500 dolar ele geçirildi. Diğer şüphelilerin evinde yapılan aramalarda da 13 bin 200 TL,860 adet Ecstasy hap, 2 adet ruhsatsız tabanca,1 adet kurusıkı tabanca ele geçirildi.

Kemal K. emniyetteki beyanında bu paraların eşinin takılarıyla aldıklarını söyledi. İfadesinde; "Paralar soygun parası değil bizim kendi paramız. Eşimin takıları vardı kısa bir süre önce bozdurduk" dediği öne sürüldü.

4 GÜN ÖNCE GELEN JAGUAR 2 KEZ GELMİŞ

Öte yandan Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı talimatıyla başlatılan soruşturma kapsamında olaydan 4 gün önce aynı otoparka Jaguar marka bir aracın da sahte plaka ile giriş yapmaya çalıştığı tespit edilmişti. O araçla ilgili de 1 kişinin gözaltına alındığı öğrenilirken aracın ayı gün içinde 2 kez siteye giriş yapmaya çalıştığı iddia edildi.

Savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna'yı yöneten Zelenskiy, 48 yaşında olduğunu ve 73 yaşındaki Putin'den 25 yıl daha genç olduğunu belirterek, "Ben Putin'den daha gencim, bu önemli. Onun çok fazla zamanı yok." dedi.

Bu açıklamalar, Zelenskiy'nin liderliği etrafındaki tartışmaları da gündeme getirdi. Savaş nedeniyle ertelenen seçimler ve iç siyasetteki baskılar, Ukrayna'da Zelenskiy'nin otoritesini sorgulatan seslerin yükselmesine neden oluyor. Ancak Zelenskiy, röportajda ABD'nin yeni Trump yönetimi altında Rusya'ya "gerçek baskı" uygulaması gerektiğini savunarak, "Bugün sadece Amerika Birleşik Devletleri Putin'i durdurabilir." ifadesini kullandı.

Ayrıca, Trump'ın Putin ile iki veya üç aylık bir ateşkes sağlaması halinde seçimlere gidebileceğini belirtti; bu, "savaşın tamamen bitmesi gerekmez, ama ateşkes şart" diye açıkladı.

Röportaj, Münih Güvenlik Konferansı'nın (MSC) bir parçası olarak Politico Pub'da gerçekleşti ve Zelenskiy'nin özgüvenli tavrı dikkat çekti. Ukrayna lideri, "Buradayım, özgürüm, tokalaşıyorum ve korkmuyorum." diyerek kendi konumunu güçlendirdi. Bu sözler, sosyal medyada hızla yayıldı ve X platformunda (eski adıyla Twitter) binlerce etkileşim aldı.

TL'ye çıkarılmasıyla birlikte, bir Ankaralının işe gidiş-geliş maliyeti aktarmalar dahil günlük 100 TL'yi aşar hale geldi. Ankara, bu fiyatlarla Türkiye'nin en pahalı ulaşım hizmetlerinden birini kullanan şehirler arasına girdi.

SÖZLERİNİN ÜSTÜNE YATTILAR

Sosyal belediyecilik vurgusunu sıkça yapan CHP'li yönetimlerin, konu ucuz hizmete gelince verdikleri sözleri hızla unuttuğu bir kez daha görüldü. Mansur Yavaş, belediye bütçesi görüşmelerinde "1000 yeni otobüs alıp Ankara halkını bedava taşıyacağım" açıklamasında bulunmuştu. Ancak bu sözden yalnızca bir ay sonra ulaşıma zam geldi. Yavaş'ın seçim döneminde "Ankara, Türkiye'nin en ucuz hizmet veren kenti olacak" vaadi, yapılan zamlarla birlikte tamamen boşa düşmüş oldu. Artan bilet fiyatları, özellikle dar gelirli vatandaşları ve öğrencileri ekonomik olarak zor durumda bıraktı. Benzer tablo CHP'li diğer büyükşehirlerde de dikkat çekiyor.

ZAM YARIŞI DEVAM EDİYOR

CHP'li büyükşehirler arasında adeta "ulaşım zammı yarışı" yaşanıyor. İstanbul 42 TL ile Türkiye'nin en pahalı ulaşımını sağlıyor. Bursa'da 40 TL, Ankara ve Antalya'da tam bilet fiyatı 35 TL seviyesine dayanmış durumda. Tekirdağ'da 33 TL, Adana'da ise 32 TL olarak uygulanıyor. Öğrenci biletleri ise CHP'li belediyelerde ortalama 17 TL civarında. Buna karşılık AK Parti yönetimindeki büyükşehirlerde ulaşım fiyatları dikkat çekici şekilde daha düşük. Sakarya'da tam bilet 20 TL iken, Trabzon ve Kahramanmaraş'ta tam bilet 22 TL, öğrenci bileti 10–11 TL seviyesinde. Türkiye'nin yüzölçümü en büyük ili olan AK Partili Konya'da ise tam bilet 22.50 TL, öğrenci bileti ise 9 TL olarak uygulanıyor.

Plakayı tahrif eden ya da sahte plaka kullanan sürücülere:

- 140 bin lira idari para cezası verilecek ve araçları 30 gün trafikten menedilecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması halinde ceza 280 bin liraya, men süresi ise 60 güne çıkacak. Plakasız araç kullananlara 46 bin lira ceza kesilecek, ehliyetleri 30 gün geri alınacak.

Hız sınırına uymayanlara:

- Karayolları Trafik Kanunu’nun hız sınırlarına uyma zorunluluğuna yönelik hükmünde değişikliğe gidiliyor. Buna göre, sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmayacak.

- Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit sonucu yönetmelikte belirlenen hız sınırlarını, yerleşim yeri içinde, hız sınırlarını aşanlara yaptığı ihlale göre  2 bin lira ile 30 bin lira idari para cezası verilecek. Söz konusu hız sınırlarını, yerleşim yeri dışında aşanlara da yine yaptığı ihlale göre 2 bin liraile 30 bin lira arasında idari para cezası uygulanacak. Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 kilometre/saatle ihlal edenlerin her seferinde 30 gün, 56-65 kilometre/saatle ihlal edenlerin her seferinde 60 gün, 66 kilometre/saatten fazla ihlal edenlerin her seferinde 90 gün süreyle sürücü belgeleri geri alınacak.

- Hız denetim cihazlarının yerini tespit eden ya da sürücüyü uyaran cihazların imal ve ithali yasaklanacak. Bu cihazları üreten veya ithal edenlere 370 bin lira, araçta bulunduranlara 185 bin lira ceza kesilecek ve cihazlara el konulacak.

KIRMIZI IŞIK İHLALİNE PSİKİYATRİK MUAYENE

- Kırmızı ışık ihlalinin cezası 5 bin liraya yükseltilecek. Bir yıl içinde tekrarı halinde cezalar kademeli olarak 80 bin liraya kadar çıkacak. Üç ihlalde ehliyete 30 gün, dörtte 60 gün, beşte 90 gün el konulacak; altıncı ihlalde ise ehliyet iptal edilecek. Yeniden belge almak isteyenlerin tüm cezaları ödemesi, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatrik muayeneden geçmesi gerekecek. 

Seyir hâlinde cep telefonu kullananlar:

- 5 bin lira ceza verilecek. İhlalin tekrarı halinde ceza 10 bin liraya, üçüncü ve sonraki ihlallerde 20 bin liraya çıkacak ve her seferinde ehliyetlere 30 gün el konulacak. Emniyet kemeri takmayanlara ise 2 bin 500 lira ceza uygulanacak.

Ehliyetsiz araç kullananlar:

- 40 bin lira ceza kesilecek. Ehliyeti geçici olarak alınmasına ya da iptal edilmesine rağmen araç kullananlara 200 bin lira ceza verilecek. Bu sürücülere araç kullandıran işletmelere de 40 bin lira ceza uygulanacak.

- Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcı cihazlarda manipülasyonun cezası artırılırken, taksimetresi olmayan taksilere 185 bin lira ceza kesilecek. Abarth egzoz kullananlara 16 bin lira ceza verilecek ve araçlar 30 gün trafikten menedilecek.

- Arkadan çarpmaya karşı dirençli tamponu bulunmayan araçlar da eksikleri giderilene kadar trafikten çekilecek.

- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücülerin ehliyetleri iptal edilecek ve 150 bin lira ceza kesilecek. Yeniden ehliyet alabilmeleri için 5 yıl beklemeleri, sürücü kursunu tamamlamaları ve sağlık raporu almaları gerekecek. Ölçüm yaptırmayı reddedenlere de 150 bin lira ceza verilecek ve ehliyetleri 5 yıl geri alınacak.

- 0.50 promilin üzerinde alkollü araç kullananlara verilen ceza 25 bin liraya çıkarılacak. İkinci ihlalde 50 bin lira, üçüncü ve sonraki ihlallerde ise 150 bin lira ceza uygulanacak.

DRİFT ATAN YANDI

- 140 bin lira ceza uygulanacak. Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip eden veya araçtan inenlere 180 bin lira para cezası verilecek. Ölümlü ya da yaralanmalı kazalarda olay yerini izinsiz terk eden sürücüler ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.

KAÇANA 200 BİN LİRA

- ‘Dur’ ihtarına uymayarak kaçanlara 200 bin lira ceza verilecek, ehliyetleri 60 gün geri alınacak ve araçları trafikten menedilecek. Geçiş hakkı vermeyen sürücülere de 46 bin lira ceza uygulanacak.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye ile ilgili dikkat çeken bir karar aldı. Ukrayna’daki savaşın getirdiği ekonomik baskılar ve ürünlerdeki fiyat yükselişi ile buna bağlı olarak artan hayat pahalılığıyla mücadele amacıyla Moskova, bazı ürünlerin ithalatını artırma kararı verdi. Bu kapsamda, Rusya Türkiye’den çok sayıda sebze ve meyve ürününü tedarik etmeye başladı.

Bloomberg News'in Interfax'a dayandırdığı haberine göre, Tarım Bakanlığı düzenleme için tasarı sundu. Habere göre, kota Rusya'nın Türkiye'den domates alım kotası 100 bin ton artırılarak 600 bin tona çıkarılmasına ilişkin bir tasarı hazırladı.

Rusya, 2015 sonbaharında Suriye'de Rus savaş uçağının düşürülmesiyle yaşanan olay nedeniyle Türkiye'den domates sevkiyatına kota uygulamaya başlamıştı. Rusya 1 Ocak 2016'dan itibaren Türkiye'den sebze ve meyve ithalatını yasaklamıştı. Domates sevkiyatı, uzun süren müzakerelerin ardından 1 Kasım 2017'de yeniden başlamıştı.

Üç sene önce Rusya benzer bir uygulamayla Türkiye’den domates ithalatındaki kotayı artırma kararı almıştı. Bu karar ülkedeki çiftçilerin tepkisine yol açmıştı.

Karakaş’a göre asıl kırılma noktası, 1999 ve 2008 reformlarıyla maaş hesaplama sisteminin kökten değiştirilmesi oldu. Aylık bağlama oranlarının düşmesi ve milli gelir artışının yeterince yansıtılmaması, emekli gelirlerinde ciddi erimeye neden oldu. Hazine destekleriyle sürdürülen “en düşük maaş” uygulaması ise sistemi sosyal yardım mekanizmasına dönüştürdü.

İsa Karakaş'ın bugün yayınlanan "Emeklilikte sistem krizi: yama tutmayan dengeler ve beklenen reform" yazısı şöyle:

EMEKLİLİKTE SİSTEM KRİZİ: YAMA TUTMAYAN DENGELER VE BEKLENEN REFORM

Emeklilik, yalnızca çalışanlar için değil, her bir vatandaşımız için hayati bir ehemmiyet taşır. Ancak ülkemizin emeklilik sistemi, son 80 yıldır yapılan sayısız müdahaleyle tam bir "çözümsüzlük yumağına" dönüşmüş durumdadır.

Özellikle seçim dönemlerinde, matematiksel gerçekler yerine siyasi vaatlerin ön plana çıkması, sistemin aktüeryal dengesini derinden sarsmıştır.

SİSTEMİ KİLİTLEYEN KIRILMA NOKTASI

Sosyal güvenlik sistemimizde düşük emekliliğe neden olan kırılma noktaları 1999 yılında ve  2008 yılında yapılan sosyal güvenlik reformları.

Zira her iki reformda Aylık Bağlama Oranlarının (ABO) düşürülmesi ve  2008 yılında ikinci reform zamanında emekli maaşı hesaplamasında milli gelir artışının sadece %30’unun dikkate alınması, maaşlarda ciddi bir erime başlattı. Bu durum, özellikle en düşük maaş alan kesimde bariz bir şekilde ortaya çıktı.

PALYATİF ÇÖZÜMLER VE "TAŞIMA SU" ETKİSİ

Yüksek enflasyon, kira ve gıda fiyatlarındaki önlenemez artış, emekliyi nefes alamaz hale getirdi. Sosyal sigorta tekniğine uygun köklü çözümler üretmek yerine, düşük kalan maaşlar Hazine destekleriyle "kamufle" edilmeye çalışıldı. Ancak bu yöntem, sistemin sürdürülebilirliğini tehlikeye atmaktan başka bir işe yaramadı.

SORUN: "KÖK AYLIĞI" VE ADALETSİZ EŞİTLEME

2019'da 800 bin kişiyi kapsayan destekler, bugün 5 milyon kişiye ulaştı. Sisteme "kök aylık" gibi suni kavramlar dahil edildi.

Bugün gelinen noktada, asgari ücret üzerinden 3.600 gün prim ödeyen bir SSK'lı ile 9.000 gün prim ödeyen bir Bağ-Kur’lu aynı taban maaşı (20.000 TL) alıyor.

Bu adaletsizlik, şu sorunları tetikliyor:

• Çalışma İsteğinin Kırılması: Sistemde uzun süre kalmak ve yüksek prim ödemek artık anlamsızlaştı.
• Kayıt Dışı İstihdam: "Nasılsa aynı maaşı alacağım" algısı, sigortalı çalışmayı cazibesini yitirmesine neden oluyor.
• Nimet-Külfet Dengesi: Çok primi olanla az primi olanın eşitlenmesi, sistemin adalet duygusunu infilak ettirmiştir

ÇÖZÜM: KÖKLÜ REFORM VE SOSYAL ADALET

Sosyal güvenlik sisteminde 28 yılını harcamış, komisyonlarda görev almış ve bu alanlarda en çok eser üretmiş bir uzman olarak defalarca uyardım: Seçimsiz geçecek bu uzun dönem, sistemi masaya yatırmak için son fırsattır.

• Palyatif değil, kalıcı çözüm: Son kez vaat edilen seyyanen zam sözünün ifasından sonra külfet-nimet dengesi gözetilmeden artık seyyanen zamlar ve geçici eşitlemelerden vazgeçilmelidir.
• Prim günü odaklı sistem: Sigortalıların ödediği prim gün sayısı ve SGK’ya bildirilen kazanç miktarıyla orantılı bir maaş düzenine dönülmelidir.
• Sürdürülebilirlik: Matematiksel temellere dayalı, siyasetten uzak bir aktüeryal denge kurulmalıdır.
• Milli gelir hesaba katılmalı: Emekli maaş hesaplarında ve güncellemelerinde milli gelir artışları oranında maaşlara yansıtılmalıdır.

Hasılı Kelam; 5 milyona varan emekliyi kapsayan "en düşük maaş" uygulamasından vazgeçileceği ilan edildi. Oluşturulan yeni komisyonun gerçekçi çözümler üretip

üretemeyeceğini hep birlikte göreceğiz. Unutulmamalıdır ki; adaletin olmadığı bir sistemde memnuniyet, taşıma suyla dönen bir değirmen gibidir; er ya da geç durur.

Ve tekrar üstüne basa basa hatırlatayım: "SGK Emeklilik Sistemi sosyal sigorta sistemidir. Bir sosyal yardım sandığı değil, ödenen emeğin ve alın terinin matematiksel karşılığı olmalıdır. Adaleti prim gününde değil, maktu artışlarda ararsak; sistemin geleceğini değil, sadece bugünü kurtarırız."

Sosyal Güvenlik Kurumu sistemindeki mevcut duruma göre Bağkurlunun emekli olması için aranan gün sayısı 9000. Ancak onlarca Bağkurlu prim günlerinin SSK'lılar gibi 7200 gün olmasını talep ediyor. Konuyla ilgili yeni bir düzenleme yapılması halinde SSK'lılar ile Bağkurluların emeklilik günleri eşitlenecek, Bağkurlular da 7200 gün şartına tabi olacak.

5 YIL DAHA AZ PRİM ÖDEME FIRSATI

Düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde en çok yararlanacak olanlar Bağkura tabi olan küçük esnaf olacak. Bağkurlunun emekli olması için gereken 9000 gün sayısı 7200 güne kadar düşecek. Böylece 1 milyondan fazla küçük esnaf ve çiftçi, 5 yıl daha az prim ödeme imkânı elde ederek erken emekli olabilecek.

Bağkur'lular için gün şartı 8 Eylül 1999-30 Ocak 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için kadın ve erkeklerde 25 yıl olarak hesaplandı. Bu da yaklaşık 9000 güne denk geliyor. Yaş ise kadınlarda 58 erkek sigortalılarda 60 olarak uygulanıyor.

Öte yandan düzenlemenin hayata geçmesi halinde 7200 prim gününü tamamlamaları halinde yasaya göre belirlenen yaş şartını sağlamaları gerekiyor. 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olan kadın ve erkekler için 9000 gün şartı devam edecek. 1.800 günlük indirim yapılması halinde 1 Mayıs 2008 sonrasında sigortası başlayan Bağ-Kur'lular da 7.200 günle emekli olabilecekler. Her iki durumda da yaş şartı aranacak.

3600 PRİM GÜNÜ İLE EMEKLİ OLUNABİLİR Mİ?

Kadınların 3600 günle emekli olabilmeleri için 15 yıl, 50 yaş ve 3600 gün şartını yerine getirdikleri tarih belirleyici oluyor. Eğer çalışan bir kadın 23 Mayıs 2002 tarihinden önce belirlenen 15 yıl hizmet süresi ve 3600 prim gününü doldurmuş ise 50 yaşında emekli olma hakkını kazanıyor.

Buna karşın 24 Mayıs 2002 ile 23 Mayıs 2005 tarihleri arasında belirlenen 15 yıl hizmet süresi ve 3600 prim gününü dolduran kadın sigortalılar için yaş şartı değişiyor. Bu durumdaki bir kadın çalışanın 52 yaşını beklenmesi gerekiyor.

Kadınlarda yaş şartı şartları sağlama tarihlerine göre kademeli olarak artabiliyor. 24 Mayıs 2005 ile 23 Mayıs 2008 tarihleri arasında şartları sağlayanlar 54 yaşında, 24 Mayıs 2008 ile 23 Mayıs 2011 tarihleri arasında olanlar 56 yaşında, 24 Mayıs 2011 tarihinden sonra şartları sağlayanlar 58 yaşında emekli olabilirler.

Aynı şekilde erkeklerin 3600 prim günü ile emekli olabilmeleri için 15 yıl, 55 yaş ve 3600 gün şartını yerine getirdikleri tarih belirleyici oluyor.

23 Mayıs 2002' den önce şartları sağlayanlar 55 yaşında, 24 Mayıs 2002 ile 23 Mayıs 2005 tarihleri arasında 56 yaşında, 24 Mayıs 2005 ile 23 Mayıs 2008 tarihleri arasında, 57 yaşında , 24 Mayıs 2008 ile 23 Mayıs 2011 tarihleri arasında 58 yaşında, 24 Mayıs 2011 ile 23 Mayıs 2014 tarihleri arasında olanlar 59 yaşında, 24 Mayıs 2014 tarihinden sonrası 60 yaşında emekli olabilirler.

"HAKARET VE TEHDİT MESAJLARI GELDİ"

Bu ziyaret sonrasında CHP içerisindeki bazı kliklerin; bu dedikodu ve algıların dozunu artırdığını kaydeden Özarslan, "Ancak bir Belediye Başkanının; özellikle deprem bölgesinde yürütmüş olduğu etkin ve hızlı hizmetleri ile halkımızın gönlünde taht kuran Çevre Şehircilik ve İklimlendirme Bakanını ziyaret etmesi ve ilçesine hizmet etmek için ziyarette bulunmasının altında başka bir gaye aranması tarafımca anlaşılamamıştır. Ayrıca Sayın Bakan ile ilişkimiz, okul ve mesai arkadaşlığına dayanan, yıllara sari bir dostluk olmasına rağmen; bu ziyaret sonrasında bu kliklerin sayısı ve şahsıma yönelik baskısı artmıştır. Baskı, dedikodu ve iftiralara karşı sessizliğimi korumama ve hizmetlerime devam etmeme rağmen 7 Şubat 2025 tarihinde saat 23.59'da CHP Genel Başkanı Sayın Özgür Özel tarafından şahsıma yönelik Whatsapp mesajları gelmeye başlamıştır. Bu mesajlar; siyasi nezaketle, parti ahlakıyla, kamu sorumluluğu ve insanlıkla bağdaşmayacak hakaret, tehdit ve iftiralar içermektedir. Soruyorum; Bir genel başkan, belediye başkanına küfür eder mi? Bir genel başkan, ailevi değerleri hedef alıp hakaret eder mi? Bir genel başkan, ağıza alınmayacak kelimelerle tehdit eder mi? Özellikle aile değerlerimi ve kutsal varlığım annem ve merhum babamın dahi karıştırıldığı mesajlar karşısında; Cumhuriyet Halk Partili seçmene olan saygım ve sevgim baki kalmak kaydı ile artık Cumhuriyet Halk Partisi saflarında hizmet etmem söz konusu dahi olamaz. Benim tek önceliğim Keçiören'e hizmet olmasına rağmen mesajlarda yer alan üslubun ve anlayışın hakim olduğu bir zeminde, enerjimi ve mesaimi ilçemin sorunlarına odaklayarak sağlıklı bir şekilde görev yapmamın mümkün olmadığı kanaatine varmış bulunuyorum" ifadelerini kullandı.

"TEPKİLERİNİ GÖSTERMEYE DAVET EDİYORUM"

Özarslan, açıklamasının devamında şunları kaydetti:

Tepkim; Cumhuriyet Halk Partisi’nin kurumsal kimliğine, Atatürkçü ve Cumhuriyetçi seçmenlerine değil; siyasi nezaketi ve devlet ciddiyetini yitirmiş mevcut yönetim anlayışınadır. Bu çerçevede, Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğimden istifa ediyorum. Her şeye rağmen birlikte yol yürüdüğüm Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Mansur Yavaş başta olmak üzere, Ankaralı diğer belediye başkanı arkadaşlarıma emekleri için teşekkür ediyorum. Hizmet odaklı siyasetin parti içi gerilimlere ve kırıcı üsluba kurban edilmemesi gerektiğine inanıyor; bu üsluba sahip bir yönetimin olduğu yerde siyaset yapma zemininin herkes tarafından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyorum. Ayrıca belirtmek isterim ki; beraber yol yürüdüğüm başta Sayın Mansur Yavaş olmak üzere Ankaralı diğer Belediye Başkanlarına teşekkür etmem sebebi ile CHP içerisinde yer alan ve bu sürecin buraya gelmesine sebep olan kliklerin 'teşekkür' etmemi de başka yerlere çekeceğini de düşünerek belediye başkanı arkadaşlarımdan helallik istiyorum. Ancak; kardeşleri, dostları ve mesai arkadaşları olarak bir hatırlatma yapmak istiyorum; biz 'Allah yolunda, millete hizmet gayesi ile vatanın birliğini bütünlüğünü koruyarak' yol yürümek için kader birliği yapmıştık. Ancak; geldiğimiz noktada; maalesef ki CHP Genel Başkanı Sayın Özgür Özel ve yakın çalışma arkadaşlarında; ne Allah yolu, ne vatan, ne aile ne de kutsal saydığımız değerlerden hiç bir şey kalmamış, tüm mukaddesiyetler yerle yeksan olmuştur. Yola çıktığım ve birlikte yol yürüdüğüm arkadaşlarımın vicdanlarına sesleniyorum; 'Dava insanlık davasıdır'; kuruluş kodlarından uzaklaşmış, gayri ahlaki bir şekilde idare edilen bu yapıdan kendilerini kurtarmaya, şahsıma yapılan ahlaksızlığın içerisinde yer almamaya ve tepkilerini göstermeye davet ediyorum. Bugün şahsıma ve aileme yapılanlar; unutulmasın ki tepki gösterilmez ise bir gün kendilerine de yapılacaktır. Keçiörenli hemşerilerimin emanetini layıkıyla taşımaya ve parti ayrımı gözetmeksizin ilçemiz için çalışmaya kararlılıkla devam edeceğim.

MECLİS ÜYELERİ DE İSTİFA ETTİ

Öte yandan, Keçiören Belediye Başkanı Mesut Özarslan'ın istifasının ardından Keçiören Belediyesi Meclis Üyesi Azra Ceylan Öztürk, Keçiören Belediye Başkan Yardımcısı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi Serkan Bedirhanoğlu ve Keçiören Belediyesi Meclis Üyesi Cihan Ayhan da CHP'den istifa ettiklerini açıkladı.

MANSUR YAVAŞ'TAN SERT TEPKİ

Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Mansur Yavaş, Keçiören Belediye Başkanı Mesut Özarslan'ın, CHP’den istifa etmesinin ardından sert tepki gösterdi.

Yavaş, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

Keçiören halkının iradesine gölge düşüren bu karar asla kabul edilemezdir.

Hemşehrilerimiz sandıkta açık, net ve tartışmasız bir tercih ortaya koymuş; Keçiören’in yönetimini Cumhuriyet Halk Partisi’ne emanet etmiştir ve bunu da özgür iradesiyle vermiştir.

Eğer Keçiören halkı bu ilçenin AK Parti tarafından yönetilmesini isteseydi, bunu sandıkta zaten açıkça ve tereddütsüz şekilde ifade ederdi. Sandık, milletin sözüdür; o sözün üstünde hiçbir gerekçe, hiçbir hesap olamaz.

Unutulmamalıdır ki; yetki millettindir. Sandıkta alınan yetki, kişilere ya da kurumlara değil, doğrudan seçmene aittir. Bu yetki bir emanettir; keyfi biçimde devredilemez, el değiştiremez, gasp edilemez.

Bugüne kadar Cumhuriyet Halk Partisi’nin politikalarıyla ilgili tek bir şikâyeti dahi olmadığı gibi, konu her gündeme geldiğinde hakkında yaklaşık bir aydır ortaya atılan “AK Parti’ye geçeceği” yönündeki iddiaları da herkesin huzurunda kesin bir dille yalanlamıştır.

Binlerce partili, binlerce gönüllü; hiçbir karşılık beklemeden, gece gündüz demeden, inançla ve fedakârlıkla kendisinin seçilmesi için emek vermiştir. Ortaya konan bu karar, yalnızca bir siyasi tercih değil; o emeğe, o inanca ve o alın terine yapılmış açık bir saygısızlıktır.

Siyaset geçicidir; makamlar gelir geçer. Ama bazı kararlar vardır ki, hafızalara kazınır. Çünkü millet, kendisine yapılanı da kendisini yok sayanı da günü geldiğinde mutlaka hatırlar.

AVRUPA Birliği’nin (AB) Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, göreve başladıktan sonra Türkiye’ye ilk resmi ziyaretini gerçekleştirdi. Ankara’da, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de aralarında bulunduğu bakanlar ve iş dünyası temsilcileri ile temaslarının sonunda Hürriyet Gazetesi’nin sorularını yanıtlayan Kos, pek çok başlıkta ilerleme sağlanması için Brüksel’e bazı somut önerilerle dönüyor. Avrupa’nın hem Doğu hem de Batı ile ilişkilerinde yeni bir süreç yaşandığını belirten Kos’a göre Türkiye ile iyi ilişkiler kurulması çok önemli.

TÜRKİYE OLMADAN OLMAZ

“Türkiye çok önemli bir ortağımız, çok güzel başlangıçlar yaptık. Temaslarımızda ele aldığımız konuları hayata geçirebilirsek bu, Türkiye -AB ilişkilerinde büyük bir atılımı beraberinde getirir. Geçmişte çeşitli nedenlerle akışa uymuşuz ama yeni jeopolitik ve ekonomik meydan okumalar, iki tarafın da artık ilerleme isteğini ortaya koyuyor ve bu benim için en önemli izlenim. Konuştuğumuz başlıkları hayata geçirebilirsek yakında somut sonuçlar alabiliriz. İlk olarak güven artırıcı adımlar atarak başlayabiliriz, büyük adımları daha sonra hayata geçirebiliriz. Yeni gerçekliklere tepki verecek yeni yollar bulmalıyız. Geçmişte ekonomik konulara çok eğildik ama işte başka gerçekler var. Ukrayna’daki savaş çok önemli. Moldova’da olanları gördük, Rusya ve başka otokrat ülkeler Avrupa’nın başarısızlığa uğradığını görmek ister. Bu, bizim hangi ülkelerle ortaklık kurma konusuna daha dikkatle bakmamızı sağladı. Bu bağlamda Türkiye ekonomi, güvenlik, bölgesel işbirliği gibi açılardan önemli bir ortağımız. Azerbaycan ile Ermenistan arasında barış sağlanması Kafkaslar konusuna yeni bir boyut getirdi, bu sayede Orta Asya ile AB arasında yeni işbirlikleri sağlanabilir ve bunların hiçbiri Türkiye olmadan olmaz.

Vize konusu temaslarımızda çok konuştuğumuz başlıklardan biri oldu. Şu anda kademeli bir sistemle ilerliyoruz ve ilk sonuçları görmeye başladık. Çok girişli vizelerin artmasıyla birlikte bekleme sürelerinin de kısaldığını gözlemliyoruz. Bu henüz ilk adım ama doğru yönde atılmış bir adım. Türkiye’nin vize serbestisi için tamamlaması gereken kriterler var ve bu konularda ilerleme sağlanırsa daha somut gelişmeler görebiliriz.

MADE IN EUROPE KARARI

Made in Europe girişimi bazı serbest ticaret anlaşmalarıyla karıştırılıyor ama aslında daha geniş bir vizyonun parçası. Avrupa’nın yeni jeopolitik gerçeklikler içinde ekonomik bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye’nin dışlanması, geride bırakılması söz konusu değil şu anda, çünkü zaten henüz bir karar verilmedi. Ben de buradayım ve Türkiye’nin ekonomik ilişkilerde oynaması gereken özel rolü daha güçlü savunabilmek için önemli değerlendirmeler dinledim. Birkaç haftadır bu konuda tartışmalar sürüyor ama henüz hiçbir şey kararlaştırılmış değil. Nihai olarak neye karar verirsek verelim, Türkiye’nin benim görüşüme göre hak ettiği bir konuma sahip olması için elimden geleni yapacağım.

(Türk sanayisi ve iş dünyası bu noktada endişelenmeli mi?) Cuma günü bunu da konuştuk; evet, endişeliler. Ancak mesele  Türk şirketlerinin Avrupa’daki kamu ihalelerine katılım imkânı ile ilgili. Aynı şekilde Avrupa şirketlerinin de burada kamu ihalelerine katılımı konusunda bazı sınırlamalar var. Bu nedenle hem Türk hem Avrupa iş dünyası için en iyi olacak yönde birlikte ilerleyebileceğimize inanıyoruz. Bu da çok önemli başlıklardan biri. Görüşmelerimizde ayrıca kamu ihale sistemlerinin Avrupa sistemiyle daha uyumlu hale getirilmesi konusunda birlikte daha fazla şey yapabileceğimizi konuşmaya başladık; amaç her iki taraftaki şirketlerin de bundan fayda sağlaması.”

100 MİLYON EURO’LUK İKİ PROJEYE İMZA

“Avrupa Yatırım Bankası, Türkiye’deki faaliyetlerine büyük adımlarla geri dönüyor. Cuma günü her biri 100 milyon Euro fonlu iki proje için imza attık. Türkiye’ye tahsis edilen fondan kalan 322 milyon Euro ile neler yapılacağını da ileride göreceğiz. Bu birinci adım, işbirliği ileride artacak. Avrupa Yatırım Bankası’nın yatırım yapması psikolojik olarak diğer finansal kuruluşlar açısından da önemli olacaktır.”

AVRUPA’YA ÜCRETSİZ PARA TRANSFERİ

“Siyasi ve ekonomik başlıkların yanında insanların günlük hayatını kolaylaştırabilecek somut adımları da konuştuk. SEPA (Single European Payment Area) sistemi Türkiye’ye de uygulanabilirse para transferleri neredeyse sıfır maliyetli hale gelebilir. Batı Balkan ülkelerinde bunun ciddi ekonomik faydalarını gördük. Mobil hatlar için serbest dolaşım yani Roaming anlaşmaları da benzer şekilde milyonlarca insanın hayatını kolaylaştırabilir. Bu tür küçük ama somut başarı hikâyeleri, iki taraf arasındaki güveni güçlendirecektir.”

GÜMRÜK BİRLİĞİ ÖNERİLERİM OLACAK

“Gümrük Birliği’nin modernizasyonu konusunu da ele aldık. Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret hacmi 210 milyar Euro. Görüştüğüm iş dünyası temsilcileri bu rakamın iki katına çıkarılabileceğini söylüyor. Ankara’daki temaslarımızda bu ticaret rakamını iki katına çıkarmanın mümkün olduğuna inandıklarını gördüm. En iyi koşullarda olmadan bu ticaret rakamına ulaşabildiysek bu rakamın artırılması mümkün görünüyor. Bazı somut adımlar konusunda konuştuk, Brüksel’e döndüğümde bunları Komisyon ve üye ülkeler ile konuşacağım. Gümrük Birliği’ni büyük ve önemli bir konu, amaç tüm potansiyeli kullanmak.”

Türk savunma sanayi kuruluşlarının yabancı askeri satışları hız kesmeden devam ediyor. Son olarak MKE tarafından geliştirilen TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi (YHSS), Katar'ın ardından bu kez Mısır'a ihraç edildi. Anlaşmayı manşetten okurlarına duyuran Middle East Eye internet sitesi, anlaşmanın toplam değerinin 350 milyon dolar olduğunu bildirdi. Anlaşmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Çarşamba günü Mısır'a yaptığı ziyaret sırasında, Mısırlı mevkidaşı Abdülfettah es-Sisi ile görüşmesi esnasında imzalandığı ifade edildi. Haberde, Ankara ve Kahire'nin, özellikle İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ardından, Somali ve Sudan'dan daha geniş bölgesel güvenlik sorunlarına kadar uzanan ortak çıkarlar doğrultusunda ilişkilerini kademeli olarak derinleştirdiği dile getirildi.

Kaynaklara göre, MKE tarafından özellikle insansız hava araçları olmak üzere hava tehditlerine karşı geliştirilen sistem 130 milyon dolara satılacak. Haberde ayrıca, anlaşmanın bir parçası olarak MKE'nin Mısır'da 155 mm uzun menzilli topçu mühimmatı fabrikası kuracağı ve bununla birlikte 7,62 mm ve 12,7 mm mühimmat üretim tesislerinin de kurulacağı belirtildi. Kaynaklar, anlaşmanın kalan 220 milyon dolarlık kısmının bu yatırımların maliyetlerini karşılayacağını belirtti.

MKE'nin ayrıca geçen ay Katar'a Tolga hava savunma sistemi ihraç ettiği, şimdi ise Mısır ile anlaşmanın imzalandığı ifade edildi. Türkiye'nin Orta Doğu'nun hava savunma mimarisinde önemli bir aktör olduğu dile getirilen haberde, Tolga'nın, komuta ve kontrol, radar, elektro-optik sistemler, elektronik karıştırma, çeşitli kalibrelerdeki silah sistemleri ve özel olarak geliştirilmiş mühimmatı birleştiren entegre bir çerçeve sunduğu vurgulandı. Sistemin ayrıca, hem elektronik (yumuşak imha) hem de fiziksel (sert imha) yöntemler kullanarak hava tehditlerini etkisiz hale getirdiğinin altı çizildi.

Söz konusu anlaşma Yunan ve İsrail basınında da yer buldu. Yunanistan merkezli eKathimerini anlaşmayı, "Türkiye'nin MKE şirketi Mısır ile 350 milyon dolarlık savunma anlaşması imzaladı" başlığı ile servis etti ve artan Ankara-Kahire yakınlaşmasına dikkati çekti.

İsrail basını ise Türkiye'nin Suudi Arabistan ile KAAN savaş uçağı, Mısır ile Tolga savunma sistemi hamlesi ile İsrail'i çevrelediğini duyurdu.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Uluslararası Medya Koordinatörlüğü'nce, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıldönümü kapsamında, uluslararası basının deprem bölgesindeki çalışmaları yerinde görmesi için medya programı düzenlendi.

ABD, Almanya, Çin, Güney Kore, İtalya, Macaristan, Yunanistan, Bosna Hersek, Bulgaristan, Mısır ve Azerbaycan'dan 32 basın mensubu Hatay ve Kahramanmaraş'ı ziyaret etti. Hatay'da Meclis binası ile Adalı Konağı ve Habib-i Neccar Camii gibi mekânları ziyaret eden gazeteciler, dün Kahramanmaraş'ta deprem sonrası yapılan binaları ve tarihi yapıları gezdi. Deprem sonrası 3 yıl içinde yapılanların bir başarı hikâyesi olduğunu belirten gazeteciler Türkiye'ye övgüler yağdırdı.

TAKDIRE ŞAYAN

Alman RTL televizyonunda çalışan gazeteci Andreas Kruger: Depremden bir hafta sonra Alman ekibiyle buradaydım. Yıkımın boyutunu yakından gördüm. Gördüğüm kadarıyla 3 yıl öncesi ve 3 yıl sonrası arasında çok büyük fark var. Dolayısıyla burada ortaya konulan emeği çok kıymetli buluyorum.

ABD'li gazeteci John Kavuhch: Ben daha önce başka ülkelerdeki afet bölgelerinde de bulundum. Türkiye kadar hızlı toparlananı görmedim. 3 yıl önce burayı gördüğümde binalar yıkılmıştı, her yer mahvolmuş haldeydi. Fakat 3 yıl sonra gelinen noktada her şeyin yeniden yapıldığını görüyorum. Arada çok büyük bir fark var, takdire şayan olduğunu düşünüyorum. Bugün burada gördüğümüz bir başarı hikâyesi.

Azerbaycanlı gazeteci Marahim Nasibov: Daha önce bölgeyi ziyaret ettim. Bir yıl içinde ortaya konulan çalışmaları görünce gerçekten etkilendim. Kısa sürede bu kadar büyük bir dönüşüm sağlanması takdire değer.

Ramin Abdullayev: Ben bir sene önce de bu bölgedeydim. Bir senede ne kadar muazzam bir iş görüldüğüne şahit oldum. Biz kardeş ülke olarak gururluyuz. Gerçekten bir sene gibi kısa sürede bu kadar büyük işlerin yapılması, her devletin yapabileceği bir şey değil. Biz de Türkiye adına çok gururluyuz.

Mısırlı gazeteci Muhammed Tharvat: Sahadaki çalışmaları yerinde görme fırsatı bulduk. Yürütülen projeler gerçekten dikkat çekici.

MUAZZAM BİR ÇABA

Güney Koreli basın mensubu Jaehoon Chu: Depremin meydana geldiği gün burada değildim. Meslektaşlarım yaşanan yıkımın boyutlarını anlattı. 3 yılda yapılan çalışmaları, kat edilen mesafeyi gözlemlemek için buradayız. Bütün evlerin, işyerlerinin yıkıldığını duymuştum. Burada büyük bir yıkım ve facia yaşanmış fakat bu binaların inşa edildiğini görüyorum. Muazzam bir çaba sarf edildiğini ve harika bir sonuç çıktığını gözlemliyorum.

Yunan ERT televizyonundan Elvira Krithari: Depremden 3 yıl sonra yeniden afet bölgesine döndüm. Ancak tanımakta güçlük çektim. Çünkü daha önce bu yerleri yalnızca enkazın içinde görmüştüm.

HATAYLI MİNİBÜS ŞOFÖRÜ ANLATTI: 'BİTTİK ARTIK' DERKEN DEVLETİMİZ SAHİP ÇIKTI

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerine Hatay'ın Antakya ilçesindeki evlerinde yakalanan ve yakınlarını kaybeden 5 çocuk babası Devren Yener'in hikâyesini, "'Bittik artık' denilen yerde yeniden ayağa kalktık. Hataylı Devren Yener'in yeni Antakya seferi..." notuyla paylaştı. Antakya'da 25 yıldır minibüs şoförlüğü yapan ve her gün güzergâh boyunca bölgede yapılan çalışmaları gören Devren Yener, asrın inşa seferberliği sonrası memleketinin yeniden doğuşuna şahit olduğunu ifade etti. Yener, "Ben bu Antakya'nın çocuğuyum. En fazla zarar gören memleket bizim memleket. Burada gerçekten taş üstünde taş kalmadı.

Bu deprem bize her şeyi yaşattı. Biz 'Antakya bitti artık, bir daha düzelmez' diyorduk. Ama Allah'a binlerce şükür olsun ki Antakya'mız ayağa kalktı. Kim ne derse desin devletimiz bizi sahipsiz bırakmadı. Hepimize yetecek kadar ev yapıldı. Biz otobüste olduğumuz için TOKİ'leri görüyoruz. Binalarımıza bak şimdi ne güzel olmuş. Yok olan bir şehirdi burası. 3 senede yeni bir şehir kuruldu. Buyurun binalarımıza, bitmedi mi, bitmemiş mi? Gördük, bitmiş abi. Bakıyorum 3 günde, 5 günde bina dikilmiş. Turist geliyor mu, geliyor. Turizm yerlerimiz daha güzel oldu. Oteller yapıldı, otoparklarımız, otogarımız düzeldi. Antakya daha güzel olacak. Depremden sonra belki 10 araç bile çalışmıyordu. Şimdi ise 100 araç çalışıyor. Her sokağa giriyoruz. Girmediğimiz çıkmadığımız sokak yok. Tabii ki devletimiz sayesinde bu sokaklara girmeye başladık. 'Çalışma yok' diyorlar. Çalışma yoksa biz bu sokaklara nasıl giriyoruz o zaman?" dedi.