Biri savaştan biri barıştan yana

Axios'un haberine göre, İsrail Başbakanı Netanyahu, Beyaz Saray'da ABD Başkanı Trump'la yaptığı kritik görüşmede İran'a yönelik üç senaryoyu masaya yatırdı. Görüşmede ekonomik baskının artırılması, askeri operasyonların yeniden başlatılması ve olası diplomatik çözüm seçenekleri ele alındı.

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun salı günü Washington'da gerçekleştirdiği görüşmede, Netanyahu İran'la bir anlaşmaya varılma ihtimali konusunda şüphelerini dile getirdi.

Salı günkü görüşme, Netanyahu ile Trump'ın 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından gerçekleştirdiği ilk yüz yüze buluşma oldu. Görüşme, Trump'ın bir yandan İran'la anlaşma sağlamaya çalışırken diğer yandan kapsamlı askeri operasyonlara yeniden dönmeyi değerlendirdiği bir dönemde gerçekleşti.

Görüşmeden birkaç saat sonra İran, Trump'ın cuma günü İran'a yönelik ABD saldırılarını durdurmasının ardından ilk kez Ürdün'deki bir Amerikan üssüne füze saldırısı düzenledi.

Trump, dün Fox News'e verdiği röportajda buna sert karşılık vereceklerini söyledi. İran'ın sürpriz saldırısının, Trump'ı tam kapsamlı bir askeri tırmanışa yöneltebileceği değerlendiriliyor.

Axios'a konuşan İsrailli yetkili, Netanyahu'nun Trump'ın kararını beklediğini ancak İran'ın İsrail'e saldırması halinde İsrail'in cevabının anında ve çok güçlü olacağını Trump'a açık şekilde ilettiğini söyledi.

GÖRÜŞMEDE NELER KONUŞULDU?

90 dakika süren görüşmenin ana gündem maddesi İran oldu.

İsrailli yetkiliye göre taraflar, Trump'ın önündeki üç seçeneği değerlendirdi:

İran'la anlaşmaya varılması. Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İranlı yetkililerle müzakereleri sürdürüyor ancak taraflar arasındaki görüş ayrılıkları hala büyük. İsrailli yetkili, Netanyahu'nun Trump'a İran'la bir anlaşma yapılabileceği konusunda şüpheli olduğunu söylediğini aktardı.

Deniz ablukasının sürdürülmesi ve ekonomik baskının artırılması.

Askeri saldırıların yeniden başlatılması ve yoğunlaştırılması.

Yetkili, "Bu seçeneklerin tamamını uzun uzun ve son derece açık biçimde değerlendirdik. Amaç herhangi bir seçeneği öne çıkarmak değil, her birinin nasıl bir sonuç doğuracağını analiz etmekti. Görüşmenin özü buydu" dedi.

ENERJİ PİYASALARI VE EKONOMİK BASKI

İsrailli yetkili, Trump'ın savaşın enerji piyasaları ve küresel ekonomi üzerindeki etkilerinden endişe duyduğunu söyledi.

Netanyahu ise Trump'a, İran yönetiminin elinde kalan tek önemli koz olan Hürmüz Boğazı'nı kullanarak ABD'den taviz koparmaya çalıştığını söyledi.

Yetkiliye göre Netanyahu, Trump'ın kaygılarını reddetmedi ancak zaten ciddi baskı altında bulunan İran ekonomisine yönelik baskının artırılabileceğini ifade etti.

HAMANEY DEĞERLENDİRMESİ

İsrailli yetkili, İran dini lideri Mücteba Hamaney'in "her konuda son derece olumsuz bir tutum" sergilediğini ancak kendisine atfedilen talimatların gerçekten ondan gelip gelmediğinin net olmadığını söyledi.

"Hayatta ama onu gerçekten gören kimse olduğuna dair tanıklık yok. İnsanlarına onayı olmadan hiçbir şey yapmamalarını söylediği ve bir defasında buna uyulmadığı için öfkelendiği iddia ediliyor" dedi.

SUUDİ ARABİSTAN'IN NÜKLEER PROGRAMI

İsrailli yetkili, Netanyahu'nun Trump'la ABD-Suudi Arabistan nükleer anlaşmasını da görüştüğünü söyledi.

Trump'ın bu anlaşmayı Suudi Arabistan'ın İsrail'le ilişkileri normalleştirmesi bağlamında değerlendirdiğini aktaran yetkili, "Normalleşme konusunda gerçek ilerleme görürsek nükleer mesele hakkında söyleyeceklerimiz olur" dedi.

ABD ASKERİ YARDIMLARININ SONA ERDİRİLMESİ

İsrailli yetkili, Netanyahu'nun Trump'a, Başkan Yardımcısı JD Vance'e ve Steve Witkoff'a, önümüzdeki 10 yıl içinde ABD'nin İsrail'e yaptığı askeri yardımları sıfıra indirme konusunda ciddi olduğunu söylediğini aktardı.

Netanyahu'nun bu konuda yeni bir mutabakat zaptının (MOU) müzakere edilmesini istediği belirtildi.

Yetkiliye göre Trump ve ekibi, bazı Cumhuriyetçilerden, askeri yardımların aşamalı olarak kaldırılmasını desteklemeleri halinde "İsrail karşıtı" olmakla suçlanabilecekleri yönünde geri bildirim aldıklarını ifade etti.

Netanyahu ise bu sürecin kamuoyu önündeki savunuculuğunu kendisinin üstleneceğini ve İsrail'in savunma alanında tam bağımsızlığa ulaşmasını istediğini söyledi.

"10 yıllık bir süreçten söz ediyoruz. Önerilere açığız, belki daha hızlı da gerçekleşebilir" dedi.

Yetkili ayrıca Netanyahu'nun, ABD'nin gelecekte F-35 ve diğer gelişmiş savaş uçaklarını sağlamaması ihtimaline karşı İsrail savunma sanayisine 10 yıl içinde modern bir savaş uçağı geliştirilmesi talimatı verdiğini öne sürdü.

Netanyahu'nun, askeri yardımlar konusunda ABD Kongresi'nin "iyi niyetine bağımlı olmak istemediğini" ve her iki partide de askeri yardımlara yönelik siyasi desteğin zayıfladığını düşündüğünü belirtti.

Yetkiliye göre Netanyahu, İsrail ekonomisinin ABD askeri yardımlarının aşamalı olarak sona erdirilmesini kaldırabilecek durumda olduğuna inanıyor.

Netanyahu'nun önerisine göre yeni mutabakat zaptı kapsamında 16 milyar dolar doğrudan ABD askeri yardımı ile birlikte İsrail'in füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi için 5 ila 10 milyar dolar destek sağlanması planlanıyor.

Buna ek olarak, yeni silah sistemlerinin araştırılması ve geliştirilmesi amacıyla 16 milyar dolarlık ortak bir fon kurulması da öneriliyor.