Belirsizlik derinleşiyor

ABD Başkanı Trump'ın kısa sürede sona ereceğini söylediği İran Savaşı altıncı ayına girerken, çatışmaların geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor. New York Times, savaşın başlangıcından bu yana yaşanan dönüm noktalarını derledi...

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile birlikte 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılardan kısa süre sonra İran'ın "tamamen yenildiğini ve anlaşma istediğini" ilan etti.

Mart ayında ise Trump, ABD ordusunun İran'a yönelik harekatını iki ila üç hafta içinde tamamlayacağını söyledi, "Çok yakında ayrılıyor olacağız" ifadelerini kullandı.

Ancak çatışmalar altıncı ayına girerken, savaş derin bir belirsizlik dönemine girmiş durumda. Kırılgan ateşkesin bozulmasıyla yaklaşık iki hafta süren karşılıklı saldırıların ardından Trump büyük çaplı bir tırmanışı şimdilik erteledi. Buna rağmen taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar çözülebilmiş değil.

Çatışmalar her iki taraf için de ağır kayıplara yol açtı. Hava saldırılarında İran'da altyapının büyük bölümü tahrip olurken yaklaşık bin 700 İranlı sivil yaşamını yitirdi.

Pentagon'un hesaplamalarına göre ABD'ye maliyeti 37,5 milyar dolar olan savaşta 18 ABD askeri hayatını kaybetti.

New York Times, savaşın önemli dönüm noktalarını ve en ölümcül olaylarını derledi:

Şubat

ABD ve İsrail'in savaşı başlatmasının ardından İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere ateş açmaya başladı. Bu durum fiilen su yolunun kapanmasına ve dünya genelinde petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.

28 Şubat: Savaşın ilk saldırı dalgasında, ABD Donanması savaş gemilerinden fırlatılan Tomahawk seyir füzeleri, İran'ın güneyindeki Minab kentindeki bir ilkokulu vurdu. Saldırıda çoğu çocuk olmak üzere 175 kişi hayatını kaybetti.

ABD'nin Precision Strike Missile (Hassas Taarruz Füzesi) adı verilen yeni silahı, İran'ın güneyinde bir spor salonunu, bir okulu ve iki yerleşim bölgesini vurdu; 21 kişi öldü.

Beyaz Saray ve Pentagon bu iki saldırının sorumluluğunu kamuoyu önünde kabul etmedi.

Mart

1 Mart: Savaşın ikinci gününde İran, orta menzilli balistik füzeler ve tek yönlü saldırı dronlarıyla bölgedeki ABD askeri tesislerini hedef aldı. İran'a ait bir saldırı dronu Kuveyt'te 6 ABD Kara Kuvvetleri askerini öldürdü.

1 Mart: ABD Hava Kuvvetleri'ne ait üç F-15 savaş uçağı, görünürde dost ateşi sonucu Kuveyt hava savunma sistemleri tarafından düşürüldü. Mürettebatın tamamı kurtarıldı.

4 Mart: ABD Donanması'na ait bir denizaltı, Sri Lanka açıklarında bir İran savaş gemisini torpidoyla vurdu. Saldırıda muhtemelen 100'den fazla İranlı denizci öldü. İran bunu "denizde vahşet" olarak nitelendirdi.

7 Mart: Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıda yaralanan bir ABD askeri hayatını kaybetti.

12 Mart: Irak'ta bir KC-135 yakıt ikmal uçağının düşmesi sonucu 6 ABD Hava Kuvvetleri personeli öldü.

31 Mart: Trump, ABD'nin İran'dan iki ila üç hafta içinde çekileceğini söyledi.

Savaş öncesinde verilere göre galonu 2,98 dolar olan normal benzinin ortalama fiyatı 3,98 dolara yükseldi.

Nisan

Nisan ayının başında bir başka F-15 bu kez İran üzerinde düşürüldü. Pilot kısa sürede kurtarılırken, silah sistemleri subayı daha sonra kurtarıldı. Yüzlerce özel kuvvet personelinin katıldığı ikinci kurtarma operasyonunda çok sayıda ABD hava aracı imha edildi. Bir A-10 Warthog saldırı uçağı da düştü, pilotu kurtarıldı.

6 Nisan: Orta Doğu'daki askeri operasyonları yöneten ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'da 13 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Bu, temmuz ayında hava saldırıları yeniden yoğunlaşana kadar yapılan son hedef güncellemesi oldu.

7 Nisan: Trump ateşkes ilan etti.

11 Nisan: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'da yapılan 21 saatlik görüşmelerin ardından tarafların barış anlaşmasına varamadığını açıkladı.

12 Nisan: ABD, İran limanlarına abluka uyguladığını duyurdu.

19 Nisan: Bir ABD destroyeri, Umman Denizi'nde İran bayraklı bir yük gemisine ateş açtı; Deniz Piyadeleri gemiye el koydu. Geminin, ABD'nin uyguladığı ablukayı delmeye çalışan ilk gemi olduğu değerlendirildi.

21 Nisan: Trump ateşkesi uzattı.

Mayıs

3 Mayıs: Trump, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan sivil ticaret gemilerinin bölgeden ayrılmasını sağlamak amacıyla "Project Freedom" adlı girişimi açıkladı. Operasyon 48 saat dolmadan durduruldu.

5 Mayıs: Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, İran savaşı hakkında gazetecilere açıklama yaptı, o tarihten bu yana yeni bir açıklama yapılmadı.

7 Mayıs: Trump ateşkesin hala yürürlükte olduğunu söyledi.

10 Mayıs: Trump, İran'ın barış görüşmelerine dönme teklifini reddetti.

13 Mayıs: Kongre Araştırma Servisi, savaşta ABD ordusuna ait 42 savaş uçağı, helikopter ve insansız hava aracının kaybedildiğini veya hasar gördüğünü açıkladı.

23 Mayıs: Trump, barış anlaşmasının yakın olduğunu söyledi.

Mart ayının sonuna kadar geçen üç haftada CENTCOM, Umman kıyılarını yakından takip eden yeni bir güzergah üzerinden yaklaşık 70 ticaret gemisinin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağladığını açıkladı.

Haziran

Trump, ayın başında İran'la yürütülen barış görüşmelerini "çok sıkıcı" olarak nitelendirdi ve bu görüşmelerin çökmesinin umurunda olmadığını söyledi.

11 Haziran: Trump bir kez daha barış anlaşmasının yakın olduğunu öne sürdü.

14 Haziran: Beyaz Saray ile Tahran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda anlaşmaya vardı ancak İran'ın nükleer programı konusu çözümsüz bırakıldı. Trump, boğazın "kalıcı olarak ücretsiz geçişe açık olacağını" söyledi.

17 Haziran: ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptının (MOU) metni yayımlandı. Ancak metin muğlaktı ve taraflar belgeyi farklı şekillerde yorumladı.

20 Haziran: JD Vance yeni barış görüşmeleri için Washington'dan ayrıldı.

22 Haziran: Trump, İran petrolüne yönelik ABD yaptırımlarını gevşetti.

23 Haziran: İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari bir gemiye saldırdı. ABD güçleri sonraki iki gün boyunca buna hava saldırılarıyla karşılık verdi.

Ay sonunda benzinin galon fiyatı 3,91 dolara geriledi.

Temmuz

1 Temmuz: ABD Donanması'na ait bir helikopterin Umman Denizi'ne acil iniş yaptığı açıklandı. Günler sonra helikopterdeki kıdemli pilotun denizde kaybolduğu ilan edildi.

4 Temmuz: Pentagon, Washington'daki National Mall üzerinde savaş uçakları, helikopterler ve paraşütçülerin katıldığı bir hava gösterisi düzenledi. Şiddetli hava koşulları nedeniyle tahliye emri verilmesine rağmen etkinlik sürdürüldü.

8 Temmuz: Trump, üç haftalık ateşkesin "sona erdiğini düşündüğünü" söylemesinden saatler sonra ABD güçleri İran'a yönelik yeni hava saldırıları başlattı.

9 Temmuz: İran, Ürdün'e orta menzilli balistik füzeler fırlattı. CENTCOM, saldırıların yeniden başlamasından sonraki ilk 48 saatte 170 hedefin vurulduğunu açıkladı.

11 Temmuz: Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir konteyner gemisine saldırmasının ardından yeni hava saldırıları emri verdi.

13 Temmuz: Trump, boğazdan geçen gemilere ücret uygulanabileceği tehdidinde bulundu ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koydu.

17 Temmuz: Ürdün'deki bir askeri üsse düzenlenen İran saldırısında 3 ABD Kara Kuvvetleri askeri öldü.

18 Temmuz: Kuzey Irak'ta İran'a ait bir insansız hava aracının imhası sırasında bir ABD Kara Kuvvetleri askeri hayatını kaybetti.

26 Temmuz: Pentagon, savaş kayıplarını hesaplama yöntemini değiştirdi. Yeni verilere göre savaşın başlangıcından bu yana 624 ABD askeri yaralandı, 18 asker öldü.

ABD genelinde benzinin ortalama galon fiyatı 4,11 dolara yükseldi.